Immagini della pagina
PDF
ePub

5

habēbat. Postquam diēs comitiorum vēnit et Catilinae neque petītio neque insidiae, quas consulibus in campo fēcerat, prosperē cessēre, constituit bellum facere et extrēma omnia experīrī, quoniam, quae occultē temptāverat, aspera foedaque ēvēnerant.

27. Igitur C. Mānlium Faesulās atque in eam partem Etrūriae, Septimium quendam Camertem in agrum Pīcēnum, C. Iūlium in Āpūliam dīmīsit, praetereā alium alio, quem ubique oportūnum sibi fore credebat. Interea Romae multa simul mõlīrī: consulibus insidiās tendere, 10 parāre incendia, oportūna loca armātīs hominibus obsidere; ipse cum tēlo esse, item alios iubēre, hortārī uti semper intenti parātique essent; dies noctisque festināre, vigilāre, neque insomniis neque labore fatīgārī. Postrēmo, ubi multa agitanti nihil procēdit, rūrsus in- 15 tempestā nocte coniūrātionis prīncipēs convocat ad M. Porcium Laecam, ibique, multa dē īgnāviā eorum questus, docet sē Mānlium praemīsisse ad eam multitūdinem, quam ad capiunda arma párāverat, item alios in alia loca oportūna, qui initium bellī facerent, sēque ad exercitum 20 proficisci cupere, si prius Ciceronem oppressisset: eum suis consiliis multum officere.

jach

19, 6–9. Video, cui sit Apūlia attribūta, quis habeat Etrūriam, quis agrum Picēnum, quis Gallicum, quis sibi hās urbānäs insidias caedis atque incendiorum dēpoposcerit. — II. III.

19, 15–17. Dico tē priore nocte vēnişse inter falcārios non agam obscūrē — in M. Laecae domum; convēnisse eodem com- 5 plūrēs ēiusdem āmentiae scelerisque socios. — I. iv.

19, 17-20, 9. Fuisti igitur apud Laecam illā nocte, Catilina; distribuisti partēs Italiae; statuisti, quo quemque proficisci placēret; dēlēgistī, quos Romae relinquerēs, quos tēcum ēdūcerēs; discripsistī urbis partēs ad incendia; confirmāstī tē ipsum iam 10

aiturum; dizisti paulur. til oni nunc morae, quod

28. Igitur, perterritīs ac dubitantibus cēteris, C. Cornēlius, eques Romānus, operam suam pollicitus, et cum eo L. Varguntēius, senātor, constituēre eā nocte paulo post

cum armātīs hominibus sīcuti salūtātum introīre ad 5 Ciceronem ac de improviso domui suae imparātum con

fodere. Cūrius ubi intellegit, quantum periculum consulī impendeat, properē per Fulviam Ciceroni dolum, qui parābātur, ēnūntiat. Ita illī iānuă prohibits tantum

facinus frūstrā suscēperant. 10 Intereā Mānlius in Etrūriā plēbem sollicitāre, egestāte

simul ac dolore iniūriae novārum rērum cupidam, quod Sullae dominātione agros bonaque omnia āmiserat, praetereā latrīnēs cūiusque generis, quorum in eā regione

māgna copia erat, nonnullos ex Sullānīs coloniīs, quibus 15 lubīdo atque lūxuria ex māgnīs rapīnīs nihil reliqui fēcerat.

29. Ea cum Ciceroni nuntiarentur, ancipiti malo permõtus, quod neque urbem ab insidiīs privāto consilio

longius tuārī poterat, neque exercitus Mānli quantus 20 aut quo consilio foret satis compertum habebat, rem ad

senātum refert iam anteā volgi rūmoribus exagitātum. Itaque, quod plērumque in atrācī negotio solet, senātus

ego vīverem. Reperti sunt duo equitēs Romānī, qui tē istā cūrā līberārent et sēsē illā ipsā nocte paulo ante lūcem mē in meo lectulo interfectūros esse pollicērentur. Haec ego omnia, vix

dum etiam coetū vestro dimisso, comperi. Domum meam mājo5 ribus praesidiis mūnīvi atque firmāvī; exclūsi eos, quos tū ad

mē salūtātum māne miserās, cum illi ipsi vēnissent, quos ego iam multis ac summis viris ad mē id temporis ventūros esse praedixeram. - I. iv.

20, 22-21, 7. Habēmus senātūs consultum in tē, Catilina, ve10 hemēns et grave; non deest rei pūblicae consilium neque auctori

tās hūius ordinis; nos, nós, dico apertē, consulēs dēsumus. — I. 1. res.

:,

dēcrēvit, darent operam consulēs, quid rēs pūblica trimentī caperet. Ea potestās per senātum more Romānā magistrātui māxuma permittitur, exercitum parāre, bellum gerere, coercēre omnibus modis socios atque cīvīs, domī mīlitiaeque imperium atque iūdicium summum 5 habēre: aliter sine populī iūssū nūllīus eārum rērum consulī iūs est.

30. Post paucos diēs L. Saenius, senātor, in senātā litterās recitāvit, quās Faesulīs allātās sibi dicēbat, in) quibus scriptum erat C. Mānlium arma cēpisse cum 10 māgnā multitūdine ante diem VI. Kalendās Novembrīs. Simul, id quod in tāli rē solet, alii portenta atque prodigia nuntiābant, alii conventus fierī, arma portārī, Capuae atque in Āpūliā servīle bellum movērī. Igitur senātī dēcrēto Q. Mārcius Rēx Faesulās, Q. Metellus 15 Crēticus in Apūliam circumque ea loca missi- ii utrique ad urbem imperātūrēs erant, impedītī nē triumphårent calumnia paucorum, quibus omnia honesta atque inhonesta vēndere mos erat, sed praetorēs Q. Pompēius Rūfus Capuam, Q. Metellus Celer in agrum Pīcē- 20 num, iísque permissum, uti pro tempore atque periculo exercitum comparārent. Ad hoc, si quis indicāvisset de

20, 22–21, 7. Habēmus enim hūiusce modi senātūs consultum, vērum inclūsum in tabulis, tamquam in vāgīnā reconditum, quo ex senātūs consulto confestim tē interfectum esse, Catilina, convēnit. - I. II.

21, 8–11. Meministine mē ante diem xv. Kalendās Novem- 5 bris dicere in senātū, fore in armis certo diē, qui diēs futūrus esset ante diem vi. Kal. Novembris, C. Manlium, audāciae satellitem atque administrum tuae ?— I. II.

21, 19–22. Q. Metellus, quem ego hoc prospiciēns in agrum Gallicum Pīcēnumque praemisī, aut opprimet hominem aut 10 ēius omnēs mõtūs cõnātūsque prohibēbit. - II. XII.

coniūrātione, quae contrā rem pūblicam facta erat, praemium servö libertātem et sēstertia centuin, libero impūnįtātem ēius rei et sēstertia ducenta ; itemque dēcrēvēre,

uti gladiātoriae familiae Capuam et in cētera mūnicipia 5 distribuerentur pro euiusque opibus, Romae per totam

urbem vigiliae habērentur iisque minārēs magistrātūs praeessen

31. Quibus rēbus permõta cīvitās atque immutāta urbis faciēs erat. Ex summā laetitiā atque lascīviā, quae diū10 turna quiēs pepererat, repente omnīs trīstitia invāsit;

festīnāre, trepidāre, neque loco neque homini cuiquam satis crēdere, neque bellum gerere neque pācem habēre, suo quisque metū perīcula mētīrī. Ad hoc mulierēs,

quibus rei pūblicae māgnitūdine bellī timor insolitus 15 incesserat, afflictāre sēsē, manūs supplicēs ad caelum

tendere, miserārī parvos liberos, rogitāre, omnia pavēre, superbiâ atque dēliciīs omissīs sibi patriaeque diffīdere.

At Catilīnae crūdēlis animus eadem illa movēbat, 20 tametsī praesidia parābantur et ipse lēge Plautiā inter

rogātus erat)ab, L. Paulo. Postrēmo dissimulandī causā

22, 8–10. Nihilne tē nocturnum praesidium Palātī, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil concursus bonorum omnium, nihil hic mūnītissimus habendi senātūs locus, nihil hõrum õra

voltūsque mõvērunt?- I. 1. 5 22, 21–23, 2. Quid ? ut hesterno diē, Quirītēs, cum domi meae

paene interfectus essem, senātum in aedem Iovis Statūris convocāvī, rem omnem ad patrēs conscriptos dētuli. Quo cum Catilīna vēnisset, quis eum senātor appellāvit? quis salūtāvit?

quis dēnique ita aspexit ut perditum civem ac non potius ut 10 importūnissimum hostem? Quin etiam prīncipēs ēius ordinis

partem illam subselliörum, ad quam ille accesserat, nūdam atque inānem reliquerunt. - II. vi.

aut sui expūrgandī, sī cūius iūrgio lacessītus foret, in senātum vēnit. Tum M. Tullius consul, sive praesentiam ēius timēns sīve iră commõtus, õrātionem habuit lūculentam atque ūtilem rei pūblicae, quam posteā scrīptam ēdidit. Sed ubi ille adsēdit, Catilina, ut erat parātus ad 5 dissimulanda omnia, dēmissõ Voltă, voce supplicī postulāre à patribus coepit, nē quiddē sē temerē crēderent; eā familiā ortum ita sē ab adulēscentiā vītam instituisse, ut omnia bona in spē habēret; né existumārent sibi, patricio homini, cüius ipsīus atque mãiòrum plūruma 10 beneficia in populum Romānum essent, perditā rē pūblică opus esse, cum eam serväret M. Tullius, inquilinus cīvis urbis Romae. Ad hoc male dicta alia cum adderet, obstrepere omnēs, hostem atque parricīdam vocăre. Tum ille furibundus "quoniam quidem circumventus” inquit 15 “ab inimīcīs praeceps agor, incendium meum ruīnā restinguam."

32. Deinde sē ex cūriā domum proripuit. Ibi multa ipse sēcum volvēns, quod neque insidiae consulī procēdē

23, 2–5. Hic ego vehemēns ille consul, qui verbā cīvīs in exsilium ēicio, quaesīvi ā Catilīnā, in nocturno conventū apud M. Laecam fuisset necne. Cum ille, homo audācissimus, conscientiā convictus primò reticuisset, patefeci cētera ; quid eā nocte ēgisset, quid in proximam constituisset, quem &d modum 5 esset ei ratio totius belli dēscripta, ēdocui. Cum haesitāret, cum tenērētur, quaesīvī, quid dubitāret proficisci eo, quo iam prīdem parāret, cum arma, cum secūrēs, cum fascēs, cum tubās, cum sīgna militāria, cum aquilam illam argentearn, cui ille etiam sacrārium domi suae fēcerat, scirem esse praemissam. - 10

II. VI.

23, 18. Omnia superioris noctis consilia ad mē perlāta esse sentiunt; patefēcī in senātū hesternā diē; Catilina ipse pertimuit, profūgit. — !I. 111.

« IndietroContinua »