Immagini della pagina
PDF
ePub

facienda sint. 11. Ob mutatam voluntatem a matre ille et vitrico exigitur domo, et ad Æbutiam se amitam confert; ex cujus auctoritate rem defert ad Postumium consulem. Is Sulpiciam rogat, socrum suam, ut arcessat ad sese primum Æbutiam, 12. deinde Hispalam. Illa indicium confirmat: hæc perturbata diu hiscere non potest ; tandem confirmata initiatam qui. dem se non infitiatur, sed negat se scire, quid in Bacchanalibus fiat. 13. Incitata deinde cohortatione Sulpiciæ minisque consulis perterrita originem sacrorum expromit. 14. Tum rem, sine ullo tumultu investiga. tam, Postamins defert ad senatum ; qui quæstionem de Bacchanalibus extra ordinem mandat consulibus, et sacerdotes ejus sacri in Urbe ac per totam Italiam conquiri jubet. 15. 16. De eadem re consul ad populum ha. bet concionem. 17. Recitato SCto et edicto consulum proposito, in tota Urbe et Italia trepidatur, et multi comprehenduntur initiati quatnorque conjurationis capita. 18. Qui tantum initiati erant, expertes nefandorum facinorum, in vincula conjiciuntur, qui vero, jure jurando obligati, jam scelera in se aliosve admiserant, capitali afficiuntur pæna : et SCto cavetur, ne qna Bacchanalia Romæ neve in Italia sint. 19. Præmia Æbatii,

Hispalæ ceterorumque indicum. 20. Q. Marcius consul in Ligures proficiscitur, et ab hoste circumventus in

saltu, qui inde Marcius est appellatus, magnam militum, signorum armorumque vim amittit. 21. Ex Hispaniis nuntiantur res prospere a C. Atinio adversus Luisitanos et a L. Manlio Acidino adversus Celtiberos gestas. 22. Taurilia facta, et deinde ludi magni, a M. Fulvio Jovi olim voti, in onibus primum certamen athletarum, venatio ferarum Græcorumque artificum et ludicrorum varietas Romanis spectaculo est. Novemdiale sacrum et supplicatio ob prodigia. Semimas necatur. Galli Transalpini, transgressi in Venetiam, haud procul inde, ubi nunc Aquileia est, locum oppido

condendo capiunt. Ludi, a L. Scipione facti. 23. Consules (Ap. Claudius Pulcher et M. Sempronius Tuditanus) præto

resque creantur, et Sipontum Buxentumqne deducuntur coloni. Philippus, iratus Romanis, civitates quasdam armis subigit, 24. et omni cura in pace auget regni opes. Hinc legati tam Thessalornm, Thracum, Eamenis et Athamanum, quam Philippi Romam veniunt; illi ad querendum, bi ad crimina purganda. Quam ob causam legati Rom. in Thessaliam mittuntur, ut in concilio controversias illorum disceptent. 25-28. Ibi Philip. pas ipse accusatoribus respondet, et graviter offenditur. 29. L. Manlius ob res in Hispania gestas ovans init Urbem : et L. Postumius prætor quæstionem severe exercet de conjuratione pastorum, qui in Apulia vias pascuaque publica latrociniis infesta habuerant. 30. 31. In Hispania prætores C. Culpurnius et L. Quintius, communi animo consilioqne rem gerentes, ab hostibus funduntur; sed, contractis sociorum auxiliis, ingenti eorum clade priorem delent ignominiam. 32. Consules in Liguribus res prospere gerunt, et Ap. Claudius propere Romam redit comitiorum, a col. lega habendoram, causa, quibus P. Claudins frater ejus cum aliis hominibus gratiosis con tum petit. Ea magnis Patrum tribunorumque plebei contentionibus aliquoties turbaptur, donec, dejectis competitoribus ceteris,

locum suum tenent P. Claudius, effuso fratris studio adjutus, et L. Por

cias Licinus. Prætorum inde comitia habentur. 33. Legati et Romani, et Philippi, Eumenis Thessalorumque redeunt Ro.

mam, et nova legatio, cujus princeps Ap. Claudius est, in Macedoniam et in Græciam decernitur ad visendum, redditæne a Philippo civitates Thessalis ac Thracibus sint, et ad disceptandum inter Achæos et Lacedæ. monios. 34. Philippus, de ea re a suis certior factus, in Maronitas iram effundit, et legatos Rom. haud lætos dimittit. 35. Ad moram tamen novo bello faciendam Demetrium, minorem filium, mittere Romam statuit. Interim in Peloponneso ante adventum legationis Rom. indicitur a Lycorta prætore concilium, et in eo capitis damnantur Alcibiades et Areus, Sparta. ni exules, qui, ab Achæis in patriam restituti, eosdem Romæ accusaverant. 36. 37. In alio deinde concilio, legatis Rom. dato, idem Lycortas gravem habet orationem : sed vox Appii, cum omnium gemitu audita, metum injicit Achæis imperata recusandi. 38. Provinciæ magistratuum novorum; et contentio Patrum de exercitibus Hispaniensibus, quos alii deportandos censent, alii supplendos. 39. Præturam urbanam, C. Domitii morte va. Guam, acrius aliis et contra leges petit Q. Fulvius Flaccus, ædilis curulis designatus : sed, favore populi in eum inclinante, consul ejus nomen acci. pere recusat, et, novo, etiam tribunorum, certamine orto, sepatus P. Cornelio utramque in Urbe dat juris dictionem. 40. Mox plures potentioresque viri summa contentione censuram petunt: quos longe anteit M. Por. cius Cato, homo ingenii ad omnia versatilis invictique a capiditatibus ani. mi, eloquentissimus, juris reique militaris peritissimus, et acerrimus nobilitatis adversarius. 41. Non ipse modo censor fit, sed ejus quoque opera L. Valerius Flaccus, qui collega in consulatu fuerat. Novæ veneficii et Bacchanalium quæstiones. 42. C. Calpurnius Piso et L. Quintins de Lusitanis Celtiberisque triumphant. Censores septem movent senatu, ex quibus unum insignem nobilitate et honoribus, L. Quintium Flamininum, infamem libidine 43. et crudelitate. 44. Alia asperæ nobilisque hujus cen

suræ indicia. Coloniæ Potentiam et Pisaurum deductæ. 45. Consules (M. Claudius Marcellus et Q. Fabias Labeo) prætoresque cre

aptur ; et hi sortiuntur providcias, illis Ligures decernuntur. 46. P. Licinio Crasso pontifice max, mortuo cooptatur pontifex, et pontifex max. creator; funeris autem causa dantur visceratio, gladiatorium munus, funebres et epulam in foro. Legationes Eumenis multarumque civitatum transmarinarum Romam veniunt ad querendum de Philippo. 47. Hujns filius minor, Demetrius, ad pleraque respondet e commentario patris, alia excusans, alia promittens ; et cum honorifico senatus Rom. responso dimittitur. 48. Disceptationes Lacedæmoniorum Achæorumque dirimuntur Romæ SCto: atque legatus in Macedoniam mittitur Q. Marcius, et in Peloponnesum, ubi Messene desciverat a concilio Achaico. 49. Phi. lopæmen capitur a Messeniis, 50. et venenum sibi datum impavide sumit. 51. Eodem anno Hannibal, 52. et P. Scipio obiisse dicuntur. 53. Demetrio judicia et mentio senatus Rom., quantam dignitatem apnd MacedoDas, tantam invidiam, non apud Persea modo fratrem, sed etiam apud patrem conciliant: at Philippus, quamvis merens gemensque, obedienter

ludi

tamen facit, quæ legati Rom. postulant, ne quam movendi extemplo belli causam præbeat, et, avertendos quoque animos a suspicione talium consi. liorum ratus, mediam in Thraciam exercitum adversus barbaros ducit. 54. Galli Transalpini se dedunt Marcello consuli, et jussu senatus Rom. Italia excedunt. 55. Aquileia, Mutina, Parma, et Saturnia coloniæ dedacuntur. 56. Res in Hispaniis gestæ. Comitia creandis consulibus (Cn. Bæbio Tamphilo et L. Æmilio Paullo) prætoribusque. Supplicatio prodigiorum causa.

1. Dum hæc (si modo hoc anno acta sunt) Romæ aguntur, consules ambo in Liguribus gerebant bellum. Is hostis velut natus ad continendam inter magnorum intervalla' bellorum Romanis militarem disciplinam erat; nec alia provincia militem magis ad virtutem acuebat. Nam Asia, et amoenitate urbium, et copia terrestrium maritimarumque rerum, et mollitia hostium regiisque opibus, ditiores, quam fortiores, exercitus faciebat. Præcipue sub imperio Cn. Manlii solute ac negligenter habiti sunt. Itaque asperius paulo iter in Thracia, et exercitatior hostis magna clade eos castigavit. In Liguribus omnia erant, quæ militem excitarent: loca montana et aspera, quæ et ipsis capere labor erat,a é et ex præoccupatis dejicere hostem : itinera ardua, angusta,} infesta insidiis : hostis levis et velox et repentinus, qui nullum usquam tempus, nullum locum quietum aut securum esse sineret : oppugnatio necessaria munitorum castellorum, laboriosa simul periculosaque : inops regio, quæ parsimonia astringeret milites,

1 Sic Ald. e cod. Mog, recepit: per intervalla reliqui Mss. et cdd. vett. prob. Crev. ne od inter repetatur.—2 Vid. Not. Delph. inf. • Crev. quia se quitur qui sineret, . quæ astringeret, legendum esse censebat quæ et ipsa ca. pere labor esset.' Doering. Pro erat habent est Gron. Donjat. Crev.-3.Gron. non spergebat od angusta, quod ex Mog. est: sed, quoniam in M88. et edd. antt. legitur accepta et septa et ac septa, conj. obsepta.' Rupert.–4 Quidam Mss. parcimoniam ast. milites.

NOTA * Inter magnorum intervalla bellorum] • Quæ et ipsis capere labor erat (est) Macedonici, Asiatici, Hispanici, &c. Ingeniose Schelius apud Grop. quæ

Asperius paulo iter in Thracia] et ipsa capere labor erat : sed quid si Vide supra lib. XXXVIII, capp. 40. et Livius ipsis dixit pro seipsis, sive per

seipsa, quamvis scilicet loca illa,

41.

prædæ haud multum præberet. Itaque non lixa sequebatur, non jumentorum longus ordo agmen extendebat: nihil, præter arma et viros omnem spem in armis habentes, erat. Nec deerat unquam cum iis vel materia belli, vel causa, quia propter domesticam inopiam vicinos agros incursabant: nec tamen in discrimen summæ rerum pugnabatur.

2. C. Flaminius consul, cum Friniatibus Liguribus in agro eorum pluribus præliis secundis factis, in deditionem gentem accepit, et arma ademit. Ea quia non sincera fide tradebant, cum castigarentur, relictis vicis, in montem Auginum confugerunt. Confestim secutus est consul. Ceteri effusi rursus, et pars maxima inermes, per invia et rupes deruptas præcipitantes fugerunt, qua sequi hostis non posset. Ita trans Apenninum abierunt. Qui castris se tenuerant, circumsessis expugnati sunt. Inde trans Apen. ninum ductæ legiones. Ibi montis, quem ceperant, altitu : dine paulisper se tutati, mox in deditionem concesserunt. Tum conquisita cum intentiore cura arma, et omnia ademta. Translatum deinde ad Apuanos Ligures bellum, qui in agrum Pisanum Bononiensemque ita incursaverant, ut coli non posset. His quoque perdomitis, consul pacem dedit finitimis; et, quia, a bello quieta ut esset provincia, effecerat, ne in otio militem haberet, viam a Bononia perduxit Arretium. M. Æmilius alter consul agros Ligurum vicosque, qui in campis aut vallibus erant, ipsis montes duos 7 Balistam Suismontiumque tenentibus, deussit

5 Et in edd. ante Sigon. inserebatur.–6 Possent edd. ante Sigon.—7 Thu.

NOTÆ montana et aspera, defensoribus ca Verum Cluverio verisimilius in Bri. rerent?

niatibus Liguribus esse videtur, qui d Cum Friniatibus] Friniates no vulgo Monte Codoro, Boactem amnem men ipsum arguit fuisse in tractu illo effundens. Mutinensis ducatus, qui vulgo Frig "Viam a Bononia perduxit Arretium] nana, cujus caput Sestola.

Strabo lib. v. testatur Flaminium ab e In montem Auginum] Pars est ipsa urbe Roma per Etruriam Arimi. Apennini. Bero. Saccus apud Or num usque viam duxisse. telium suspicabatur esse in finibus Balistam Suismontiumque] Ba. Ticinensium, qui nunc Monte Augon. lista adhuc Monte Balestra vocatur

depopulatusque est : deinde eos, qui in montibus erant, adortus, primo levibus præliis fatigavit; postremo coactos in aciem descendere justo prælio devicit : in quo et 8 ædem Dianæ vovit. Subactis cis Apenninum omnibus, tum transmontanos adortus (in his et Friniates 9h Ligures erant, quos non adierat C. Flaminius) omnes Æmilius subegit, armaque ademit, et de montibus in campos multitudinem deduxit. Pacatis Liguribus, in agrum Gallicum exercitum duxit ; viamque ab Placentia, ut Flaminiæ committeret, Ariminum perduxit. Prælio ultimo, quo cum Liguribus signis collatis conflixit, ædem Junoni Reginæ vovit. Hæc in Liguribus eo anno gesta.

3. In Gallia M. Furius prætor insontibus Cenomanis, in pace speciem belli quærens, ademerat arma. Id Cenomani conquesti Romæ apud senatum, rejectique ad consulem Æmilium, cui, ut cognosceret statueretque, senatus per

an. duo. Mox Ballistam Gron. Doujat. Crev.-8 Et del. eæd.—9 Briniates eæd. Vid. Not. Delph. inf.

NOTE Leandro, pars Apennini inter Lucam vero populi, quos adortus narratur et Regiumn Lepidi, in Liguriæ Tus. M. Æmilius, transmontani fuerint : ciæque confiniis. At Cluverius Ba. unde sequi videtur diversos esse a listam et Suismontium locat circa prioribus. Ego tamen recte Friniafontes Laboniæ,sive Entellæ, et Stur tes legi existimo, qui in utroqne Alæ amninm in Lignria orientali, eos pennini latere fuisse leguntur; et que esse putat qui vulgari appellatio. nominatim indicat Livius eos Frinia. ne Monte Cerrera et Monte Penese : tes ab Æmilio snbactos, quos non unde per Ceni ac Tari ampium val. adierat C. Flaminius, ita ut appareat les itur ad Parmam.

ejusdem gentis diversa loca diversis b In his et Friniates) Ita veteres anni ejusdem temporibus, ab utroqne libri, rolgo enim legitur Frisinates: consule adita et subacta. Porro Fri. ubi monet Sigonius legendum esse niatum nominis vestigia superesse Briniates, quos Claver, a capite Bri. Cluverio videntur, in valle di Prino, nia vel Brinio dictos putat, quod quæ ab amne in Trebiam confinente nunc oppidum Brignolo, vel Brignale, sic appellatur. dicitur. Ideo autem Briniatum no Viamque ab Placentia, ut Flaminie mien subjicit Sigon. quod initio hujus committeret, Ariminum perduxit] Hæc cap. dicatur C. Flaminius Friniatum via de nomine hujus consnlis Æmilia gentem in deditionem accepisse, ac dicta, regioni quoque nomen, opinor, præterea qnod Friniates a Flaminio dedit. subacti cis Apenninum fuerunt; li

« IndietroContinua »