Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors]

7'velut dedi noxae inimico.' Hae Siculorum querelae, U. c. 542. domos primum nobilium circumlatae, celebrataeque sermo- A. C. 210. nibus, quos partim misericordia Siculorum, partim invidia Marcelli excitabat, in senatum etiam pervenerunt. Postu- Mutantur latum a consulibus est, ut de permutandis provinciis senatum provinciae. consulerent. Marcellus, si iam auditi ab senatu Siculi “essent, aliam forsitan futurain fuisse sententiam suam,' dicere. Nunc, ne quis timore frenari eos dicere posset, •quo minus de eo libere querantur, in cuius potestate mox • futuri sint, si collegae nihil intersit, mutare se provinciam 8 ‘paratum esse. Deprecari senatus praeiudicium ; nam,

quum extra sortem collegae optionem dari provinciae inio'quum fuerit, quanto maiorem iniuriam, imo contumeliam

esse, sortem suam ad eum transferri ?' Ita senatus, quum, quid placeret, magis ostendisset, quam decresset, dimittitur. Inter ipsos consules permutatio provinciarum, rapiente fato Marcellum ad Hannibalem, facta est: ut, ex quo primus adversae pugnae gloriam ceperat, in eius laudem postremus Romanorum imperatorum, prosperis tum maxime bellicis rebus, caderet.

Permutatis provinciis, Siculi, in senatum introducti, 30. multa de Hieronis regis fide perpetua erga populum Roma-Siculorum i num verba fecerunt, in gratiam publicam avertentes, “ Hie- oratio.in ‘ronymum ac postea Hippocratem et Epicydem tyrannos, lum.

quum ob alia, tum propter defectionem ab Romanis ad Hannibalem, invisos fuisse sibi. Ob eam causam et Hie‘ronymum a principibus iuventutis prope publico consilio ‘interfectum : et in Epicydis Hippocratisque caedem sep'tuaginta nobilissimorum iuvenum coniurationem factam;

quos, Marcelli mora destitutos, quia ad praedictum tempus exercitum ad Syracusas non admovisset, indicio facto,

omnes ab tyrannis interfectos. Eam quoque Hippocratis ‘atque Epicydis tyrannidem Marcellum excítasse, Leontinis 'crudeliter direptis. Nunquam deinde principes Syracusa'norum desisse ad Marcellum transire, pollicerique, se ur'bem, quum vellet, ei tradituros. Sed eum primo vi capere 'maluisse : dein, quum id neque terra, neque mari, omnia

7 Dedi noxae] Discrimen inter haec res sui ipsius iudicio et collegae noriam et noxam Oudendorp. ad Sue- permittatur. ton. Caesar. 81. ita constituit, scili 9 Iniuriam, imo contumeliam] Incet noxiam vere adiectivum, subintel- iuria est id quod fit contra ius, inlecto culpam vel rem, semper signi- justice ; contumelia denotat probrum, ficare culpam, iniuriam, peccatum : affront. Crev. noram culpae poenam, unde noxae 1 In gratiam publicam avertentes ] dare, et hinc quodvis detrimentum id agentes, ut pro meritis Hieronis in ac damnum. cf. Ruhnken. Opusc. p. populum Romanum gratia toti Syra743. supr. ii. 59.

cusanorum civitati habenda videre8. Praeiudicium] Precari ne decre- tur. CREV. tum interponatur senatûs, quo minus

6

esse.

U. C. 542. “ expertus, potuisset, auctores traditarum Syracusarum A. C. 210. « fabrum aerarium Sosim, et Mericum Hispanum, quam

'principes Syracusanorum habere, toties id nequicquam ‘ultro offerentes, praeoptasse : quo scilicet iustiore de causa ‘vetustissimos socios populi Romani trucidaret, ac diriperet. . Si non Hieronymus ad Hannibalem defecisset, sed popu· lus Syracusanus et senatus; si portas Marcello Syracusani 'publice, et non, oppressis Syracusanis, tyranni eorum Hip‘pocrates et Epicydes, clausissent; si Carthaginiensium animis bellum cum populo Romano gessissent: quid ultra,

quam quod fecerit, nisi ut deleret Syracusas, facere hosti* liter Marcellum potuisse ? Certe praeter moenia et tecta ' exhausta urbis, et refracta ac spoliata deum delubra, diis ipsis ornamentisque eorum ablatis, nihil relictum Syracusis Bona

quoque multis adempta, ita ut ne nudo qui-: dem solo, reliquiis direptae fortunae, alere sese ac suos possent. Orare se Patres conscriptos, ut, si nequeant omnia, saltem, quae compareant cognoscique possint, re“stitui dominis iubeant.' Talia conquestos quum excedere ex templo, ut de postulatis eorum Patres consuli possent, 3 Laevinus iussisset, Maneant imo, inquit Marcellus, utt 'coram his respondean, quando ea conditione pro vobis, * Patres conscripti, bella gerimus, ut victos armis accusatores • habeamus. Duae captae hoc anno urbes Capua Fulvium

reum, Marcellum Syracusae habeant.' Reductis in curiam Siculis re- legatis, tum consul, Non adeo maiestatis, inquit, “populi spondet

• Romani imperiique huius oblitus sum, Patres conscripti, 5

ut, si de meo crimine ambigeretur, consul dicturus causam,
• accusantibus Graecis, fuerim. Sed non, quid ego fecerim, 6
‘in disquisitionem venit, quam quid isti pati debuerint.

Qui si non fuerunt hostes, nihil interest, nunc, an vivo Hie‘rone, Syracusas violaverim. Sin autem desciverunt, legatos ‘ nostros ferro atque armis petierunt, urbem ac moenia

clauserunt, exercituque Carthaginiensium adversus nos 'tutati sunt; quis passos esse hostilia, quum fecerint, indig“natur? Tradentes urbem principes Syracusanorum aver“satus sum: Sosim et Mericum Hispanum, quibus tantum

31.

Marcellus.

[ocr errors]

2 Ita ut ne nudo quidem solo) sc. codice inseruit vocem imo, qua ceteri Postquam solum fere nudatum erat. scripti carent. Crev. Conqueruntur nimirum Syracusani, 5 Imperiique huius] Et imperii post spoliatam urbem ac domos, etiam congularis, quod gero. CREV. reliquias direptae fortunae, id est, 6 Seu nom, quid ego fecerim, in privata bona, agros, domos, etc. mul- disquisitione;m venit, quam] Particula tis quoque adempta. Crev.

tam in primo membro supplenda est, 3 Templo] In loco enim auguriis ut et supr. 18. Monebimus tamen consecrato senatus semper habeba

esse a Gronovio. Pro tur. Crev.

ea scripti ha hent nam: Andreas et 4 Maneant imo] Rhenanus ex suo Campanus sed (REV.

vocem quam

6

7' crederem, potiores habui. Non estis extremi Syracusano-U. C. 542. ‘rum, quippe qui aliis humilitatem obiiciatis. Quis est A. C. 210. ‘vestrum, qui se mihi portas aperturum, qui armatos mili‘tes meos in urbem accepturum promiserit ? Odistis et ex

secramini eos, qui fecerunt, et ne hic quidem contumeliis ‘in eos dicendis parcitis: tantum abest, ut et ipsi tale quic

quam facturi fueritis. Ipsa humilitas eorum, Patres con'scripti

, quam isti objiciunt, maximo argumento est, me * neminem, qui navatam operam reipublicae nostrae velit,

aversatum esse. Et, antequam obsiderem Syracusas, nunc • legatis mittendis, nunc ad colloquium eundo, tentavi pa'cem: et, postquam neque legatos violandi verecundia erat,

nec mihi ipsi congresso ad portas cum principibus respon“sum dabatur, multis terra marique exhaustis laboribus,

tandem vi atque armis Syracusas cepi. Quae captis acci8.derint, apud Hannibalem et Carthaginienses victosque

‘iustius, quam apud victoris populi senatum, quererentur. * Ego, Patres conscripti, Syracusas spoliatas si negaturus essem, nunquam spoliis earum urbem Romam exornarem.

Quae autem singulis victor aut ademi, aut dedi, quum belli iure, tum ex cuiusque merito, satis scio me fecisse. 9. Ea vos rata habeatis, Patres conscripti, nae magis reipu•blicae interest, quam mea. Mea quippe fides exsoluta est:

ad rempublicam pertinet, ne acta mea rescindendo, alios in ‘posterum segniores duces faciatis._Et quoniam coram et • Siculorum et mea verba audistis, Patres conscripti, simul “templo excedemus, ut, me absente, liberius consuli senatus possit.' Ita dimissis Siculis, et ipse in Capitolium ad delectum discessit. Consul alter de postulatis Siculorum ad 32. 1 Patres retulit. Ibi quum diu de sententiis certatum esset, et

magna pars senatus, principe eius sententiae T. Manlio Torquato, .cum tyrannis bellum gerendum fuisse,' censerent,

hostibus et Syracusanorum et populi Romani: et urbem 2 'recipi, non capi : et receptam legibus antiquis et libertate

stabiliri, non fessam miseranda servitute bello affligi. Inter • tyrannorum et ducis Romani certamina, praemium victoris in medio positam urbem pulcherrimam ac nobilissimam

7 Extremi Syracusanorum] sc. In Doer. autem simpliciter dedit victos, fimae inter Syracusanos sortis, ut qui quod Colbert. probat. Merico et Sosidi humilitatem expro 9 Ea vos rata habeatis] Intellige betis. Vult enim Marcellus dicere; ut, ex more admodum usitato. Crev. quum vos et ipsi ex principibus Sy i De sententiis] Praepositionem racusanorum sitis, quos urbem mihi delendam censet Gronov. quem Bektradituros fuisse iactatis, quis est ve ker secutus est. strum etc. RASCHIG,

2 Recipi, non capi] Intellige vo8 Victosque] Victos secum ex e cem oportuisse, quae in antecedenti mendatione Gronovii, licet nullus gerendum fuisse latet. codex astipuletur, reposuit Bekker.

6

sanorum rebus.

U. C. 542. “ periisse, horreum atque aerarium quondam populi RoA. C. 210. s mani: cuius munificentia ac donis multis tempestatibus,

* hoc denique ipso Punico bello, adiuta ornataque respublica

esset. si ab inferis exsistat rex Hiero, fidissimus imperii
• Romani cultor, quo ore aut Syracusas, aut Romam ei
ostendi posse ? quum, ubi semirutam ac spoliatam patriam
“respexisset, ingrediens Romam in vestibulo urbis, prope in 3
‘porta, spolia patriae suae visurus sit?' Haec taliaque
quum ad invidiam consulis miserationemque Siculorum di-

cerentur, mitius tamen decreverunt Patres causa Marcelli: Senatus Quae is gerens bellum victorque egisset, rata habenda esse. consultum •In reliquum curae senatui fore rem Syracusanam, mandade Syracu

turosque consuli Laevino, quod sine iactura reipublicae 'fieri posset, fortunis eius civitatis consuleret.' Missis duobus senatoribus in Capitolium ad consulem, uti rediret in curiam, et introductis Siculis, senatusconsultum recitatum

est: legatique, benigne appellati ac dimissi, ad genua se Syracusae Marcelli consulis proiecerunt, obsecrantes, ut, quae deploin clientela o randae ac levandae calamitatis causa dixissent, veniam iis Marcelli,

daret, et in fidem clientelamque se urbemque Syracusas ac

ciperet. Post haec consul Clementer appellatos dimisit. 33. Campanis deinde senatus datus est, quorum oratio miseraCampanis bilior, causa durior erat. Neque enim meritas poenas nedatur sena

gare poterant, nec tyranni erant, in quos culpam conferrent:
sed satis pensum poenarum, tot veneno absumptis, tot se-
curi percussis senatoribus, credebant. •Paucos nobilium
superstites esse, quos nec sua conscientia, ut quicquam de
• se gravius consulerent, impulerit, nec victoris ira capitis 4
• damnaverit; eos libertatem sibi suisque, et bonorum ali-

quam partem orare, cives Romanos, affinitatibus plerosque et propinquis iam cognationibus ex connubio vetusto : iunctos. Summotis deinde e templo, paullisper dubitatum, an arcessendus a Capua Q. Fulvius esset, (mortuus enim post captam Claudius consul erat) ut corain impe-6 ratore, qui res gessisset, sicut inter Marcellum Siculosque disceptatum fuerat, disceptaretur: dein, quum M. Atilium, C. Fulvium fratrem Flacci, legatos eius, ac Q. Minucium et

tus.

3 Prope in porta] Ad portam Ca- que amplius peregrinis annumerabaspenam erant templa a Marcello dedi- tur. Unde connubium

iis cum Re cata, et spoliis Syracusarum exornata, manis vetustum fuisse patet. cf. sup. ut memoravit Livius supr. xxv. 40. viii. 14. CREV.

6 Claudius consul] Ob prorogatum Gravius consulerent] sc. Morte consulare imperium consul dicitur, sibi consciscenda.

qui proconsul appellandus erat, quen5 Ex connubio vetusto] Connu- admodum paullo post de Fulvia et bium peregrinis cum civibus Romanis Claudio: In consilio consultées. non erat. Quum vero Campanis ann. Saepe autem, sicut praetorem pro U.C. 417. civitas sine suffragio data propraetore, ita consulem pro pro esset, municipes Romani fiebant, ne consule dici animadvertit Drakenb.

L. Veturium Philonem, item Claudii legatos, qui omnibus U. C. 542. gerendis rebus affuerant, in senatu viderent, nec Fulvium A. c. 210. avocari a Capua, nec differri Campanos vellent; interro- M. Atilii gatus sententiam M. Atilius Regulus, cuius ex iis, qui ad sententia. Capuam fuerant, maxima auctoritas erat: “In consilio,' 7 inquit, 'arbitror me fuisse consulibus, Capua capta, quum

quaereretur, ecquis Campanorum de republica nostra bene .meritus esset: duas mulieres compertum est, Vestiam • Oppiam Atellanam Capuae habitantem, et Fauculam Clu‘viam, quae quondam quaestum corpore fecisset; illam

quotidie sacrificasse pro salute et victoria populi Romani ; .banc captivis egentibus alimenta clam suppeditasse.

Ceterorum omnium Campanorum eundem erga nos ani‘mum, quem Carthaginiensium, fuisse : securique percussos ‘a Q. Fulvio esse magis, quorum dignitas inter alios, quam quorum culpa eminebat. Per senatum agi de Campanis,

qui cives Romani sunt, iniussu populi non video posse : 8'idque et apud maiores nostros in Satricanis factum est,

ՙ quum defecissent, ut M. Antistius tribunus plebis prius ro9'gationem ferret, sciretque plebs, uti senatul de Satricanis sententiae dicendae ius esset. Itaque censeo, cum tribunis plebis agendum esse, ut eorum unus pluresve rogationem ferant ad plebem, qua nobis statuendi de Campanis * ius fiat.' L. Atilius tribunus plebis ex auctoritate senatus plebem in haec verba rogavit : ' Omnes Campani, Atellani,

Calatini, Sabatini, qui se dediderunt in arbitrium ditio“nemque populi Romani Fulvio proconsuli, quaeque una

secum dediderunt, agrum urbemque, divina, humanaque, utensiliaque, sive quid aliud dediderunt; de iis rebus quid • fieri velitis, vos rogo, Quirites.' Plebes sic iussit: Quod 1“senatus iuratus, maxima pars, censeat, qui assidetis, id

volumus iubemusque.' Ex hoc plebeiscito senatus con 34. sultus Oppiae Cluviaeque primum bona ac libertatem Senatus

consultum • restituit: si qua alia praemia petere ab senatu vellent, de Campa"venire eas Romam.' Campanis in familias singulas decreta nis.

7 Arbitror] Duker. quaerit, cur ac vices obtinere possit. Quemadarbitrari se dicit, quod haud dubie modum enim hic sciret pro scisceret, pro certo sciebat. Ceterum voce ar sic apud Plautum in Amphitr. Act. bitror uti solebant etiam testes, licet v. Sc. 1. ut sciscam quid velit, id est, iurati aliquid deferrent. cf. supr. iii. ut sciam; et apud nostrum infr. xxvii. 13. iv. 40. Cic. pro Font. 12.

35. et praesciscere, quam quisque eo8 In Satricanis] De Satricanorum rum provinciam ... haberet. Črev. defectione cf. supr. ix. 16. ubi tamen i Senatus iuratus] Iuratum senarei hic memoratae nulla fit mentio. tum in rebus gravioribus sententiam DOER.

dixisse, et apud Ciceronem passim in9 Sciretque plebs] Dubitari potest, venitur, et ap. Livium infr. xxx. 40. utrum mendum sit in verbo sciret, xlii. 21. Illud qui assidetis propterea legendumque sit, scisceret ; an vero addi, ne forte in infrequentia senatus haec verba scio et scisco promiscui aliqua mora faciendi senatusconsulti sint usus, et alterum alterius locum esse posset, monet Gronov.

« IndietroContinua »