Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors][merged small]

C. JULII CÆSARIS

COMMENTARII

DE

BELLO CIVILI.

LIBER PRIMUS.

ARGUMENTUM.

Cap. 1. Causa et origo belli civilis : de literis Cesaris ad

Senutum non refertur, obstantibus Lentulo cos. et Scipione. 2. Cesar exercitum jubelur dimittere. 3. Senatus Pompeio aperte favet coactus, refragantibus tribunis plebis. 4. Pompeius se Cesari infensum ostendit. 5. S. C. Videant coss. prælores, tribuni plebis, ne quid R. P. detrimenti capiat. 6. Provinciæ Pompeianis commissæ : tota Italia delectus habentur. 7. Casar, de mililum voluntate certus. 8—10. Ariminum tendit : tribunos plebis convenit: pacem servare tentat. 11. Iniqua conditione Pompeii rejecta occupat Arretium, Pisaurum, Fanum, Anconam. 12. Iguvium : toto

Piceno delectus habet. 19. Aurimo potitur. Cap. 14. Roma trepidat: Pompeius er urbe excedit : Len

tulus aperto ærurio fugit, gladiatores Cæsaris Capua armat. 15. Cæsar Asculum recipit: er delectibus Pompeianis suas cohortes auget. 16. Corfinii obsidet Domitium, qui, 17. frustra a Pompeio aurilium petit. 18. Sulmonenses Casuri portas aperiunt. 19. Corfinii trepidatur. 20. Domitius figum moliens impeditur. 21, 22. De tradendo oppido agi

tur. 23. Eo trudito Pompeii duces Cæsar dimittit :
lites sacramento adigit : in Apuliam transit. 24. Pompeius
ipse Brundisium fugit, copias contrahit, servos, pastores ar-
mat. Pompeianorum cohortes ad Cæsarem transeunt, qui
rursus de pace cum Pompeio coram agere cupit. 25. Hunc

Cæsar Brundisii obsidet, 26. colloquium recusantem.
Cap. 27. Pompeius Dyrrhachium transjicit. 28. Brundisini

se Cæsuri reddunt. 29. Hic Hispaniam confirmare statuit.
30, 31. E Sardinia Cottam Valerius, e Sicilia Catonem

Curio ejicit : Tuberoni in Africa resistit Varus.
Cap. 32. Casar Rome in Senatu de pace agit: legatos ad

Pompeium mitti suadet. 33. Legationem nemo suscipit :
Cesar in Galliam ulteriorem abit. 34. Domitii suusu
Massilia portas Cæsari claudit, qui, 35. frustra eam a bello
dehortatur. 36. Domitius Massiliam pervenit: hanc Cæsar
oppugnare parat. 37. Pyrenæos saltus occupat. 38. Afra-
nius et Petreius, Pompeii legati, Hispuniam obtinent.
39—42. Cum iis certatur pluribus præliis. 43–52. Potis-
simum ad Ilerdum bellum geritur. 53. Res Afranii et Pe-
treii prosperæ gesta, Romam nuntiala, Pompeianorum parles
firmant. 54, 55. Cæsar strenue resistit. 56, 57. Pugna
ad Massilium. 58. Prospero Bruti prælio, 59. Nuntiato
Cæsari ad Ilerdam, fortuna mutatur. 60. Hispania po-
puli, Oscenses, Calagurritani, alii, desciscunt ab Afranio.
61-63. Cæsar, Sicoris parle aversa, Afranium et Petreium
terret. 64–70. Cum his prospere pugnat. 71-73. Afra-
nianis parcit, misericordia motus, sine prelio iis se potiturum
sperans. 74. Agitur cum Cæsare de Afranii et Petreii rita:
par videtur coitura. 75, 76. Petreius Cæsarianos

per

inducias receptos perfide trucidari curat. 77. Cæsar contra Pompeianos saltos dimittit. 78. Afraniani, omnis generis inopia pressi, castra relinquunt. 79–89. In itinere impediuntur a Cæsare. 84. Omnibus rebus obsessi colloquium petunt. 85. Afranium reprehendit Cæsar. 86, 87. Dimittitur erercilus : duces libere abeunt.

[ocr errors]

Literis' a C. Cæsare consulibus redditis, ægre ab iis impetratum est, summa tribunorum plebis contentione,» ut in Senatu recitarentur: ut vero ex literisa 3 ad Senatum refer

* eis lectis V.- senatui L. sec. V, et alii cum Edd. Vett. ac L. pr. a sec. m.

NOTÆ 1 Literis] Hunc librum, ut Sueto- deducendas. Cæsari visum est ite nii, ut Velleii Paterculi, ut alios mul- rum de pace agere, amicisque mantos acephalum puto, id est, initii sui davit, ut pro se paciscerentur, ut liexpertem. Nihil enim facilius quam ceret sibi duas legiones cum Cisalpina injuriam, si quæ sit, in primas libri Gallia et Illyrio retinere, dum conpaginas invadere, ut et in extremas. sul fieret, nec videbatur displicere Propterea et multi libri fine defecti Pompeio. Verum obstantibus conlectitantur. Facile tamen est ex sulibus, Cæsar per Curionem ad SeAppiano illud principium supplere natum scripsit literas, quarum hæc hoc modo: Cum Senatus in Curionis erat summa, ut sibi absenti alter consententiam discessisset, ut Plutarchus sulatus mandaretur. Nam lege Pomet Appianus testantur, ant, ut supra peia Licinia latum erat ut ejus ablegimus apud Hirtium, nihil propius sentis ratio haberetur, id est, ut ipsi factum esset quam ut discederet, absenti liceret petere consulatum, consul Senatum dimittens, exclama. quod Romanorum legibus non licevit: Vincite ut Cæsarem dominum bat. Suetonius addit petiisse ut ne habeatis. His dictis, ad Pompeium sibi beneficium pop. R. adimeretur, cum collega extra urbem processit, aut ut cæteri quoque imperatores porrectoque ipsi gladio, Jubemus te, ab exercitu discederent, confisus, ut inquit, ambo ire contra Cæsarem, et putant, facilius se, ad quæ voluisset, pro patria pugnare, et ad hoc tibi veteranos convocatnruin, quam Pomdamus exercitum qui hic est aut om. peium novos milites : alioquin se ven. nino in Italia, simulque delectus ar- turum, illatasque injurias tam sibi bitrio tuo habendi potestatem. Ob- quam patriæ ultorum. temperavit Pompeius, modestiæ ta- 2 Summa tribunorum pl. contentione, men causa et specie tenus subjecit: &c.] Plutarchus in Pompeio, item in Nisi quid melius. Curio desperans Cæsare, scripsit M. Antonium tribuse posse amplius Cæsarem juvare, nitia potestate asum invito Senatu exiensque Senatu et sibi metuens, se Cæsaris literas ad populum recitasse. ad Cæsarem contulit, qui superatis

Hæc autem tribunorum erat potestas, jam Alpibus cum quinque millibus ut senatusconsultis plebiscitisque, si peditum trecentisque equitibus Ra- minus grata ipsis essent, intercedevennam petebat, quæ Italiæ confinis, rent. extrema erat ejus provinciæ. Ibi 3 Ut vero ex literis, &c.] Non potuit comiter excepit Cæsar Curionem, quidem impetrare ut res Senatui procumque eo et reliquis amicis de præ. poneretur deliberanda propter per. sentibus rebus deliberabat. Cense tinax scilicet Cæsaris odium. Hæc bat Cario educendas esse e Gallia tamen literarum recitatio fecit, ut copias universas et in urbem propere instituente Pompeio delectum, alii

retur, impetrari non potuit. Referunt consules de republicat (in civitates). L. Lentulusó consul Senatu reique publicæ se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortiter sententias dicere velint: sin Cæsarem respiciant atque ejus gratiam sequantur, ut superioribus fecerinte temporibus, se sibi consilium capturum, neque Senatus auctoritatif obtemperaturum; habere se quoque ad Cæsaris gratiam atque amicitiam receptum. In eandem sententiam loquitur Scipio:7 Pompeio esse in animo, reipublicæ non deesse, si Senatus sequatur; sin cunctetur, atque agat lenius, nequicquam' ejus auxilium, si postea velit, Senatumimploratu

rum.

2. Hæc Scipionis oratio, quod Senatus in urbe habebatur:

sed V. ad B. G. 1. 16. reip. L. pr. V.-c deest B. seipse Lov.—d aut L. pr:

fecerunt Pal. B. Edd. pp.-- auctoritatem Lov.- eadem sententia V.- si Miss. et Edd. Vett. ut alibi. aut L. sec. Edd. pp. nequaquam Lov. Edd. pp. nequiquam V. ut viii. 19.–k deest vulgo.- deest Lovi Marcello L. pr. Mox

NOTÆ

non responderent ad nomina, alii seg- norem et dignitatem Cæsaris exsponiter et male animati convenirent, liaverunt, qui tandem in Ægypto post alii pacem clamitarent. Itaque Ci- Pompeii mortem, a Ptolemæo comcero ad Attic. ep. 1. 13. * Delectus prehensus, in custodia necatus est. adhuc quidem invitorum est et a pug- 7 Scipio] Fuit ille Metellus Scipio, nando abhorrentium.'

qui triennio ante consul cum Ponr. 4 Referunt consules de rep.] L. Len- peio fuerat, cujus filiam lectissimam tulus et C. Marcellus, qui illo anno fæminam Corneliam, morte P. Crassi erant consules, iidemque Cæsaris viduam, uxorem duxerat Pompeius, inimici. Id autem consules anni qui adeo gener ejus exinde fuit. Ideo priucipio facere solebant, finite aut Metellus est dictus, quia a Metello infinite; finite, id est, de singulis Pio, qui Sertorium in Hispania de. rebus, si quæ graviores incidissent; bellaverat, adoptatus fuerat, cum esinfinite vero, si nullum esset nego- set ipse filius Scipionis Nasicæ. 1 tium in præsentia, quod singularem tandem dux partiuni factus post patrum curam desideraret, teste Pompeii exitum bellum cum Cæsare Varrone apud Gellium xiv. 7. in Africa renovavit, quo et periit;

5 In ciritate] Abundat, et ex in- cujus mortem vide in libro sequente terpretamento aliquo in textum irrep- de bello Africano. sit.

8 Quod Senatus in urbe habebatur] 6 L. Lentulus] Is porro Lentulus Pompeio non licebat ut Hispania est de quo in superiore libro scrip- proconsuli in urbe adesse. Sed ei, si tum est, L. Lentulum et C..Marcel- necesse fuisset, in suburbio in æde lúm consules creatos, qui omnem ho- Bellonæ Senatus esset datus. Sed

1

« IndietroContinua »