Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors]

ex rē futūrum, uti totius Galliae animi ā sē āverterentur.

Haec cum plūribus verbis flēns à Caesare peteret, Caesar ēius dextram prendit; consõlātus rogat, finem õrandi faciat; tanti ēius apud sē grātiam esse ostendit, 5 uti et rei pūblicae iniūriam et suum dolorem ēius voluntāti āc precibus condõnet. Dumnorigem ad sē vocat, frātrem adhibet; quae in eo reprehendat, ostendit; quae ipse intellegat, quae cīvitās querātur, proponit; monet, ut in reliquum tempus omnēs suspi- 10 cionēs vītet; praeterita sē Diviciācā frātri condonāre dicit. Dumnorīgi custādēs pānit, ut quae agat, quibuscum loquātur, scire possit.

Caesar prepares to attack the Helvetians. Eodem diē ab explorātoribus certior factus hostēs 21 sub monte consēdisse mīlia passuum ab ipsīus, castrīs 15. octo, quālis esset nātūra montis et quālis in circuitū ascēnsus, qui cognoscerent, misit. Renūntiātum est facilem esse. Dē tertiā vigiliā T. Labiēnum, lēgātum pro praetore, cum duābus legionibus et eis ducibus, qui iter cognoverant, summum iugum montis ascendere 20 iubet; quid sui consilis sit, ostendit. Ipse dē quartā vigiliā eodem itinere quo hostēs ierant ad eos contendit equitātumque omnem ante sē mittit. Pfänsidius, qui rei militāris perītissimus habēbātur et exercitü L. Sullae et posteā in M. Crassi fuerat, cum explorā- 25 toribus praemittitur.

The battle is delayed by the error of a Roman othcer. Prīmā lūce, cum summus mõns ā Labien utenti 22 tur, ipse ab hostium castrīs non longius mille et qui gentis passibus abesset, neque, ut posteā es captivis

[graphic]

comperit, aut ipsius adventus aut Labiēni cognitus esset, Considius equo admisso ad eum accurrit; dicit montem, quem ā Labiēno occupāri voluerit, ab hosti

bus tenērī; id sē ā Gallicīs armis atque insignibus cog5 novisse. Caesar suās còpiās in proximum collem sub

dūcit, aciem instruit. Labiēnus, ut erat ei praeceptum à Caesare, nē proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium castra visae essent, ut undique ūno tem

pore in hostēs impetus fieret, monte occupāto nostros 10 exspectābat proelioque abstinēbat. Multēļ dēnique diē per explorātūrēs Caesar cognovit et montem ā suis tenēri et Helvētios castra móvisse et Considium timore perterritum, quod non vidisset, prő viso sibi re

nūntiāvisse. Eo diē, quo consuērat intervāllo, hostēs 15 sequitur et mīlia passuum tria ab eorum castrīs castra

ponit.

Caesar, turning toward Bibracte, is followed by the Helvetians. 23

Postridie zius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frūmentum metīrī oportēret, et quod ā

Bibracte, oppido Haeduorum longē māximo et copio20 sissimo, non amplius mīlibus passuum xviII aberat, | rei frūmentāriae prospiciendum existimāvit; itaque iter

ab Helvētiis āvertit ac Bibracte ire contendit. Ea rēs per fugitīvās L. Aemilī, decurionis equitum Gallo

rum, hostibus nūntiātur. Helvētii, seu quod timore 25 perterritos Romānās discēdere ā sē existimārent, eo

magis, quod prīdiē superioribus locis occupātīs proelium non commīsissent, sive eo, quod rē frūmentāriā intercládi posse confiderent, commūtāto consilio atque

itisere conversõ nostros ā novissimo agmine insequi 30 ac laceasure coepērunt.

[graphic]
[graphic][subsumed][subsumed][subsumed][ocr errors][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][subsumed][merged small]

5

Both armies prepare for battle. Postquam id animum-advertit, copiās suās Caesar 24 in proximum collem subduxit equitātumque, qui sustinēret hostium impetum, mīsit. Ipse interim in colle medio triplicem aciem instrūxit legiõnum quattuor veterānārum; [ita uti suprā, sed] in summo iugo duās 5 legionēs, quās in Galliā citeriore proximē cānscrīpserat, et omnia auxilia conlocārī, sāc totum montem hominibus complērī, et intereā] sarcinās in ūnum locum conferri et eum ab eis, qui in superiore aciē constiterant, mūnīri iussit. Helvētii cum omnibus suis 10 carris secūti impedimenta in unum locum contulērunt; ipsi confertissimā aciē, rēiecto nostro equitātū, phalange factă, sub primam nostram aciem successērunt.

[blocks in formation]

Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectū 25 remotis equis, ut aequāto omnium periculo spem fugae 15 tolleret, cohortātus suos, proelium commisit. Mīlitēs ē loco superiore pīlīs missis facile hostium phalangem perfrēgērunt. Eā disiectā, gladiīs dēstrictīs in eos impetum fēcērunt. Gallīs māgno ad pūgnam erat impedimento, quod, plūribus eorum scūtīs ūno ictū pilö- 20 rum trānsfixis et conligātīs, cum ferrum sē inflēxisset, neque ēvellere neque sinistrā impeditā satis commodē pūgnāre poterant, multi ut diū iactātā bracchio praeoptārent scūtum manū ēmittere et nūdo corpore pūgnāre.

Tandem vulneribus dēfessī et pedem - referre et, quod mõns aberat circiter mīlle passūs, eo sē recipere coepērunt. Capto monte et succēdentibus nostris Boi et Tulingi, qui hominum milibus circiter xv agmen

25

« IndietroContinua »