Immagini della pagina
PDF
ePub

prioris anni datæ. Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium provinciæque Lucani et Galliæ 14 cum suis exercitibus prorogatæ : item P. Lentulo, qua vetus provincia in Sicilia esset ; M. Marcello Syracusæ, et qua Hieronis regnum fuisset : T. Otacilio classis: Græcia M. Valerio : Sardinia Q. Mucio Scævolæ : Hispaniæ P. et Cn. Corneliis. Ad veteres exercitus duæ urbanæ legiones a consulibus scriptæ, summaque trium et viginti legionum eo anno effecta est. Delectum consulum M. Postumii Pyrgensis • cum magno prope motu rerum factum impediit. Publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude avaritiaque neminem in civitate habuerat, præter T. Pomponium Veientanum, quem, populantem temere agros in Lucanis, ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses. Hi, quia publicum periculum erat a vi tempestatis in iis, quæ portarentur ad exercitus, et ementiti erant falsa naufragia,"s" et ea ipsa, quæ vera renuntiaverant, fraude ipsorum facta erant, non casu. In veteres quassasque 16 naves paucis et parvi pretii rebus impositis, cum mersissent eas in alto, exceptis in præparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur,"? Ea fraus indicata M. Atilio prætori priore anno fuerat, ac per eum ad senatum delata, nec tamen ullo senatus consulto notata ; quia Patres ordinem publicanorum in tali tempore

Factum M. Postumii Pyrgensis impedimento fuit cum tumultu ingenti, ne consules delectum militum agerent.

c Quoniam respublica periculum in se susceperat tempestatis, quantum ad ea quæ mari vehebantur ad exercitus.

14 'In Ms. Flor. a m. sec. Lucaniæ, proh. Str. Præstiterit Lucania: sed et popnlus, adversus quem bellum geritur, provincia sæpissime dicitur, ut supra Tusci. Pro Galliæ quædam Edd. anti. Gallia ; rectius, puto.' Rupert. Gallia dat Kreyssigius.--15 Al. facta naufragia.-16 Quassatasque Edd. ante

NOTÆ n Posthumii Pyrgensis] Sic dictus, n Ementiti erant falsa naufragia] opinor, a patria, nempe Pyrgis, Etru. Sic meliores codices habent, Gronov. riæ oppido maritimo, quod fuit inter probante, quem non offendit pleo. Castrum novum et Cæretapi amnis nasmus ille ementiti falsa. Vulgati, ostium, ubi nunc S. Severa, in Patri- facta naufragia : id est, facta fuisse monio S. etri.

naufragia.

offensum nolebant. Populus severior vindex fraudis erat; excitatique tandem duo tribuni plebis Sp. et L. Carvilii, cum rem invisam infamemque cernerent, ducentum millium æris mulctam P M. Postumio dixerunt. Cui certandæ 9 cum dies advenisset, conciliumque tam frequens plebis adesset, ut multitudinem area Capitolii vix caperet; perorata causa, spes una videbatur esse, si C. Servilius Casca tribunus plebis, qui propinquus cognatusque 18 Postumio erat, prius, quam ad suffragium tribus vocarentur, intercessisset. Testibus datis, 9tribuni populum summoverunt; sitellaque allata est, 20 s ut sortirentur, ubi Latini suf

Gronov.-17 Pro ementiebantur conj. Rupert. comminiscebantur.—18 Idem conj. cognatione.-19 Perperam in Mog. Frob. aliisque Edd. legitur Testulis dutis.' Stroth.—20 Summoverunt : super re illa, quæ lata est Tarvis. Venet.

[ocr errors]

NOTE Populus severior vindex fraudis Cic. 11. de Finib. "cum datis testibus, erat] Supple, futurus : et populi no alii tamen citarentur.' Et Livius mine intelligitur plebs, nam tribuni lib. nr. Jamque editis testibus, cum plebis eam ad comitia tributa ea de tribus vocari, et populum inire sufre vocaverant.

fragia oporteret.' Alia exempla SiP Ducentum millium æris mulclam) gon. suggerit. Itaque tribuni plebis, Pronuntiabant hanc mulctam tribu post testes editos, populum summoni, ac dicebant : quam deinde popu. vent, ut tribus ad suffragandum voIns aut irrogabat, aut remittebat, ut centur. ostendit Sigon. ex Cicerone il. deSitellaque allata ( illata] est] Volgo Legib.et Philipp. II. Ducenta autem legitur, cistellaque allata est; eodem millia æris eo tempore respondebant sensa : Cicero quippe sitellæ nomine libris nostratibus 5833. additis 6. as utitur lib.i. de Nat. Deorum : Tibesibus, ac denariis 8.

rium Gracchum cum videor concioDucentum millium æris] Hoc est, nantem in Capitolio videre de M. monetæ Hollandicæ sex millium flo Octavio deferentem sitellam.' úspías renorum. J. Clericus.

vocat Plut. id est, urnas.' Sitella 9 Cui certandæ] Vulgo cujus certan tribus sortiebatur, qui legem ferebat, de ; sed parum refert: hic certare ut eam in suffragium mitteret cujus est disceptare de mulcta a magistra nomen primum exiisset : in cistas tu dicta: eoque pertinet illud Cic. autem sive cistellas populus tabellas ante laudati. ' Cum magistratus ju. sui suffragii mittebat per pontes dicassit, irrogassitve, mulctæ pænæ transiens. Unde apud auctorem Rhe. certatio esto.'

toricor. ad Herenn. 'pontes distur. * Testibus datis) Sic scripti, inquit bat, cistas dejicit.' Multi autem eGronov. Moguntiacenses, et qui se rant pontes, multæque cistæ, cum cuti sunt, maluerunt testulis datis : multæ essent tribus, quemadmodum sed melior videtur prior lectio ; nam Turnebus Observat. 13. Advers. XIII,

fragium ferrent.it Interim publicani Cascæ instare, ut concilio diem eximeret. Populus reclamare: et forte in cornu primus sedebat Casca, cui simul metus pudorque animum versabat. Cum in eo parum præsidii esset, turbandæ rei causa publicani per vacuum in summoto locum " cuneo irruperunt, jurgantes simul cum populo tribunis

& Ut dicendo, vel alia ratione impediret ne quid eo die tributis illis comitiis conficeretur. At plebs contra nitebatur. Casca primus extremam partem sedilis, in quo tribuni erant, casu occupabat.

1501. aliique vett. ante quos erat, si te illaque lata est.—1 Ac dein suffragium ferrent conj. J. F. Gronov. ut sortirentur, ac sortiti s. f. vel potius ubi laturi suffr. essent Stroth. ut 8. qui suffr. ferrent Doering. Vid. inf. et Not. Var.2 * Per vacuum vi summo occupato loco in eos irrup. Edd. ante Gron. per va. cuum in suminoto locum cuneo irr. Gronovius ex Mss. vestigiis conjecit; quod esset, per viam in summoto populo, hinc illinc stante, cuneo irruperunt; scil. in concilii locum. At si per vacuum in summoto (populo) locum irrupissent, non opus fuisse videtur cuneo, quo in confertam turbam semper irrumpi solet, ut via demum fiat. In Mss. longe plurimis, in quibus et Florent. est, in summoto loco in eo (vel eos) irruperunt. in Cant. in summoto loco meo irrup. Harlei. in summo loco eruperunt. Palat. 2. in summo loco in eos irrup. in optimo Pateaneo in summo tolo cuneo irrup. unde Gronovius suum effecit. Sed indidem eodem, immo meliore, jnre, effici posse puto : in summotos cuneo irruperunt. Mutato enim 1 in s solum redundabit o. Atqui ex reliquorum Mss. vesti

NOTÆ Ubi Latini suffragium ferrent] Hæc mitiis Pop. Rom. I. 1. J. Clericus. non placent Gronovio, qui scriben u Per vacuum in summoto locum) Edum existimat, sortirentur tribus, diti habent, per vacuum, vi summo oc. ac dein suffragium ferrent. Ut sor cupato loco, in eos irruperunt: qnod titi intelligantur tribuni quæ esset quidem satis apertum, nec forte damtribus prærogativa: Latinos hic nul- nandum. Sed correctio Alb. Rube. los admittit. Potuere tamen ex La- nii, a Gron. prolata, ex Put, videtinis urbibus civitate donatis, multi tur uon improbabilis. Dicebantur in urbe esse, et invitantibus tribunis enim magistratus Romani summoto suffragia ferre; quod fieri non pote agere, cum quid, summota lictoruin rat nisi tribus sorte ipsis assignare. ministerio frequentia, agebant. Hic tur.

itaqne vacuum in summoto locum, in. Ut sortirentur, ubi Latini] Recte telligere oportet intervallum qnod, conjicere videtur J. F. Gronovius: plebe per viatores tribunicios disce. ut sortirentur tribus, ac dein suffra dere jussa, inter ipsam plebem et gium ferrent. Neque enim Latini tribunos intercedebat. Quamvis e. suffragium ferebant de capite civium nim tribuni summovendi proprie jos Romanorum. Sitella autem admo. non haberent, tamen in comitiis suis vebatur, ut tribus, cujus nomen pri. summoto considebant. Cuneo autem mum exisset, in suffragium mittere. irrumpere est, vi subintrare graduum tur. De ratione ferendorum suffra. ordines, sive loca in quibus vulgus giorum vide Nic. Gruchium de Co. Stabat inter sedentium subsellia.

que. Nec procul dimicatione res erat, cum Fulvius consul tribunis, ' Nonne videtis, inquit, vos in ordinem coactos esse, et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?'

4. Plebe dimissa, senatus vocatur, et consules referunt de concilio plebis turbato vi atque audacia publicanorum. • M. Furium Camillum, cujus exilium ruina Urbis secuta fuerit, damnari se ab iratis civibus 3 passum esse.

Decemviros ante eum, quorum legibus ad eam diem viverent, multos postea principes civitatis, judicium de se populi passos. Postumium Pyrgensem suffragium populo Romano extorsisse,4 concilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coëgisse, contra populum Romanum aciem instruxisse, s y locum occupasse, ut tribunos a plebe intercluderet, tribus in suffragium vocari prohiberet. Nihil aliud a cæde ac dimicatione continuisse homines, nisi patientiam magistratuum, quod cesserint in præsentia furori atque audaciæ paucorum, vincique se ac populum Romanum passi sint: et comitia, quæ reus vi atque armis prohibiturus erat, ne causa quærentibus dimicationem daretur, voluntate ipsius? sustulerint.' Hæc cum ab optimo quoque pro atroci.

giis patet, ex toscuneo natum esse locoineo. Neque tamen sic locum satis restitatum puto, sed transpositis præpositionibus legendum, in vacuum per summotos locum cuneo irruperunt: id est, facto cuneo per turbam irruperunt, in eum locum, quem antea plebis pars occupaverat, qua summota locns ille vacuefactus erat: ut ita stareni inter tribunos suffragia colligentes et plebem. Quod ex cap. seq. patet.' Stroth. Non puto recte dici posse, locnm vacuum fieri per summotos, sed potius a summotis. Legendum igitur fortasse, per vacuum a summotis locum cuneo irruperunt: intelligo antem locum, ubi tribuni, quod paulo ante dictum est, populum summoverant; ne igitur publicani quoque summoveri possent a tribunis, cuneo irruperunt; cunei descriptionem dedit Noster supr. Lib. XXII. 37.' Doering. Vid. Not. Var.

3 Ab ingratis cir. Edd. ante Gronov.–4 Populo per vim ext. Edd. ante Drak. -5 Aciem introduxisse Edd. ante Crevier.–6 Conj. J. F.Gronov. qui cesserint.

NOTÆ * Vos in ordinem coactos esse] In Aciem instruxisse [introduxisse] ordinem coacti, sive in ordinem redac Non male : id qnippe novo more facti, dicuntur, qui, nulla eorum honoris tnm: sed quidam codices habent inratione habita, contemnuntur, ut pro trurisse : unde conjicias, aciem in. bat ex Prisciano ipso que Livio, Si- struxisse. gon.

tate rei acta essent, vimque eam contra rem publicam et pernicioso exemplo factam, senatus decresset; confestim Carvilii tribuni plebis, omissa mulctæ certatione, rei capitalis diem Postumio dixerunt; ac, ni vades daret, prehendi a viatore atque in carcerem duci jusserunt. Postu . mius, vadibus datis, non affuit. Tribuni plebem rogaverunt, plebesque ita scivit:10 "Si M. Postumius ante Kalendas Maias non prodisset,' citatusque eo die non respondisset neque excusatus esset, videri eum in exilio esse, bonaque ejus venire, ipsi aqua et igni placere interdici.' Singulis" deinde eorum, qui turbæ ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac vades poscere cæperunt. Primo non dantes, deinde etiam eos, qui dare possent, in carcerem conjiciebant: cujus rei periculum vitantes plerique in exilium abierunt.

5. Hunc fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens, exitum habuit. Comitia inde pontifici maximo creando sunt habita. Ea comitia novus pontifex d M. Cor

Non adesset, seque populo judicandum sisteret.

-7 Ipsi legendum conjicit Dnkerus.--8 Jacta reposuit Gron. ex conj. Ursini, probb. Stroth. Rupert.-9 Rempublicam pern. sine et Edd. ante Gronov.-. 10 Tribuni vocaverunt plebem, quæ ita scivit Edd. ante Gronov. Tribuni plebem rocaverunt, plebesque ila' sc. Mss. plurimi.-11 Quidam Mss. Sin. gulos.

NOTÆ 2 Acta (jacta) essent] Ita melius es. tæ legis de vi publica, vel potius ma. se vidit Fulvius, censetque Gronov. jestatis populi Romani. cum scribatur ubique, acta essent. c Aqua et igni] Alibi dictum aqua Mihi tamen arridet magis recepta et igni solitum interdici iis, qui exilio lectio. Agendi quippe verbum, ut et damnabantur. Cum enim usu horom actionis nomen, ad ea, quæ cum vehe elementorum, quæ maxime ad vitam mentia quadam oratoria dicuntur, necessaria sunt, prohiberentur ; co. pertinere nemo ignorat.

gebantur solum vertere, atque extra a Vimque eam contra rem p. &c.] Cum Romanam ditionem migrare. Ei pæreus, qui contra legem fecerat, dam næ successit postea deportatio, quæ nabatur, moris non erat indicari pe et ipsa exilii species est, adimitque nam ; sed id tantum pronuntiabatur, jus civitatis. eum contra legem fecisse videri.

Novus pontifex] Hic Cornelins b Rei capitalis] Quasi reum viola. Cethegus, in L. Lentuli pontificis

« IndietroContinua »