Immagini della pagina
PDF
ePub

Romanis, bellique jus adversus Sidicinos petierunt. 9 quae se eo juftius petere, quod et in amicitiam populi Romani secundis suis rebus, non adversis, ut Campani, veniffent: et adversus Sidicinos sumerent arma, suos

dicinos Gaertn. bellique uisa reversus Sidicinos Leid. 1. cujus librarius subjecto signo syllabam re delendam elle monuit. Tandem petiere Voss. 2. Lovel. 3. et Gaertn.

§. 9. Quae se eo juftius petere, quod in amicitiam populi Romani] Flor. Rott. Helm. Voff. [pr.1 satis mihi persuadent, scripsiffe Livium: quod et in amicitiam. J. FR. GRON. Voculam et addunt insuper Leid. 2. Lovel. 1. 5. Har lej. i. et Portug. V. ad 2, 44, 3. Praeterea in amicitia Vol.1. Leid.

2. et Lovel. 1. Insuper to eo deficit in Fragm. Hav. juftitius autem, pro juftius, exhibet Voff. 2. V. supra ad 7, 15, 8.

Non adversis, ut Campani, veniffent in Campaniam veniffent Voll. 2. et Lovel. 3. ut Campani, venirent Fragm. Hav.

Sumerent arma, suos semper hoftes, populi Romani numquam amicos] arma sumpserant Fragm. Hav. Tum populi Romani non amicos Voll. i. Leid. 2. et Lovel. 1.

. 10. Nec in fide populi Romani nec ditione effent] Malim nec in fide populi Romani aut ditione effent. J. FR. GRON. Id est, qui neque aequo foedere, ut Samnites,neque de ditione, id est, iniquissimo foedere, ut Campani, 'in amicitiam populi Romani essent suscepti. Ita Sigonius 1. de Ant. Jur. Ital. 1. Pofterius recte; de priore dubito. Fa. cit eadem in fidem populi Romani venire, et in societatem populi Romani aequo foedere accipi; quae

semper

diversa sunt. Qui in fidem alio. rum veniunt, eo ipso se aliis in. feriores fatentur, quod ad corum fidem, id est, tutelam et clientelam confugiunt: nam in hac phrasi fides nihil aliud est, quam defensio et clientela ex fide expreffa, vel tacita. unde fides et cientela, fides et patrocinium saepe conjunguntur. V. ad Flori 3, 1, 3. Et hi quidem etiam di

cuntur foedere facto in socictatem et amicitiam accipi, sed non foedere aequo: quia iis, quo rum in fidem venerunt, aliqua re subjecti et obnoxii sunt ad praeftandum, quod polliciti sunt. Livius infra c. 19, 1. Legati ex Volscis Fabraterni et Lucani Ro mam venerunt, orantes ut in fi dem reciperentur. Si a Samnitium armis defensi essent, se sub imperio populi Romani fideliter atque obedienter futuros. c. 25, 3. Lu cani atque Apuli in fidem venerunt, arma virosque pollicentes. foedere ergo in amicitiam accepti. et c. 27, 2. Lucanos et Apulos (nam utra que eo anno societas coepta est) in fidem populi Romani veniffe adla tum est. Unde foedere et aequis legibus amicitiam jungere diftin. guuntur 28, 34, 7. Nam qui ae. quo foedere in societatem et a micitiam veniunt, hos nulla re iis, cum quibus foedus ineunt, inferiores, subjectosve, aut ob noxios, sed omnibus rebus pa res effe oftendit Livius 1. 7, 30, et 1. 34, 57. Jam vero Samnites, quo tempore primum societatem cum Romanis fecerunt, aequo foedere in amicitiam receptos fuiffe, ex iis conftare potest

semper boftes, populi Romani numquam amicos. qui 10 nec, ut Samnites, in pace amicitiam, nec, ut Campani, auxilium in bello petiffent, nec in fide populi Romani, nec in ditione effent.

II. Quum de poftulatis Samnitium Ti. Aemilius 1

quae Livius 1. 7, 19. 30. et 31. scribit. Nam res illorum tum florentiffimae, neque eo loco erant, ut se, nisi fide et opibus Ro. manorum, adversus alios tueri non poffent, aut non poffe pu. tarent. Non poffunt ergo Samnites dici tum in fide Romano. rum fuisse, et verba haec Livii, qui nec in fide populi Romani essent, potius de aliis sociis Ro. manorum accipienda sunt, quos illi et adversus hoftes defendere solebant, nec facile patiebantur, suis viribus consiliisque bella ge

rere, ut 1. 2, 30. et 53. et 1. 8, 4. et alibi. Porro ex hoc Livii loco liquet, discrimen inter eos effe, qui in fide, et qui in ditione sunt. quod etiam significat 39, 54,7. ubi Galli, qui Řomanis se dediderant, in senatu dicunt, dedidiffe se prius in fidem, quam in poteftatem, populi Romani. et 36, 28, 4. in oratione Phaeneae Aetoli ad consulem Romanum. Non in servitutem, sed in fidem tuam, nos tradidimus. Adde Val. Max. 6, 5, 1. Cujacius 11. Observ. 23. et 27, 33. haec verba Livii lau. dans, scribit, foederatos, qui populi Romani majeftatem comiter conservare debent, non in fide, sed in ditione populi Romani effe. Sed magis est, ut hi in fide populi Romani effe dicantur. V. Salmas. Observat. ad jus Att. et Rom. c. 26. p. 600. et seqq. Etsi autem hic, qui in fide sunt, ab illis diftinguuntur, qui in ditione sunt, tamen iidem, qui in ditione sunt, ut dedititii, etiam in fide effe, in fidem venire et accipi di cuntur. Liv. 7, 31, 4. in oratione

Liv. Tom. IV. P. II.

legatorum Campanorum ad senatum Romanum. Populum Cam. panum, urbemque Capuam etc. in veftram, Patres conscripti, populique Romani ditionem dedimus. et 8, 2, 13. senatus de iisdem: Campanos non foedere, sed per de ditionem, in fidem veniffe. Sallu stius 4. Hiftor. in Epistola Mithridatis ad Arsacem: Persen apud Samothracas Deos acceptum in fidem. et in Jugurth. 62. ubi v. Cor. tium. DUK. Potius reducendam puto lectionem, quam tantum non omnes mei, omnesque apud Hearnium Oxonienses praeferunt nec in ditione. Eam primus mutavit Gruterus in ed. poftrema, quem reliqui recentiores perperam secuti sunt. Livium praepositiones repetere solitum fuiffe, supra vidimus ad 6, 28, 6. Vocem essent male omittit Leid. 2. In verbis praecedentibus in bello auxilium alio ordine legunt Lovel. i. et 4. quomodo scribae transposuiffe videntur, quod eodem ordine paullo ante dixerat Livius in pace amicitiam.

§. 1. T. Aemilius praetor] Ti. Aemilius. Nam Diodorus (l. 16. p. 557.] hunc in consulatu Ti Beptov nominat. Supra etiam [2, 61, 1.1 alius Ti. Aemilii me. minimus ex Dionysio. SIG. Ti. berius etiam vocatur Pighio in Annal. ad ann. coXII. pag. 307. Sigonius vero ad Liv. 7, 21, 6. cum indicari Ti. Aemilium existimaffe videtur, qui ibi quinquevir mensarius fuiffe dicitur} ubi vulgo similiter peccatur. Pallim praenomina Titus et Ti

B

1

praetor senatum consuluiffet, reddendumque his foedus Patres censuiffent, praetor Samnitibus re2 spondit: Nec, quo minus perpetua cum eis amicitia effet, per populum Romanum stetiffe: nec contradici, quin, quoniam ipsos belli culpa sua contracti taedium 3 ceperit, amicitia de integro reconcilietur. Quod ad Sidicinos adtineat, nibil intercedi, quo minus Samniti

[merged small][ocr errors]

Senatum consuluiffet,reddendum. que his foedus Patres censuissent, praetor] Omnia haec verba desunt in Haverk. et Hearnii L. 1. quorum librarios in errorem abripuit repetita vox praetor. V. infra ad 9, 11, 11. et reddendum his foedus exftat in Gaertn. Deinde consuluissent, pro_cen. suissent, dederunt scribae Voff. 2. et Fragm. Hav. nondum ob. liti verbi, quod modo praeces. serat. Mox respondet, pro respondit, Gaertn.

§. 2. Nec, quo minus perpetua amicitia esset, per populum Romanum stetiffe] Vet. lib. perpetua cum eis amicitia. SIG. Non aliter patitur Latini sermonis norma. Quare male duo Palatinorum codd. per populum Romanum feciffe. GEBH. Voces cum eis a Sigonio additas agnoscunt non modo omnes mei, sed et Hearnii codd. Oxonienses ac Nea

pol. Latinii. Deinde per popu lum Romanum fecisse Voss. 2. et Leid. 2. populum Romanum feciffe Lovel. 3. Sed alterum optimi codd. tuentur, et Livio frequens est. Supra 2, 31, 11. Quoniam per eum non stetiffet, quin praeftaretur. 3, 61, 2. Non per milites stetisse, ne vincerent. 6, 33, 2. Nihil per alteros stare, quo minus incepta persequerentur. 9, 14, 1. Per utros stetiffet, quo minus discederetur ab armis. 44, 14, 12. Per quos stetiffet, quo minus belli finis fieret. c. 19, 14. Nunciare, ni absiftatur bello, per utrum stetiffet, eum non pro amico, nec pro socio habituros effe. 45, 23, 6. Ne praestaremus, per vos stetit. et alibi saepe.

Quoniam ipsos belli culpa sua contracti taedium ceperit] si ipsos belli Lovel. 2. Deinde belli sua culpa contracti Lovel. 4. sed zỏ sua exsulata Lovel. 5. Mox reconsilietur, pro reconcilietur, Leid. 2.

§. 3. Quod ad Sidicinos adtinet] In sola ex editis apud me Sigoniana reperio attineat: poftea spreverunt. At ita Flor. Rott. Helm. Voffiani duo. J.FR.GRON. Practer codd. a Gronovio lau. datos, attineat etiam Lovel. quinque, Leid. duo, Harlej. 1. Portug. Gaertn. Haverk. ct Fragm. Hav. quorum omnium auctoritate revocavi. In ed. Cl. Jac. Gronovii anni 1679. in nota paterna attinet lapsu operarum da.

populo pacis bellique liberum arbitrium sit. Foedere 4 icto, quum domum revertiffent, extemplo inde exercitus Romanus deductus, annuo stipendio et trium mensium frumento accepto; quod pepigerat consul, ut tempus induciis daret, quoad , quoad legati rediffent. Samnites, copiis iisdem, quibus usi adver- 5 sus Romanum bellum fuerant, contra Sidicinos pro

[blocks in formation]

Nihil intercedi, quo minus Sam-' niti populo pacis bellique liberum arbitrium sit] nihil interdici Lo. vel. 5. et Hearnii Oxon. N. in contextu. Deinde quo minus sacramenti populo Vol. 2. et Lovel. 3. quo minus Sanni populo Port. Tum pacis belli liberum arbitrium sine copula Lovel. 5. pacis belli. que arbitrium liberum Lovcl. 4.

§. 4. Extemplo inde exercitus Romanus ductus] Vet. lib. deductus. Sic paullo post (c. 16, 10.] Reductae Romam legiones. ut for. taffle recte, Romam deductus, legi poffit. SIG. Pall. tres MSS. codd. et Campani editio exercitus Romanus deductus. unde conjicit Sigonius legendum Romam deductus. GEBH. deductus etiam omnes mei, exceptis solis Leid. 1. et Harlej. 2. quare id recte emendatum puto. Quod vero Si. gonius insuper conjicit exercitus Romam deductus, a Liviana qui. dem loquendi ratione non discedit. V. supra ad 6, 26, 8. et c. 33, 12. An tamen invitis libris ita legendum sit, valde dubito. Certe similiter loquitur Livius infra hoc lib. c. 17, 8. Eo ex agro Sidicino exercitus Romanus non

est deductus. Ceterum Romanus exercitus, vocibus transpositis, legit Lovel. 4. ut c. 6, 13. Ab utra parte cedere Romanus exercitus cepisset. Paullo ante jam quum domum revertissent, addita pri ma dictione, Haverk.

Et trium mensium frumento ac cepto, quod pepigerat consul] In Pall. pr. ac tert. haec ita concipiuntur: trium mensium frumento accepto, quod pepigerant. Consul ut tempus indiciis daret, quoad le. gati redissent. Quasi in pactum oblatum effet, non poftulatum Romanis. GEBH. Vocula et non adparet in Haverk. Deinde trium mensum frumento Leid. 1. et Gaertquod pepigerant, consul ut temner. V. infra ad 29, 3, 5. Tum vel. 3. Sed alii omnes stant pro pus induciis daret Voff. 2. et Lovulgato.

Tempus induciis daret, quoad le. gati rediffent] induciis tempus da ret Voll. 1. Leid. 2. Lov. 1. 5. Portug. et Haverk. Praeterea quod ad legati Leid. 1. V. supra ad 7,34, 3. quod legati ed. Parm. V. ad 6, 38, 13. Tum rediissent Harlej. 2. V. infra hoc lib. ad c. 26, 6. §. 5. Copiis iisdem, quibus usi adversus Romanum bellum fuerani] Cupio doceri, an hoc usquam alibi legatur. Mihi insolens genus loquendi effe videtur. Vos bellum fortaffis ex gloffa est, et ab aliquo profecta, qui non co. gitabat, adversus Romanum dici

[ocr errors]

fecti, haud in dubia spe erant mature urbis hostium 6 potiundae. Tum ab Sidicinis deditio prius ad Romanos coepta fieri est: dein, poftquam Patres ut seram eam ultimaque tandem neceflitate expressam adspernabantur, ad Latinos jam sua sponte in ar7 ma motos facta est. ne Campani quidem (adeo in

pro adversus Romanos. Certe aliquid vitii in hoc loco; effe suspicor. DUKER.

Haud in dubia spe èrant maturè urbis hoftium potiundae] Pall. pr. et tert. haud in dubio erant. Sic supra 1.3, 10. Nisi dum in integro ves sit. V. ibidem noftras notas. c. 6. hoc libro. Mihi quoque in incerto relictum sit. GEBH. haud in dubio erant etiam Voff. 2. et Lovel. 3. de qua locutione supra egi ad 3, 8, 9. Aliorum tamen vulgatum servantium consensus efficit, ne quid mutandum censeam. Unus Klock. omissa praepositione, haud dubia spe erant praefert: quod nec ipsum placet. Infra 37, 28, 6. Primo in magna spe fuit. ubi alia vide. Tum hoftium urbis potiundae edd. vett. usque ad Frobenianam anni 1535. urbis potiundae hoftium Lo. vel. 4. arbis hoftium potiti Gaertn. urbis hoftium potiri. Unde tum Volf. 2. et Lovel. 3. duplici lectione potiri et potiundae (quod exprimitur runde) simul in contextum recepta. Sed et hic vulga tae lectioni controversiam non movendam effe arbitror. Nam optimi quidem auctores potiri cum casu secundo junxerunt. V. Voss. 7. Gramm. 31. et Cortium ad Sall. Jug. 25, 10. Livium tamen alibi ita loqui non memini. (*v. ta men ad 25, 14, 5.)

§. 6. Ab Sidicinis deditio prius ad Romanos fieri coepta est] a Sidicinis Gaertn. et Fragm. Hav. Hinc vox prius deficit in Leid.

1. Tum fieri coepta est legunt Lov. 2. et Gaertn. coepta feri eft Harlej. 1. coepta ferri est Lovel. 1. V. ad 5, 54, 6.

Dein, postquam Patres] Ita edidit Cel. Jac. Gronovius, quum priores conftanter praeferant deinde, quod etiam servant Voll. duo, Leid. duo, Lovel. quinque, Harlej. 2. Portug.Gaertn. Florent. Klock. Haverk. et Fragm. Hav. V. supra ad 3, 3, 6.

Ut seram eam ultimaque tandem neceffitate expreffam asperna bantur] To eam ignorat Lovel. 3. Tum ultima tandem necessitate expressam, sine copula que,( Gaertner. ultimamque tandem necessitatem expressam Klock. ultimaque necessitate tandem expressam Lovel. 4, ultimaque tandem necessitate oppreffam Lovel. 5. Liv. 3, 30, 6. Expressit hoc necessitas Pa tribus. Et co' sensu saepe hoc verbum a Livio usurpatur.

§. 7. Ne Campani quidem] nec Campani quidem Voff. duo, Leid. 2. Lov. 1.5. Harlej. 2. Port. Gaertn. Haverk. Fragm. Hav. Hearnii Ox. N. B. et edd. vett. usque ad Frobenianam anni 1535. V. supra ad 1, 10, 3. In verbis sequentibus his se, ut aequum erat, abftinuere praefert Klock. Sed quibus se abstinuere? Receptam lectionem 'omnes codd. recte tuentur.

§. 8. Ex kis tot populis ingens exercitus, duce Latino, fines Samnitium ingreffus] Vet. lib. unus ingens exercitus. SIG. Quod mo

« IndietroContinua »