Immagini della pagina
PDF
ePub

20

eodem armatu Cares" et Cilices mille et quingenti, et totidem Tralles, et tria millia cætratorum; (Pisidæ hi 19 erant et Pamphylii et Lycii;) tum Cyrtæorum et Elymæorum paria in dextro cornu locatis auxilia, et sexdecim elephanti modico intervallo distantes.

41. Rex ipse in dextero cornu erat: Seleucum filiam et Antipatrum fratris filium in lævo præposuit: media acies tribus permissa, Minioni et Zeuxidi et Philippo magistro elephantorum. Nebula matutina, crescente die levata in nubes, caliginem dedit. Humor inde, ab austro velut, perfudit omnia. Quæ nihil admodum Romanis, eadem perincommoda regiis erant. Nam et obscuritas lucis in acie modica Romanis non adimebat in omnes partes conspectum; et humor, toto fere gravi armatu, nihil gladios aut pila hebetabat. Regii, tam lata acie, ne ex medio quidem cornua sua circumspicere poterant, nedum extremi inter se conspicerentur; et humor arcus fundasque et jaculorum amenta emollierat. Falcatæ quoque quadrigæ, quibus se perturbaturam hostium aciem Antiochus crediderat, in suos terrorem verterunt. Armatæ autem in hunc maxime modum erant. Cuspides circa temonem ab jugo decem cubita' estantes, velut cornua, habebant,

19 Hi et signa parentheseos del. eæd.

20 Dextro Kreyssig.–1‘Verba X. cubita jungi non possunt, cum sit enor. me nec rei conveniens. Hinc Scheffer b. I. emend. cubito, non male ; sed vox decem ita prins fuisset posita. II. cubita, (dno s. bina) vel cuspides circa temonem et ab jugo decem cubita e. h. e. quamque decem cuspidum extantem unum

NOTÆ Et eodem armatu Cares] More Significat humorem Romanis, quoscilicet Cretensium armati milites ex rum totus fere exercitus graviter arCaria provincia Minoris Asiæ. matis constabat, parum obfuisse ;

* Minioni et Zeuzidi et Philippo ma. multum vero regiis attulisse incomgistro elephantorum) Pro Minione, modi, utpote levius armatis, et quo. Mendis est apud Appianum, qui pha rum pars magna sagittarii fundito. langi præpositum memorat Philip- resque essent, aut jaculis uterentur, pum elephantarchen: lævi autem ant hastis amentatis, id est, loro sen corou equitibus Seleucum solum præ- habena religatis uterentur. Frontin. ficit.

iv. Strategem. quod militum Antioy Et humor, toto fere gravi armatu] chi arcus madentibus nervis inhabiles

quibus, quicquid obvium daretur, transfigerent: et in extremis jugis binæ circa eminebant falces; altera æquata jugo, altera inferior in terram devexa: illa, ut, quicquid ab latere objiceretur, abscinderet; hæc, ut prolapsos subeuntesque contingeret. Item ab axibus rotarum utrimque binæ eodem modo diversæ deligabantur falces. Sic armatas quadrigas, quia, si in extremo, aut in medio locatæ forent, per suos agendæ erant, in prima acie, ut ante dictum est, locaverat rex. Quod ubi Eumenes vidit, haud ignarus pugnæ, et quam anceps esset auxilii genus, si quis pavorem magis equis injiceret, quam justa adoriretur pugna, Cretenses sagittarios funditoresque et jaculatores equitum, non confertos, sed, quam maxime possent, dispersos, excurrere jobet; simul omnibus partibus tela ingerere. Hæc velut procella, partim vulneribus missilium undique conjectorum, partim clamoribus dissonis, ita consternavit equos, ut repente, velut effrænati, passim incerto cursu ferrentur: quorum impetus et levis armatura, et expediti funditores et velox Cretensis momento declinabant: et eques insequendo tumultum ac pavorem equis camelisque, et ipsis simul consternatis, augebat, clamore et ab alia circumstantium turba multiplici adjecto. Ita medio inter duas acies campo exiguntur quadrigæ; amotoque inani ludibrio, tum demum ad justum prælium, signo utrimque dato, concursum est.

42. Ceterum vana illa res veræ mox cladis causa fuit. Auxilia enim subsidiaria, quæ 3 proxima locata erant, pavore et consternatione quadrigarum territa, et ipsa in fugam versa, nudarunt omnia usque ad cataphractos equites. Ad

cubitom, conj. Drak.' Rupert.—2 • Com infra qnatuor diversa militum gepera,“ levis armatura, expediti funditores, velox Cretensis, et eques,' qnadri. gas illas expulisse dicantur, Crev. hic aliquid excidisse, v. c. cum aliquot turmis equitum conjectat.' Doering.

NOTÆ facti essent, cansam assignat imbri nem ait suos exhortatum esse, ut poscontinuo, quo vexatus die ac nocte tero, quamvis religioso die, prælium fuerat exercitus : ideoque L. Scipio. committeretur.

quos cum, dissipatis subsidiis, pervenisset equitatus Romanus, ne primum quidem impetum pars eorum + sustinuerunt. Alii fusi sunt; alii propter gravitatem tegumentorum' armorumque oppressi sunt. Totum deinde lævum cornu inclinavit; et, turbatis auxiliaribus, qui inter equites 5 et, quos appellant phalangitas, erant, usque ad mediam aciem terror pervenit. Ibi simul perturbati ordines, et impeditus intercursu suorum usus prælongarum hastarum, (sarissas Macedones vocant,) intulere signa Romanæ legiones, et pila in perturbatos 6 conjecere. Ne interpositi quidem elephanti militem Romanum deterrebant, assuetum jam ab Africis bellis et vitare impetum belluæ, et ex transverso aut pilis incessere, aut, si propius subire posset, gladio nervos incidere. Jam media acies fere omnis a fronte prostrata erat, et subsidia circumita a tergo cædebantur, cum in parte alia fugam suorum, et prope jam ad ipsa castra clamorem paventium accepere. Namque Antiochus a dextro cornu, cum ibi fiducia fluminis nulla subsidia cerneret, præter quatuor turmas equitum, et eas, dum applicant se suis, ripam nudantes, impetum in eam partem cum auxiliis et cataphracto equitatu fecit:7 nec a fronte tantum instabat, sed, circumito a flumine cornu, jam ab latere urgebat; donec fugati equites primum, deinde prox . imi peditum effuso cursu ad castra compulsi sunt.

43. Præerat castris M. Æmilius tribunus militum, M. Lepidi filius, qui post paucos annos 8 pontifex maximus factus est. Is, qua fugam cernebat suorum, cum præsidio

3 Subsidiaque, quæ edd. ante Sigon.—4 • Delenda forte verba pars eorum, certe pars, et deinde alterutrum sunt.' Crev, et Gron.—5 Equitem Gron. Doujat. Crev-6 Inter turbas edd. ante Sigon.-7 Facit Gron. Doujat. Crev.

8 Post annos paucos Gron. Donjat. Crev. Mox pro suorum dederat Fro

NOTÆ Propter gravitatem tegumentorum] securibus cæsos, furcis prostratos, De crupellariis Gallorum, qui in ex- jacentesque nullo ad resurgendum ercitu Sacro-viri, idem testatur Tac. nisu quasi exanimes relictos. Gallice, Jui. Ann. quos, laminis ferreis adver parce qu'il leur étoit impossible de se sus pila et gladios resistentibus, ait relever quelque effort qu'ils fissent.

omni occurrit, et stare primo, deinde redire in pugnam, jubebat, pavorem et tarpem fugam increpans. Minæ exinde erant, in perniciem suam cæcos ruere, ni dicto parerent. Postremo dat signum suis, ut primos fugientium cædant, turbam insequentium ferro et vulneribus in hostes redigant. Hic major timor minorem vicit. Ancipiti coacti metu primo constiterunt; deinde et ipsi redierunt in pagnam, et Æmilius cum suo præsidio (erant autem duo millia virorum fortium) effuse sequenti regi acriter restitit. Et Attalus, Eumenis frater, a dextro cornu, a quo lævum hostium primo impetu fugatum fuerat, ut ab sinistro fugam suorum et tumultum circa castra vidit, in tempore cum ducentis equitibus advenit. Antiochus, postquam et eos, quorum terga modo viderat, repetentes pugnam, et aliam et a castris et ex acie affluentem turbam conspexit, in fugam vertit equum. Ita utroque cornu victores Romani per acervos corporum (quos in media maxime acie cumulaverant, ubi et robur fortissimorum virorum, et arma gravitate fugam impedierant) pergunt ad castra diripienda. Equites primi omnium Eumenis, deinde et alius equitatus toto passim campo sequuntur hostem, et postremos, ut quosque adepti sunt, cædunt. Ceterum fugientibus major pestis, intermixtis o quadrigis elephantisque et camelis, erat et sua ipsorum turba; cum, solutis ordinibus, velut cæci super alios alii ruentes, incursu o belluarum obtererentur. In castris quoque ingens et major prope quam in acie cædes est edita. Nam et primorum fuga in castra maxime

6 Agant ilerum et cogant redire adversus hostes.

ben. sociorum sine omni vett. librr. auctoritate.-9 Vulgat. ante Sigon. plu. rium vett. edd. lectio ruerent et incursu.

NOTÆ a Ut quosque adepti sunt] Gallice, a et qui en fit périr un plus grand nombre, mesure qu'ils attrapoient les uns ou les fut l'embarras des chariots à quatre cheautres.

caux, des éléphants, et des chameaur, et b Major pestis, intermixtis] Gallice, par leur propre foule. ce qui fut le plus funeste aux fuyards,

[ocr errors]

inclinavit;' et hujus fiducia multitudinis, qui in præsidio erant, pertinacius pro vallo pugnarunt. Retenti in portis valloque, quæ se impetu ipso capturos crediderant, Romani, postquam tandem perruperunt, ab ira graviorem ediderunt cædem.

44. Ad quinquaginta millia peditum cæsa eo 1° die dicuntur, equitum tria millia; mille et quadringenti capti, et quindecim cum rectoribus elephanti. Romanorum aliquot vulnerati sunt; ceciderunt non plus trecenti pedites, quatuor et viginti equites ; et de Eumenis exercitu quinque et viginti." Et illo quidem dic victores, direptis hostium castris, cum magna præda in sua reverterunt; postero die spoliabant cæsorum corpora, et captivos contrahebant. Legati ab Thyatira d et a Magnesia ad Sipylum 12 e ad dedendas urbes venerunt. 'Antiochus, cum paucis fugiens, in ipso itinere pluribus congregantibus se, modica manu armatorum media ferme nocte Sardes contendit.13€ Iode,

Qui primi fugerant, hi versus castra sua præsertim delati fuerunt, seu castra pelierunt maxima ex parte.

i Congregabant captivos.

10 EQ Gron. Donjat. Crev Mox pro tria Ald. recepit ex cod. Mog. quatuor ; quod habent Gron. Doujat. Crev.-11 'Forte quinqu decem ex Appiano. Rupert.-12 · Vett. codd. valde variant; plurimi tamen habeot a vel ab Sipylo pro ad Sipylum ; unde Spanhemius Nostrum scripsisse contendit

et a Magnesia ab Sipylo ; quod probat quoqne Drak.' Doering. Vid. Not. Delph. inf.-13 Concessit Gron. Doujat. Crev.

NOTE Non plus trecenti pedites] Apud legi a Magnesia sub Sipylo ex StraAppian. ex Romanis itidem quatuor bone, ubi hæc urbs Sipylo monti subet viginti equites, pedites trecenti, jecta dicitur, qui mons Phlegræus ab quos maxime Antiochus occidit: Eu Aristotele dominatur et Ceraunins a menis tantum equites quindecim nu Plut. Hodie, teste Joanne Lydo, Cmerantur.

sinas: sed pum potins Sipylum urbis d Ab Thyatira) Plerumque neutro nomen, unde, at et a vicina Magnegenere et plurali pumero effertur hoc sia et a Thyatira, legati venerint? urbis nomen : sed et muliebri genere Sardes contendit (Sardeis concessit] et numero singulari aliquando pro- Lydiæ caput fuit jam a Cresi temfertur, ut testatur Steph.

poribus, in latere Tmoli montis ex quo • A Magnesia ad Sipylum] Io Regio Pactolus fluit, olim a Mæoniis Hyde est et Magnesia ab Sipylo: in aliis et a vocitata, inter Mæandrum et Her. Magnesia et a Sipylo : vult Gronovius mum : punc Sardia.

« IndietroContinua »