Immagini della pagina
PDF
ePub

του Πομπηίου ειληφότων. μέρος μεν γάρ τι της Αρμενίας της 3
του Δημοτάρου γενομένης 'Αριοβαρζάνει το της Καππαδοκίας
βασιλεί έδωκεν, ου μέντοι και τον Δημότερον εν τούτω τι έβ-
λαψεν, αλλά και προσευεργέτησεν ου γαρ εκείνου την χώραν
απετέμετο, αλλ' υπό του Φαρνάκου πάσαν την 'Αρμενίαν κατα-
ληφθείσαν καταλαβων το μέν τι αυτής τω 'Αριοβαρζάνει, το δε
δή των Δημοτάρω έχαρίσατο. και τούτοις μεν ούτως έχρήσατο 4
τω δε δή Φαρνάκη προβαλλομένω ότι μη προσαμύναι τώ Πομ-
πηίω, κάκ τούτου συγγνώμης εφ' οίς επεποιήκει τυχεϊν αξιoύντι,
ούτε ένειμεν επιεικές ουδέν, και προσέτι και αυτό τούτ' ένεκά-
λεσεν, ότι και πονηρός και ανόσιος περί τον ευεργέτην εγένετο.
τοσαύτη μεν και φιλανθρωπία και αρετή προς άπαντας τους και
αντιπολεμήσαντας αυτό έπειτα έχρητο. αμέλει και τα γράμματα
τα άπόθετα τα εν τοϊς του Πομπηίου κιβωτίοις ευρεθέντα, όσα
τινών τήν τε προς εκείνον εύνοιαν και την προς εαυτόν δύσνοιαν
ήλεγχεν, ούτ' ανέγνω ούτ' εξεγράψατο, αλλ' ευθύς κατέφλεξεν, 6
όπως μηδέν απ' αυτων δεινον αναγκασθή δράσαι, ώστε τινά
και δια ταύτα τους επιβουλεύσαντας αυτό μισήσαι. τούτο δε
ουκ άλλως είπον, αλλ' ότι και ο Καιπίων ο Βρούτος ο Μάρκος,
και μετά τούτο' αυτόν αποκτείνας, και εάλω υπ' αυτού και εσώθη.

2. Tod des M. Porcius Cato (Dio 43, 10–11).
Ο Κάτων το μεν πρώτον συγκαταφυγόντων προς αυτόν 10
C. 63. αμέλει]
quin etiam.

Schiffe über Lesbos u. Cyprus nach
τα γράμματα τα άπόθετα] Seneca Aegypten, weil er dort die beste
de Ira II, 24 fecit hoc et C. Caesar Aufnabme erwartete: des jungen
ille, qui victoria civili clementissime Königs Ptolemaeus Dionysos Vater
usus est cum scrinia deprehendisset Ptolemaeus Auletes war (55 v. Chr.)
epistularum ad Pompeium missarum durch seine Mitwirkung (von Ga-
ab eis, qui videbantur aut in diver- binius u. Antonius) wieder auf den
sis aut in neutris fuisse partibus, Thron zurückgeführt worden. Al-
conbussit; quamvis moderate soleret lein bei seiner Landung ward er
irasci, maluit non posse. κιβω- auf den Rath der Höflinge Pothinus
τίοις] Schatulle. - Ο Καιπίων] Er Achillas u. Theodotus hinterlistig
war adoptirt von Q. Servilius Cae- ermordet. Während nun Caesar die
pio. Vgl. die Leichenrede des M. Thronstreitigkeiten in Aegypten
Antonius bei Shakspeare.

ordnete (Cleopatra) u. den Volksauf-
C. 10. Pompeius hatte nach der stand in Alexandria (bellum Alexan.
Niederlage bei Pharaslus Muth a. drinum) bezwang, endlich Pharna-
Besinnung verloren. Er floh nach ces, den Sohn Mithridates des Gros-
Larissa u. von hier an die Mündung sen, zum Frieden zwang (veni, vidi,
des Peneus, dann begab er sich zu vici bell. Alex, 65 sqq.), sammelten

πολλών παρεσκευάζετο των τε πραγμάτων αντιλαβέσθαι και τον 2 Καίσαρα τρόπον τινά αμύνασθαι" ως δέ οϊ τε Ουτικήσιοι, άτε

μηδε εν τω πρίν εχθρωδώς τω Καίσαρι έχοντες και τότε νενικηκότα αυτόν ορώντες, ουκ επείθοντο αυτώ, και οι εκ της γερουσίας των τε ιππέων παρόντες εφοβήθησαν μη συλληφθώσιν υπ' αυτών και δρασμόν έβουλεύσαντο, αυτός μεν ούτ' αντιπολεμήσαι, ουδε γαρ οδός τε ήν,

ήν, ούτ' αυ προσχωρήσαι τω Καίσαρι 3 έγνω, ουχ ότι τι έδεδίει, και γαρ ευ ήπίστατο και πάνυ αν

σπουδάσαντα αυτόν εαυτού, της επί φιλανθρωπία δόξης ένεκα, φείσασθαι, αλλ' ότι της τε ελευθερίας ισχυρώς ήρα, και ήττα

σθαι ουδενός ουδέν έβούλετο, τού τε θανάτου πολύ τον παρά 4 του Καίσαρος έλεον χαλεπώτερον ηγείτο είναι. συγκαλέσας δε

τους παρόντας των πολιτών, και διερωτήσας όπου έκαστος αυτων ώρμηται, εκείνους μεν μετ' εφοδίων εξέπεμψε, τώ δε υιεί προς τον Καίσαρα ελθείν εκέλευσε. πυθομένου τε του νεανίσκου διά τί ούν ουχί και συ τούτο ποιείς;απεκρίνατο αυτώ ότι 5 εγώ μεν έν τε ελευθερία και εν παρρησία τραφείς ου δύναμαι

την δουλείαν εκ μεταβολής επί γήρως μεταμαθείν σοι δ' εν

τοιαύτη καταστάσει και γεννηθέντι και τραφέντι τον δαίμονα 11 τον λαχόντα σε θεραπεύειν προσήκει. ταύτ' ούν πράξας, και

τοϊς Ούτικησίοις τήν τε διοίκησιν απολογισάμενος και τα λοιπά

χρήματα τά τε άλλα όσα αυτών είχεν αποδούς, προαπαλλαγήναι 2 προ της του Καίσαρος αφίξεως ήθέλησε. και μεθ' ημέραν μεν

ουκ επεχείρησε τούτο ποιήσαι· ό τε γαρ υιός και οι άλλοι οι περί αυτόν όντες φυλακήν αυτού είχον έπει δε εσπέρα εγένετο, ξιφίδιόν τε τι κρύφα υπό το προσκεφάλαιον υπέθηκε, και το

του Πλάτωνος βιβλίον το περί της ψυχής αυτώ γεγραμμένον 3 ήτησεν, είτ' ουν πόρρω της υποψίας του τι τοιούτο βουλεύσα

σθαι τους παρόντας άπαγαγείν σπουδάσας, όπως ως ήκιστα παρατηρηθή, είτε και παραμύθιόν τι προς τον θάνατον εκ της αναγνώσεως αυτού λαβείν επιθυμήσας. ώς δε εκείνό τε ανελέsich die Häupter der Pompeiani- mando in Utica. - των πραγμάτων] schen Partei in Afrika unter Cato Zur Vertheidigung der Stadt. Vgl. Scipio u. Tuba, dem Könige Numi- Hirtius (Oppius?) de bello Afr. c. diens, während zugleich in Spanien 87. – οι εκ της γερουσίας] Römische die Söhne des Pompeius Cneius u. Senatoren u. Ritter. μετ' εφοSextus Truppen warben. Caesar diov] viatico instructos. überraschte aber auch hier durch C. 11. την διοίκησιν] Cato hatte seine Schnelligkeit u. besiegte Sci- die gesammte Verwaltung der Stadt pio u. Iuba bei Thapsus (46 v. Chr.). in die Hand genommen.

το του Cato führte unterdessen das Com- Πλάτωνος βιβλίον] den Dialog Phae

ξατο και η νυξ εμέσου, τό τε εγχειρίδιον όφείλκυσε, και εαυτόν 4 επί την γαστέρα παίσας ευθύς αν ετελεύτησεν εξαιμος γενόμενος, ει μη καταπεσών εκ του σκιμποδίου ψόφον τε εποίησε και τους προκοιτούντας εξήγειρε. και ούτως ή τε υιός και άλλοι τινές εσπεσόντες τα τε έντερα αυτού ες την γαστέρα αύθις κατέταξαν και θεραπείαν αυτό προσήγαγον. και οι μεν τό τε 5 ξιφίδιον ήραν και τας θύρας έκλεισαν, όπως ύπνου λάχη, ου γαρ δή και άλλως πως αποθανείν αυτόν προσεδόκησαν, εκείνος δε ές τε το τραύμα τας χείρας ενέβαλε και τας ραφάς αυτού διαρρήξας απέψυξεν.

ο δε ούν Κάτων και δημοτικώτατος και ισχυρογνωμονέστα- 6 τος πάντων των καθ' εαυτόν ανθρώπων γενόμενος μεγάλης δόξαν και απ' αυτού του θανάτου έλαβεν, ώστε και επωνυμίαν Ούτικήσιος, ότι τε εν τη δυτική ούτως ετελεύτησε και ότι δημοσία υπ' αυτών ετάφη, κτήσασθαι.

3. Krieg gegen die Söhne des Pompeius in Spanien

(Dio XLIII, 28-32. 35-40). Kάν τούτω εμάνθανε μεν πάντα καθ' έκαστον ων ο Πομ- 28 do. η νυξ εμέσου] Florus: circa ille vir non potest, nisi haec ornata primam vigiliam. εξαιμος γενό- sint: quod ille ea quae nunc sunt et μενος] Durch Verblutung. – εκ τού futura viderit et ne fierent contenσκιμποδίου] en grabato.

τας χεί

derit et facta ne videret vitam reliρας ενέβαλέ) Beneca ep. III, 3,

8

querit. Impressit deinde mortiferum corpori C. 28. κάν τούτω] Nach der volnus. quo obligato a medicis cum Schlacht bei Thapsus (am 6. April minus sanguinis haberet, minus vi- 46) traf Caesar etwa im Juli 46 wierium, animi idem, iam non tantum der in Rom ein. Noch vor seiner Caesari, sed sibi iratus nudas in Rückkehr hatte man unmässige Ebvolnus manus egit et generosum renbeschlüsse gefasst, jetzt verillum contemptoremque omnis poten- ordnete man ein Dankfest auf 40 tiae spiritum non emisit sed eiecit. Tage, ernannte den Sieger zum Dicδημοτικώτατος] Wenn das Adiecti- tator auf zehn u. zum praefectus vum richtig ist, so soll es bedeuten: moribus auf drei Jahre. Cäsar gab republikanisch gesinnt. - ισχυρο- sich alle Mübe, durch kostbare Bauγνωμονέστατος] gravissimus et con- ten u. Feste u. Spiele das Volk für stantissimus. Vgl. Cic. ad Att. XLI, sich zu gewinnen, aber das Alles 4 Quin etiam, si a sententiis eius konnte nicht bindern, dass man sich dictis, si ab omni voluntate consiliis- ungebalten äusserte über die Anweque, quae de rep. habuit, recedam senheit u.

die Hofhaltung der CleoWilõõsque velim gravitatem constan- patra in Rom, von der man nicht tiamque eius laudare, hoc ipsum ta- mit Unrecht fürchtete, dass sie Caemen istis (den Cäsarianern) odio- sar für den Prunk einer orientalisum &xovoua sit. Sed vere laudari schen Monarchie durch eine Ver

πήιος εν τη Ίβηρία επoίει, ου μέντοι και δυσνίκητον αυτόν είναι νομίζων πρότερον μεν το ναυτικόν εκ της Σαρδούς επ' αυτόν

απέστειλεν, ύστερον δε και τα στρατεύματα τα έκ καταλόγου 2 έπεμψεν ως και δι' ετέρων διαπολεμήσων. έπει δε ήσθετο

εκείνόν τε επί μέγα προχωρούντα και τους πεμφθέντας ουκ ικανούς αντιπολεμείν αυτώ όντας, ούτω δή και αυτός έξεστρά

τευσε, την πόλιν τώ τε Λεπίδα και πολιανόμοις τισιν οκτώ, 29 ώς τισι δοκεί, ή έξ, ως μάλλον πεπίστευται, επιτρέψας. επειδή

γαρ επί τε του Λογγίνου και επί του Μαρκέλλου τα στρατόπεδα τα εν τη Ιβηρία εκινήθη και τινες και των πόλεων ενεωτέρισαν,

ημέρας μέν τινας του τε Λογγίνου απαλλαγέντος και του Τρε2 βανίου την διαδοχήν αυτού λαβόντος ησύχασαν, έπειτα δέει της

εκ του Καίσαρος τιμωρίας έπρεσβεύσαντο κρύφα προς τον Σκιπίωνα, μεταστήναι βουλόμενοι και δς άλλους τέ σφισι και τον Πομπήιον τον Γναίον απέστειλε. προσέχων δε εκείνος ταϊς Γυμνησίαις νήσοις τας μεν άλλας άμαχί, την δε "Έβεσον συν

πόνω παρεστήσατο, κάνταύθα νοσήσας μετά των στρατιωτών 3 διέτριψε. χρονίζοντος ούν αυτού, πυθόμενοι οι στρατιώται οι

εν τη Ιβηρία, τόν τε Σκιπίωνα απολωλότα και τον Δίδιον επιbindung mit ihr gewinnen wolle. nannte, an Stelle der Quästoren. Darüber kamen kriegerische Nach- Cäsar verliess Rom Ende September richten aus Spanien, welche von oder Anfangs October 46, nachdem Tag zu Tag gefährlicher erschienen. er zuvor für das nächste Jahr zum

δυσνίκητον] Ch. Pomp., der al- Cos. IV gewählt war u. die vierte tere Sohn des Cn. Pomp. Magnus Dictatur angetreten hatte. hatte im J. 47, also noch vor dem C. 29. τα στρατόπεδα] Q. Cassius, Afrikanischen Kriege, Utica mit den Caesar 49 als Proprätor in Spa30 Schiffen u. etwa 2000 Mann ver- nien zurückgelassen, hatte sich lassen, Freie u. Sklaven, welche durch Härte u. Raubsucht verhasst zum Theil keine Waffen hatten. gemacht. Er befehligte nur zwei απέστειλεν] unter dem Legaten C. Italische Legionen, zwei übernahm Didius. δι' ετέρων] Die Legaten er von M. Varro u. eine fünfte erQ. Pedius u. Q. Fabius Maximus. richtete er in der Provinz. Der

επί μέγα προχωρούντα] Man be- grössere Theil dieser Macht war rechnete seine Macht in Italien auf also wenig geneigt, ihn gegen die 11 Legionen, Cic. ad Fam. VI, 18, 2 Eingebornen zu unterstützen; es De Hispaniis novi nihil. Magnum entstanden Verschwörungen u. auch tamen exercitum Pompeium habere die Pompeianer (von Varro) im constat, nam Caesar ipse ad nos Heere lehrten sich auf. – απαλλαmisit exemplum Paciaeci litterarum, γέντος] Ende des J.47. ταϊς Γυμin quo erat, illas undecim esse le- νησίαις νήσοις], die Balearischen giones. Nach Oppius bell. Hisp. 7, 3 Inseln, οι Γυμνήσιοι Baleares. . aquilas et signa habuit XIII 'legio- "EbeGov] eine der Pityusen. απο

Δεπίδω] M. Aemilius Lepi- λωλότα] cf. 43, 9 Σκιπίων δε εκ μέν dus war im J. 46 zugleich mit Cae- της μάχης (Thapsus) έφυγε και

Consul. . πολιανόμιος] = πλοίου επιτυχών ες την Ιβηρίαν Stadtpräfecten, welche Cäsar er. πρός τε τον Πομπήιον απήρεν, εκ

num,

sar

πλέοντά σφισι, και φοβηθέντες μη διαφθαρώσι πριν τον Πομπήιον ελθεϊν, ουκ έμειναν αυτόν, αλλά Τίτον τε Κυίντιον Σκαπούλας και Κύιντον 'Aπώνιον άνδρας ιππέας προστησάμενοι τον τε Τρεβώνιον εξέβαλον και το έθνος το Βαιτικόν πάν συναπέστησαν. πραξάντων δε ταύτα αυτών Πομπήιος ραΐσας ες την 30 ήπειρον την κατ' αντιπέρας διέπλευσε, και άλλας μέν τινας πόλεις ευθύς εκουσίας προσεποιήσατο, ταις τε γαρ επιτάξεσι των εφεστηκότων σφίσιν άχθόμενοι, και ες εκείνον ουκ ολίγα εκ της του πατρός αυτού μνήμης επελπίζοντες ετοίμως αυτόν εδέξαντο, Καρχηδόνα δε ουκ εθελήσασαν ομολογήσαι επολιόρκει. μαθόντες ούν τούτο οι περί τον Σκαπούλαν ήλθόν τε ενταύθα, 2 και στρατηγών αυτοκράτορα αυτόν έλόμενοι προσεΐχόν τε αυτό τα μάλιστα και προεθυμούντο ισχυρότατα, τα κέρδη τα εκείνου ίδια και τις συμφοράς οικείας ποιούμενοι, ώστ' αφ' εκατέρου, τα μεν όπως λάβωσι, τας δ' όπως μη πάθωσιν, ερρώσθαι. και 3 γαρ ο Πομπήιος, οία εν τοιαύταις ταραχαϊς και καταστάσεσι πάντες ειώθασι ποιείν, και μάλιστ' επειδή τινες των 'Αλλοβρίγων, ούς οι ο Ιόβας εκ του προς τον Κουρίωνα πολέμου ζωγρήσας έδεδώκει, ηυτομόλησαν, ουδέν ό,τι ουχί και λόγω και έργα τοϊς λοιπούς έχαρίζετο. ουτοί τε ουν αυτό και διά ταύτα πολύ προ- 4 θυμότεροι εγένοντο, και των εναντίων συχνοί, και μάλισθ' όσοι συν τω 'Αφρανίω ποτέ έστράτευντο, προσεχώρησαν των τε εκ της Αφρικής άλλοι τε και ο αδελφός Σέξτος ό τε Ούαρος και ο Λαβιώνος συν το ναυτικό προς αυτόν ήλθον. κάκ τού- 5 του τώ τε πλήθει του στρατοπέδου και τη προθυμία αρθείς την τε χώραν άδεώς διεπορεύετο, και πόλεις τας μεν εκούσας τας δε ακούσας προσετίθετο, και έδόκει και υπέρ τον πατέρα ισχύειν. ήσαν μεν γαρ εν τη Ιβηρία και του Καίσαρος στρατηγοί Κύιντός τε Φάβιος Μάξιμος και Κύιντος Πέδιος, ου μέντοι και αξιόμαχοί οι νομίζοντες είναι αυτοί τε ησύχαζον και εκείνον σπουδή μετεπέμποντο.

πεσων δε ες την Μαυριτανίαν και niense, quod Cn. Pompeius, aduleτον Σίττιον φοβηθείς εαυτόν διε- scens inpetus ad bella maximi(er war χρήσατο.

roh und grausam), ingens ac terri

bile conflaverat, undique ad eum C. 30. τών έφεστηκότων] Beson- adhuc paterni nominis maders des Q. Cassius Longinus. , Vgl gnitudinem sequentium ex toZu C. 29. του πατρός μνήμης] to orbe terrarum auxiliis conVell. II, 55 Victorem Africani belli fluentibus. Ούαρος] P. Attius C. Caesarem gravius excepit Hispa- Varus, vgl. Cic. p. Ligario $ 3.

« IndietroContinua »