Immagini della pagina
PDF
ePub
[blocks in formation]

CAP. I. In Hispania citeriore res male gerit Sex. Digitius prætor, io ulteri.

ore antem prospere P. Cornelius Cn. F. Scipio Nasica prætor; qui et pro prætore Lusitanos vincit. 2. C. Flaminias prætor, in Hispaniam citeriorem profecturus, tumultuarios ibi milites scribere jubetur. 3. In Liguria Q. Minucius consul novos et ex multis hominum generibus collectos milites Pisas ducit, sed in aciem exire non audet. 4. Consul alter L. Cornelius Merula vastat agros Boiorum, 5. eosque ad Maitinam vincit. 6. Idem co. mitiorum cansa Romam arcessitur, et literis M. Claudii Marcelli legati arguitur in culpa fuisse, quod multi perierint milites, hostiumque exercitus non plane sit deletus. 7. Fæneratorum fraus et avaritia coërcetur. In Hispaniis C. Flaminius et M. Fulvius prætores feliciter res gerunt. 8. L. Cornelius Merula consul frustra postulat, at supplicatio triumphusque decerpatur. 9. Censura Sex. Ælii Pæti et C. Cornelii Cethegi. Inundatio Tiberis. Prodigia procurata. Adicola Victoriæ Virginis dedicata a Ca.

tone; et colonia Latina in agrum Thurinum deducta. 10. Consulatum, quem petunt multi et potentes patricii plebeiique, adipis

cuptur L. Quintius Flamininus et Cn. Domitius Ahenobarbus: prætores. que creantur. Ædilitas insignis M. Æmilii Lepidi et L. Æmilii Paulli. 11. Q. Minucius consul faucibus saltus, a Ligurum exercitu obsessis, liberatur fraude Numidarum equitum. 12. Ætoli et Græciæ gentes et Nabin, Philippum Antiochumqne ad bellum Romanis inferendum incitant. 13. Nabis ad Gythium, et Antiochus ad Pisidas oppugnandos proficiscitur. 14. P. Villius, cum P. Sulpicio ad Antiochum missus, Ephesi sæpe congreditur cum Hannibale; qui ob id vilior fit et susp

ior. In eadem legatione P. Scipionem Africanum fuisse tradit Claudius, ibidemque cnm Hapoibale sermonem de maximis imperatoribus contulisse. 15. Rex cer

mano.

tior factus de morte Antiochi filii, quem ipse veneno sustulisse credebatar, omisso, quod inchoaverat bello, mestus Ephesum redit, ibique, per luctum regia clausa, cum Minione, principe amicorum, secreta agitat consilia. 16. Minio solus disceptat cum legatis Romanorum. 17. Hi omnium incerti Romam redeunt; iisque dimissis rex consilium habet de bello Ro•

18. Alexander Acarnan ejus gerendi non tam necessitatem, quam rationem edocet. 19. Hannibal vero, non adhibitus io consilium, purgat

se, et scita oratione movet regem sibique reconciliat. 20. Romæ legiones et provinciæ magistratibus decernuntur. 21. Prodigi

orum causa supplicatur. Q. Minucius Ligures fundit, et eorum castella vicosque pervaslat. 22. A. Atilius prætor cum classe adversos Nabin mittitur, et consules Boiorum populantur agros. In utraque etiam His. pania C. Flaminius et M. Fulvius procoss. res prospere gerant. 23. Patribus vero minus curæ sunt bella, quæ geruntur, quam quod jam parari ab Antiocho et Ætolis rumores primum, deinde Attalus, Eumenis frater, mox alii atque alii nuntii afferunt. 23. 24. Hinc decernunt, ut legali in Græciam, legiones in Epirnm, classisque in Siciliam mittantur, et comitia consularia primo quoque habeantur tempore. Consules (P. Cornelius Cn.

F. Scipio et M'. Acilius Glabrio) et prætores creantur. 25. Nabis agros vastat Achæorum : quorum in concilio bellum adversus

eum decernitur et mandatur Philopemeni prætori. 26. Clarissimus bic imperator, sed rndis in re navali, occurrit modicæ Laconum classi, et quadriremi vetere vectus, quæ primo statim incursu ad novam hostium navem divellitur, vix in levi speculatoria nave effugit. 27. Mox vero nocte comburit castra tyranni, ad Pleias posita, et depopulata Tripoli Laconica exercitum Lacedæmonem ducit; quo et Nabis, expugnato Gy. thio, cum expedito exercitu proficiscitur. 28. Mirabili, it semper, solertia ducit agmen locaque capit et communit. 29. 30. Pugna bis orta, tyranni exercitum in castra primum, et postero die in urbem compellit, multisque hostibus cæsis et agris eorum vastatis domum redit. 31. Interea legati Romanorum circumeunt sociorum urbes. 32. Ætoli magis in dies pudant defectionem, et Thoas, princeps eorum, Menippasque, legatus Antiochi, eam magnopere suadent in concilio Panætolico. 33. Athenien. sibus et Quintio nequicquam Ætolos Romanæ societatis admonentibus, decretum fit, quo arcessitur Antiochus ad liberandam Græciam. 34. Ætoli consilium capiunt, Demetriadem, Chalcidem Lacedæmonemque occupandi ; et Diocles fraude expugnat Demetriadem. 35. Alexamenas, a Nabide, tanquam dux auxiliorum, ab Ætolis missorum, benigne exceptus, eum interficit. 36. Tum ipse occupat regiam, et Ætoli, velat capta Lacedæmone, in prædam vertuntur. Qua rei indignitate moti Lacedæmonii Ætolos cum duce obtruncant ; 37. et mox scita Philopæmenis ora. tione societati Achæorum adjunguntur. Iisdem diebus Thoas frustra Chalcidem ant dolo capere aut improviso opprimere conatur ; 38. et ad jostum bellum oppugnationemque urbis munitæ haudquaquam par, infecta re, domum redit. 39. Quintius præsidium Chalcidem, sed frustra Vil.

lium Demetriadem mittit ad animos Magnetim tentandos. 40. Boii Cn. Domitio se dedunt; et ager Ligurum late vastatur a L. Quin.

tio. Vibonem colonia deducitur: et Roma terretur diutino terræ motu ingentique incendio. 41. Fama de Antiochi bello et cura Patribus in dies crescente, agitatur de provinciis magistratuum designatorum. Ædes duæ Jovi in Capitolio dedicantur ; et judicia in fæperatores multa severe fiunt. 42. Thoas Ætolus iisdem mendaciis, quibus erexerat multorum in Græcia animos, Antiochi spem inflat, et probibet, quo minus Hannibal ab eo classi præficiatur. 43. Rex, Demetriadis defectione ab Romanis elatus, non ultra differre profectionem in Græciam constituit, et cum classe exercituque decem millinm peditum Demetriadem, indeque Lamiam venit. 44. Ibi in concilio orationem habet; 45. et, auctore Thoante, cui nequic. quam contradicit Phæneas prætor, dux belli appellatur. 46. Postero die consultat com apocletis Ætolorum, unde bellum ordiatur, et primum Chalcidem, sed frustra, tentat. 47. Deinde solicitare placet Philopæmenem, Achæorum principem, Bæotorum gentem, et Amynandrum, regem Athamanum. 48. In Achaia, coram T. Quintio, Ægii concilium datur An. tiochi Ætolorumqne legatis, Menippo et Archidamo, qui io immensnm extollunt vires regis, et Romanos ipsumqne Quintium maledictis proscindunt. 49. Is vaniloquorum hominum orationes refutat. 50. Achæi bellum regi Ætolisque indici jubent, et auxilia Athenas, ubi haud procul seditione res est, Chalcidemqne mittunt. 51. Antiochus tamen hoc Eu. bææ caput, et mox Salganea aliasque ejus insulæ urbes expugnat.

1. Principio anni, quo hæc gesta sunt, Sex. Digitius prætor in Hispania citeriore cum civitatibus iis, quæ post profectionem M. Catonis permultæ rebellaverant, crebra magis, quam digna dictu, prælia fecit, et adeo pleraque adversa, ut vix dimidium militum, quam quod acceperat,' successori tradiderit. Nec dubium est, quin omnis Hispania sublatura animos fuerit, ni alter prætor P. Cornelius Cn. F. Scipio trans Iberum multa secunda prælia fecisset: quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt. Prætor hæc gesserat Scipio. Idem pro prætore, Lusitanos, pervastata ulteriori provincia, cum ingenti præ

| Td quod abest a Ms. Voss. et Harl. prob. Gron. Alii delent quam, et alii pro quam quod legendum putant quos. Mea qnalicumque sententia nihil mutandum, et brevius illud dictum pro vix dimidio tantum militum, quam id quod, h. e. quantum acceperat.' Rupert.2 Idem proprætor olim legebatur.

NOTÆ • Quam quod acceperat] Potest tolli scilicet qui Nasica cognomine, et vir Id quod, ex Gron.

optimos a senatn fuerat judicatus. + P. Cornelius Cn. F. Scipio] Is e Lusitanos) A Lusitania dicti Lu

da domum redeuntes, in ipso itinere aggressus, ab hora tertia diei ad octavam incerto eventu pugnavit, numero militum impar, superior aliis : nam et acie frequentid armatis adversus longum et impeditum turba pecorum agmen, et recenti milite adversus fessos longo itinere concurrerat. Tertia namque vigilia exierant hostes. Huic nocturno itineri tres diurnæ horæ accesserant; nec ulla quiete data, laborem viæ prælium exceperat. Itaque principio pugnæ vigoris aliquid 3 in corporibus animisque fuit, et turbaverant primo Romanos ; deinde æquata paulisper pugna est.

In hoc discrimine ludos Jovi, si vi 4 fudisset cecidissetque hostes, proprætor vovit. Tandem gradum acrius intulere Romani, cessitque Lusitanus; deinde prorsus terga dedit : et, cum institissent fugientibus victores, ad duodecim millia hostium sunt cæsa; capti quingenti quadraginta, omnes feres equites; et signa militaria capta centum triginta quatuor. De exercitu Romano septuaginta et tres amissi. Pugnatum haud procul Ilipa urbe e est. Eo victorem opulentum prædæ exercitum P. Cornelius reduxit. Ea omnis ante urbem exposita est; potestasque dominis suas

3 'Non perspicue satis expressa est hæc sententia. An scripsit fortasse Livius ? Itaque principio tantum pugnæ vigoris aliquid cett. vel, Ita quidem principio pugne vigoris aliquid celt. Doering.–4. Tè vi del. Kreyssig.– 5 Ferme Gron. Donjat. Crev.-6 Inde olim ipserebatur. Mox in quibusdam

NOTÆ

sitani. Ea Hispaniæ regio versus oc e Ilipa urbe] Cum plura fuerint op. casum extrema, pars ulterioris fuit. pida Hispaniæ, quibus nomen Ilipa Ei respondet hodie tum Portugallia aut Ilipula, quorum nullum in Lusi(excepta regione septemtrionali, quæ tania, omnia in Bætica, ego hic inultra Durium, pars olim Galleciæ dicari puto eam urbem quam Ptolefuit) tum occidua Castellæ et Estre. mæus Ilipulam in Turdetanis ponit, maduræ pars. Itaque longior est Plinius Læpiam in conventu GaditaPortugallia quam vetus Lusitania ; no ; quæ hodie Niebla est Sansoni, latior fuit Lusitania quam hodierna aliis Lepe ; non procul ostio Anæ fluPortugallia.

vii ad Lusitaniæ fines. d Et acie frequenti] Frequentem di Opulentum prædæ exercitum) Sic cit, non ex multitudine (numero enim idem Livius lib. ix. c. 36. - Victor impar erat Romanus) sed quod con Romanus opulentus rerum omnium ferta esset acies, atqne ad pugnan in castra rediit.' dum instructa et composita.

« IndietroContinua »