Immagini della pagina
PDF
ePub

πιςεῦσαι συμβαίνει, ὦ μεγάλα νομίζω γενέσθαι, ἔτε κατὰ τὰς πολέμυς, ἔτε ἐς τὰ ἄλλα. l

β ́. Φαίνεται γὰρ ἡ νῦν Ελλὰς καλυμένη, ὦ πάλαι βεβαίως οἰκεμένη, ἀλλὰ μετανασάσεις τε ἦσαι τὰ πρότερα, καὶ ῥᾳδίως ἕκαςυι τὴν ἑαυτῶν ἀπολείποντες, βιαζόμενοι ὑπό τινων ἀεὶ πλειόνων. τῆς γὰρ ἐμπορίας ὐκ ἔσης, ἐδ ̓ ἐπιμιγνύντες ἀδεῶς ἀλλήλοις, ἔτε κατὰ γῆν, ἔτε διὰ θαλάσσης, νεμόμενοί τε τὰ αὑτῶν ἕκαςοι ὅσον ἀποζῆν, καὶ περιεσίαν χρημάτων ἐκ ἔχοντες, ἐδὲ γῆν φυτεύοντες (ἄδηλον ὂν, ὑπότε τὶς ἐπελθὼν, καὶ ἀτειχίςων ἅμα ὄντων, ἄλλος ἀφαιρήσεται) τῆς τε καθ' ἡμέραν ἀναγκαίς τροφῆς πανταχῦ ἂν ἡγόμενοι ἐπικρατεῖν, ὦ χαλεπῶς ἀπανίςαντο. καὶ δι ̓ αὐτὸ, ἔτε μεγέθει πόλεων ἴσχυον, ἔτε τῇ ἄλλῃ παρασκευῇ. μάλιςα δὲ τῆς γῆς ἡ ἀρίση ἀεὶτὰς μεταβυλὰς τῶν οἰκητόρων εἶχεν: ἥ τε νῦν Θεσσαλία καλεμένη, καὶ Βοιωτία, Πελοποννήσε τε τὰ πολλὰ, πλὴν Αρκαδίας, τῆς τε ἄλλης ὅσα ἦν κράτιςα. διὰ γὰρ ἀρετὴν γῆς, αἵ τε δυνάμεις τισὶ μείζες ἐγγινόμεναι ςάσεις ἐνεποίεν, ἐξ ὧν ἐφθείροντο, καὶ ἅμα ὑπὸ ἀλλοφύλων μᾶλλον ἐπεβελεύοντο. τὴν γῆν Αττικὴν, ἐκ τῶ ἐπιπλεῖςον, διὰ τὸ λεπτόγεων, ἀςασίαςον ἦσαν, ἀνθρωποι ᾤκεν οἱ αὐτοὶ ἀεί. καὶ παράδειγμα τόδε τῷ λόγε ἐκ ἐλά χιςόν ἐςι, διὰ τὰς μετοικίας ἐς τὰ ἄλλα, μὴ ὁμοίως αὐξηθῆναι, ἐκ γὰρ τῆς ἄλλης Ελλάδος πολέμῳ ἢ ςάσει ἐκπίπτοντες, παρ' Αθηναίες οἱ δυνατώτατοι, ὡς βέβαιον ὂν, ἀνεχώρεν· καὶ πολῖται γιγνόμενοι, εὐθὺς ἀπὸ παλαιῦ μείζω ἔτι ἐποίησαν πλήθει ἀνθρώπων τὴν πόλιν· ὥσε καὶ ἐς Ιωνίαν ὕφερον, ὡς ἐχ ἱκανῆς ἔσης τῆς Ἀττικῆς, ἀποικίας ἐξέπεμψαν.

,

γ. Δηλοῖ δέ μοι καὶ τόδε τῶν παλαιῶν ἀσθένειαν ἐχ ἥκισα πρὸ γὰρ τῶν Τρωϊκῶν ἐδὲν φαίνεται πρότερον κοινῇ ἐργασαμένη ἡ Ελλάς. δοκεῖ δέ μοι, ἐδὲ τὄνομα τῦτο ξύμπασα πω εἶχεν, ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸ ̔Ελληνος τῷ Δευκαλίωνος, καὶ πάνυ ὐδὲ εἶναι ἡ ἐπίκλησις αὕτη, κατὰ ἔθνη δὲ, ἄλλα τε καὶ τὸ Πελασγικὸν ἐπιπλεῖσον, ἀφ ̓ ἑαυτῶν τὴν ἐπωνυμίαν παρέ χεσθαι Ελληνος δὲ καὶ τῶν παίδων αὐτῷ ἐν τῇ Φθιώτιδι ἰσχυσάντων, καὶ ἐπαγομένων αὐτὲς ἐπ ̓ ὠφελείᾳ ἐς τὰς ἄλλας πόλεις, καθ ̓ ἑκάςους μὲν ἤδη τῇ ὁμιλίᾳ μᾶλλον καλεῖσθαι Ελληνας. ὦ μέντοι πολλᾶ γε χρόνε ἠδύνατο καὶ ἅπασιν ἐκνι

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

κῆσαι. τεκμηριοῖ δὲ μάλιςα Ομηρος. πολλῷ γὰρ ὑπερος ἔτι καὶ τῶν Τρωϊκῶν γενόμενος, ἐδαμᾶ τες ξύμπαντας ὠνόμασεν, ἐδ ̓ ἄλλες ἢ τὰς μετ ̓ Αχιλλέως ἐκ τῆς Φθιώτιδος, οἵπερ καὶ πρῶτοι Ελληνες ἦσαν Δαναὲς δὲ ἐν τοῖς ἔπεσι, καὶ Αργείες, καὶ Αχαιὲς ἀνακαλεῖ, ὦ μὴν ἐδὲ βαρβάρες εἴρηκε, διὰ τὰ μηδὲ Ελληνάς πω (ὡς ἐμοὶ δοκεῖ) ἀντίπαλου εἰς ἓν ὄνομα ἀποκεκρίσθαι. οἱ δ ̓ ἦν ὡς ἕκαςοι Έλληνες κατὰ πόλεις τε ὅσοι ἀλλήλων ξυνίεσαν, καὶ ξύμπαντες ὕφερον κληθέντες, ἐδὲν πρὸ τῶν Τρωϊκῶν δι ̓ ἀσθένειαν καὶ ἀμιξίαν ἀλλήλων ἀθρόοι ἔπραξαν. ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν ςρατείαν, θαλάσσῃ ἤδη τὰ πλείω χρώμενοι, ξυνῆλθον.

δ. Μίνως γὰρ παλαίτατος, ὧν ἀκοῇ ἴσμεν, ναυτικον ἐκτήσατο, καὶ τῆς νῦν Ελληνικῆς θαλάσσης ἐπιπλεῖσον ἐκράτησε· καὶ τῶν Κυκλάδων νήσων ἦρξέ τε, καὶ οἰκιςὴς πρῶτος τῶν πλείσων ἐγένετο, Κᾶρας ἐξελάσας, καὶ τὸς ἑαυτῷ παῖδας ογεμόνας ἐγκαταςήσας. τό,τε λῃσικὸν, ὡς εἰκὸς, καθῄρει ἐκ τῆς θαλάσσης, ἐφόσον ἠδύνατο, τῷ τὰς προσόδες μᾶλλον ἐέναι αὐτῷ.

[ocr errors]

~

ἑ. Οἱ γὰρ Ελληνες τοπάλαι, καὶ τῶν βαρβάρων οἵ τε ἐν τῇ ἠπείρῳ παραθαλάσσιοι, καὶ ὅσοι νήσες εἶχον, ἐπειδὴ ἤρξαντο μᾶλλον περαιᾶσθαι ναυσὶν ἐπ ̓ ἀλλήλες, ἐτράποντο πρὸς ληςείαν, ηγεμένων ἀνδρῶν ἐ τῶν ἀδυνατωτάτων, κέρδες τῇ σφετέρε αὐτῶν ἕνεκα, καὶ τοῖς ἀσθενέσι τροφῆς· καὶ προσπίπτοντες πόλεσιν ἀτειχίζοις, καὶ κατὰ κώμας οἰκεμέναις, ἥρπαζον, καὶ τὸν πλεῖσον τῷ βίε ἐντεῦθεν ἐποιῶντο ἐκ ἔχοντός πω αἰσχύνην τότε τῇ ἔργε, φέροντος δέ τι καὶ δόξης μᾶλλον δηλῶσι δὲ τῶν τε ἠπειρωτῶν τινες ἔτι καὶ νῦν, οἷς κόσμος καλῶς τῦτο δρᾷν, καὶ οἱ παλαιοὶ τῶν ποιητῶν, τὰς πύξεις τῶν καταπλεόντων πανταχε ὁμοίως ἐρωτῶντες, εἰ ληςαί εἰσιν· ὡς ἔτε ὧν πυνθάνονται ἀπαξιέντων τὸ ἔργον, οἷς τ ̓ ἐπιμελὲς εἴη εἰδέναι, ἐκ ὀνειδιζόντων. ἐληΐζοντο δὲ καὶ κατ ̓ ἤπειρον ἀλλήλες. καὶ μέχρι τῇδε πολλὰ τῆς Ελλάδος τῷ παλαιῷ τρόπῳ νέμεται, περί τε Λοκρὲς τὰς Οζόλας, καὶ Αἰτωλές, καὶ Ακαρνᾶνας, καὶ τὴν ταύτῃ ἤπειρον. τό, τε σιδηροφορεῖσθαι τέτοις τοῖς ἠπειρώταις ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ληςείας έμμεσ μένηκε.

[ocr errors]

5. Πᾶσα γὰρ ἡ Ἑλλὰς ἐσιδηροφόρει, διὰ τὰς ἀφράκτες

A 2

τε οἰκήσεις, καὶ ἐκ ἀσφαλεῖς παρ ̓ ἀλλήλες ἐφόδες· καὶ ξυνήθη τὴν δίαιταν μεθ ̓ ὅπλων ἐποιήσαντο, ὥσπερ οἱ βάρβαροι. ση– μεῖον δ ̓ ἐξὶ ταῦτα τῆς Ελλάδος ἔτι ὅτω νεμόμενα τῶν ποτὲ καὶ ἐς πάντας ὁμοίων διαιτημάτων. ἐν τοῖς πρῶτοι δὲ Αθηναῖοι τόν τε σίδηρον κατέθεντο, καὶ ἀνειμένῃ τῇ διαίτῃ ἐς τὸ τρυφερώτερον μετέςησαν. καὶ οἱ πρεσβύτεροι αὐτοῖς τῶν εὐδαιμόνων, διὰ τὸ ἁβροδίαιτον, ὦ πολὺς χρόνος ἐπειδὴ χιτῶνας τε λινᾶς ἐπαύσαντο φορῶντες, καὶ χρυσῶν τεττίγων ἐνέρσει κρωβύλον ἀναδέμενοι τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριχῶν. ἀφ ̓ ᾧ καὶ Ιώνων τὰς πρεσβυτέρες κατὰ τὸ ξυγγενὲς ἐπιπολὺ αὕτη ἡ σκευὴ κατέσχε. μετρίᾳ δ ̓ αὖ ἐσθῆτι καὶ ἐς τὸν νῦν τρόπον πρῶτοι Λακεδαιμόνιοι ἐχρήσαντο, καὶ ἐς τὰ ἄλλα πρὸς τῆς πολλὺς οἱ τα μείζω κεκτημένοι, ἰσοδίαιτοι μάλιςα κατέζησαν. ἐγυμνώθησάν τε πρῶτοι, καὶ ἐς τὸ φανερὸν ἀποδύντες, λίπα μετὰ τοῦ 'γυμνάζεσθαι ἠλείψαντο. τὸ δὲ πάλαι καὶ ἐν τῷ Ολυμπιακῷ ἀγῶνι διαζώματα ἔχοντες περὶ τὰ αἰδοῖα οἱ ἄθλη ταὶ ἠγωνίζοντο ̇ καὶ ὦ πολλὰ ἔτη ἐπειδὴ πέπαυται. ἔτι δὲ καὶ ἐν τοῖς βαρβάροις ἔςιν οἷς νῦν, καὶ μάλιςα τοῖς Ἀσιανοῖς, πυγμῆς καὶ πάλης ἆθλα τίθεται, καὶ διεζωσμένοι τῦτο δρῶσι. πολλὰ δ ̓ ἂν καὶ ἄλλα τὶς ἀποδείξειε τὸ παλαιὸν Ελληνικὸν ὁμοιότροπα τῷ νῦν βαρβαρικῷ διαιτώμενον.

ξ. Τῶν δὲ πόλεων ὅσαι μὲν νεώτατα ᾠκίσθησαν, καὶ ἤδη πλωΐμωτέρων ὄντων, περιεσίας μᾶλλον ἔχεσαι χρημάτων, ἐπ ̓ αὐτοῖς τοῖς αἰγιαλοῖς τείχεσιν ἐκτίζοντο, καὶ τὰς ἰσθμὲς ἀπελάμβανον ἐμπορίας τε ἕνεκα καὶ τῆς πρὸς τῆς προσοίκες ἕκαςο ἰσχύος ̇ αἱ δὲ παλαιαὶ, διὰ τὴν ληςείαν ἐπιπολὺ ἀντισχᾶσαν, ἀπὸ θαλάσσης μᾶλλον ᾠκίσθησαν, αἵ τε ἐν ταῖς νήσοις καὶ ἐν ταῖς ἠπείροις. ἔφερον γὰρ ἀλλήλες τε καὶ τῶν ἄλλων ὅσοι ὄντες ε θαλάσσιοι κάτω ᾤκεν· καὶ μέχρι τῇδε ἔτι ἀνακισμένοι εἰσί.

ή. Καὶ ἐχ ἧσσον λῃςαὶ ἦσαν οἱ νησιῶται, Κᾶρές τε ὄντες καὶ Φοίνικες. ὗτοι γὰρ δὴ τὰς πλείςας τῶν νήσων ᾤκισαν. μαρτύριον δέ Δήλε γὰρ καθαιρομένης ὑπὸ Αθηναίων ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ, καὶ τῶν θηκῶν ἀναιρεθεισῶν ὅσαι ἦσαν τῶν τεθνεώτων ἐν τῇ νήσῳ, ὑπὲρ ἥμισυ Κᾶρες ἐφάνησαν, γνωσ σθέντες τῇ τε σκευῇ τῶν ὅπλων ξυντεθαμμένῃ, καὶ τῷ τρόπῳ, ο νῦν ἔτι θάπτεσι, καταςάντος δὲ τοῦ Μίνω ναυτικᾶ, πλωΐ

[ocr errors]

Sh

μώτερα ἐγένετο παρ' ἀλλήλες· οἱ γὰρ ἐκ τῶν νήσων κατέργου ἀνέβησαν ὑπ ̓ αὐτῷ, ὅτεπερ καὶ τὰς πολλὰς αὐτῶν κατῴκιζε. καὶ οἱ παρὰ θάλασσαν ἄνθρωποι μᾶλλον ἤδη τὴν κτῆσιν τῶν χρημάτων ποιέμενοι, βεβαιότερον ᾤκεν· καί τινες καὶ τείχη περιεβάλλοντο, ὡς πλεσιώτεροι ἑαυτῶν γιγνόμενοι. ἐφιέμενοι γὰρ τῶν κερδῶν, οἵ τε ἥσσες ὑπέμενον τὴν τῶν κρεισσόνων δελείαν, οἵ τε δυνατώτεροι περιυσίας ἔχοντες, προσεποιῶντο ὑπηκόυς τὰς ἐλάσσες πόλεις. καὶ ἐν τύτῳ τῷ τρόπῳ μᾶλλον ἤδη ὄντες, ὑφέρῳ χρόνῳ ἐπὶ Τροίαν ἐςράτευσαν.

,

,

2

θ'. Αγαμέμνων τέ μοι δοκεῖ, τῶν τότε δυνάμει πρἔχων, · καὶ ἐ τοσοῦτον τοῖς Τυνδάρεω ὅρκοις κατειλημμένες της Ελέτης μνηςῆρας ἄγων, τὸν σόλον ἀγεῖραι. λέγεσι δὲ καὶ οἱ τὰ σαφέςατα Πελοποννησίων μνήμῃ παρὰ τῶν πρότερον δεδεγμένοι, Πέλοπά τε πρῶτον, πλήθει χρημάτων, ἃ ἦλθεν ἐκ τῆς Ασίας ἔχων ἐς ἀνθρώπες ἀπόρες, δύναμιν περιποιησάμενον, τὴν ἐπωνυμίαν τῆς χώρας, ἐπηλύτην ὄντα, ὅμως σχεῖν, καὶ ὕφερον τοῖς ἐκγόνοις ἔτι μείζω ξυνενεχθῆναι, Εὐρυσθέως μὲν ἐν τῇ Αττικῇ ὑπὸ Ηρακλειδῶν ἀποθανόντος, Ατρέως δὲ μη-τρὸς ἀδελφῦ ὄντος αὐτῷ, καὶ ἐπιτρέψαντος Εὐρυσθέως, ὅτ ἐςράτευε, Μυκήνας τε καὶ τὴν ἀρχὴν, κατὰ τὸ οἰκεῖον, Ατρεῖ (τυγχάνειν δὲ αὐτὸν φεύγοντα τὸν πατέρα διὰ τὸν Χρυσίππε θάνατον) καὶ ὡς ἐκέτι ἀνεχώρησεν Εὐρυσθεὺς, βυλομένων καὶ τῶν Μυκηναί φόβῳ τῶν Ηρακλειδῶν, καὶ ἅμα δυνατὸν δοκῶντα εἶναι, καὶ τὸ πλῆθος τεθεραπευκότα, τῶν Μυκηναίων τε καὶ ὅσων Εὐρυσθεὺς ἦρχε τὴν βασιλείαν Ατρέα παραλαβεῖν, καὶ τῶν Περσειδῶν τὲς Πελοπίδας μείζες καταξῆναι. ἅ μοι δοκεῖ Αγαμέμνων παραλαβῶν, καὶ ναυτικῷ τε ἅμα ἐπιπλέον τῶν ἄλλων ἰσχύσας, τὴν ςρατείαν, ὦ χάριτι τὸ πλεῖον ἢ φόβῳ ξυναγαγών, ποιήσασθαι. φαίνεται γὰρ ναυσί τε πλείςαις αὐτὸς ἀφικόμενος, καὶ Αρκάσι προσπαρασχών, ὡς Ομηρος τῦτο δεδήλωκεν, εἴ τῳ ἱκανὸς τεκμηριῶσαι. καὶ ἐν τοῦ σκήπτρε ἅμα τῇ παραδόσει, εἴρηκεν αὐτὸν „ΠΟΛΛΗΙΣΙ ΝΗΣΟΙΣΙ ΚΑΙ ΑΡΓΕΙ ΠΑΝΤΙ ΑΝΑΣΣΕΙΝ.“ ἐκ ἂν કંટ αν ἐν νήσων ἔξω τῶν περιοικίδων (αὗται δὲ ἐκ ἂν πολλαὶ εἴησαν) ἠπειρώτης ὢν ἐκράτει, εἰ μή τι καὶ ναυτικὸν εἶχεν. εἰκάζειν δὲ χρὴ καὶ ταύτῃ τῇ ςρατείᾳ οἷα ἦν τὰ πρὸ αὐτῆς.

[ocr errors]
[ocr errors]

i. Καὶ ὅτι μὲν Μυκῆναι μικρὸν ἦν, ἢ εἴ τι τῶν τότε πο λεσμα νῦν μὴ ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι, ἐκ ἀκριβεῖ ἄν τις σημείῳ χρώμενος ἀπιςοίη, μὴ γενέσθαι τὸν κόλον τοσῦτον, ὅσον οἵ τε ποιηταὶ εἰρήκασι, καὶ ὁ λόγος κατέχει. Λακεδαιμονίων γὰρ εἰ ἡ πόλις ἐρημωθείη, λειφθείη δὲ τά τε ἱερὰ καὶ τῆς κατ τασκευῆς τὰ ἐδάφη, πολλὴν ἂν οἶμαι ἀπιξίαν τῆς δυνάμεως, προελθόντος πολλῷ χρόνε, τοῖς ἔπειτα πρὸς τὸ κλέος αὐτῶν εἶναι καίτοι Πελοποννησε τῶν πέντε τὰς δύο μοίρας νέμονται, τῆς τε ξυμπάσης ἡγῆνται, καὶ τῶν ἔξω ξυμμάχων πολλῶν ὅμως δὲ, ἔτε ξυνοικισθείσης πόλεως, οὔτε ἱεροῖς καὶ κατασκευαῖς πολυτελέσι χρησαμένης, κατὰ κώμας δὲ τῷ παλαιῷ τῆς Ελλάδος τρόπῳ οἰκισθείσης, φαίνοιτ ̓ ἂν ὑποδεεξέρα. Αθηναίων δὲ τὸ αὐτὸ τῦτο παθόντων, διπλασίαι ἂν τὴν δύναμιν εἰκάζεσθαι ἀπὸ τῆς φανερᾶς ὄψεως τῆς πόλεως, ἢ ἔξιν. οὔκουν ἀπιςεῖν εἰκὸς, οὐδὲ τὰς ὄψεις τῶν πόλεων μᾶλλον σκοπεῖν ἢ τὰς δυνάμεις· νομίζειν δὲ τὴν ςρατιὰν ἐκείνην, μεγίςην μὲν γενέσθαι τῶν πρὸ αὐτῆς, λειπομένην δὲ τῶν νῦν· τῇ Ομήρε αὖ ποιήσει εἴ τι χρὴ κἀνταῦθα πιςεύειν, ἣν εἰκὸς ἐπὶ τὸ μεῖζον μὲν ποιητὴν ὄντα κοσμῆσαι, ὅμως δὲ φαίνεται καὶ ὕτως ἐνδειςέρα. πεποίηκε γὰρ χιλίων καὶ διακοσίων νεῶν· τὰς μὲν Βοιωτῶν, εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ἀνδρῶν· τὰς δὲ Φιλοκτήτε, πεντήκοντα· δηλῶν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, τὰς μεγίσας καὶ ἐλαχίσας. ἄλλων γοῦν μεγέθες πέρι ἐν νεῶν καταλόγῳ ἐκ ἐμνήσθη. αὖτερέται δὲ ὅτι οἶσαν καὶ μάχιμοι πάντες ἐν ταῖς Φιλοκτήτε ναυσὶ δεδήλωκε. τοξότας γὰρ πάντας πεποίηκε τὰς προσκώπες. περίνεως δὲ ἐκ εἰκὸς πολλὲς ξυμπλεῖν, ἔξω τῶν βασιλέων, καὶ τῶν μάλιςα ἐν τέλει· ἄλλως τε καὶ μέλλοντας πέτ λαγος περαιώσεσθαι μετὰ σκευῶν πολεμικῶν· ἐδ ̓ αὖ τὰ πλοῖα κατάφρακτα ἔχοντας, ἀλλὰ τῷ παλαιῷ τρόπῳ λῃσικοτερον παρεσκευασμένα. πρὸς τὰς μεγίςας γοῦν καὶ ἐλαχίσας ναῦς τὸ μέσον σκοποῦντι, ὦ πολλοὶ φαίνονται ξυνελθόντες, ὡς ἀπὸ πάσης τῆς Ελλάδος κοινῇ πεμπόμενοι.

ιά. Αἴτιον δ ̓ ἦν οὐχ ἡ ὀλιγανθρωπία τοσῦτον, ὅσον ἡ ἀχρηματία. τῆς γὰρ τροφῆς ἀπορίᾳ τόν τε ςρατὸν ἐλάσσω ἤγαγον, καὶ ὅσον ἤλπιζον αὐτόθεν πολεμοῦντα βιοτεύσειν. ἐπειδὴ δὲ ἀφικόμενοι μάχῃ ἐκράτησαν, δῆλον δέ. τὸ γὰρ ἔρυ

[ocr errors]
[ocr errors]
« IndietroContinua »