Immagini della pagina
PDF
ePub

causam.

miserat, magno certamine cum prætore habito, tenuerunt

Arma reddere "o Cenomanis, decedere provincia prætor jussus. Legatis deinde sociorum Latini nominis, qui toto undique ex Latio frequentes convenerant, senatus datus est. His querentibus, magnam multitudinem civium suorum Romam commigrasse, et ibi censos esse, Q. Terentio Culleoni prætori negotium datum est, ut eos conquireret, et, quem C. Claudio, M. Livio censoribus, postve eos censores, ipsum parentemve ejus apud se censum esse, probassent socii, ut redire eo cogeret, ubi censi essent." Hac conquisitione duodecim millia Latinorum domos redierunt, jam tum multitudine alienigenarum Urbem onerante.

4. Priusquam consules redirent Romam, M. Fulvius proconsul ex Ætolia rediit; isque," ad ædem Apollinis in senatu cum de rebus in Ætolia Cephalleniaque ab se gestis disseruisset, petiit a Patribus, ut æquum censerent, ob rem publicam bene ac feliciter gestam, et Diis immortalibus honorem haberi jubere, et sibi triumphum decernere." M. Aburius tribunus plebis, si quid de ea re ante M. Æmilii consulis adventum decerneretur, intercessurum se ostendit: 'eum contradicere velle, proficiscentemque in provinciam ita sibi mandasse, ut ea disceptatio integra in adventum suum servaretur. Fulvium temporis jacturam facere.k Senatum etiam præsente consule, quod vellet, decreturum.' M. Fulvius : 13 Si aut simultas M. Æmilii secum ignota hominibus esset, aut quam is eas inimicitias impotenti ac

12

a Quemcumque scilicet Latinum, aut ejus patrem Latini docerent relatum esse in libros suos censuales, &c.

10 Reddita Gron. Donjat. Crev.

11 Itaque Gron. Donjat. Crev.–12 · Diis i. honorem haberi, et s. t. decernerent conj. Gron. juberent et decernerent legitur in c. Mog. unde Drak. conj. ut Diis i. h. h. juberent, et s. t. decernerent, quam repetitionem toù ut Livio famiJiarem esse, docuit.' Rupert. Mox M. Abutius Gron. Doujat.-13 Tum Fulvius

NOTE

k Fulvium temporis jacturam facere] temporis. Intellige temporis solius, sive nonnisi

prope regia ira exerceret; tamen non fuisse ferendum, absentem consulem et Deorum immortalium honori obstare, et meritum debitumque triumphum morari, imperatorem, rebus egregie gestis, victoremque exercitum cum præda ac captivis ante portas stare, donec consuli, ob hoc ipsum moranti, redire Romam libitum esset. Verum enimvero, cum sint nobilissimæ 141 sibi cum consule inimicitiæ, quid ab eo quenquam posse æqui expectare, qui per infrequentiam furtim senatus consultum factum ad ærarium detulerit, 'Ambraciam 16 non videri vi captam ;' quæ aggere ac vineis oppugnata sit; ubi, incensis operibus, alia de integro facta sint; ubi circa muros supra subterque terram per dies quindecim pugnatum; ubi a prima luce, cum jam transcendisset muros miles, usque ad noctem diu anceps prælium tenuerit; ubi plus tria millia hostium sint cæsa. Jam de Deorum immortalium templis, spoliatis in capta urbe, qualem calumniam ad pontifices attulerit ? Nisi Syracusarum ceterarumque captarum civitatium or: namentis Urbem exornari fas fuerat, in Ambraciam unam captam non valuerit belli jus. Se et Patres conscriptos orare, et ab tribuno 17 petere,o ne se superbissimo inimico ludibrio esse sinant.'

5. Undique omnes, alii deprecari tribunum, alii casti

conj. Mur.–14 Notissima Doujat. Vid. Not. Delph. inf.-15 · Legerem per inf. Patrum factum furtim SC. Tan. Faber.—16 Detulerit. Ambraciam ... sit, ubi Gron. Doujat.-17 Ab tribunis Gron. Doujat. Drak. Doer. c. cod. Mog.

NOTA | Cum sint nobilissima [notissimæ] enim appellat Curio apud Cic. lib. iv. In scriptis est nobilissima, quod tue. ad Attic. tur Gron. auctoritate inprimis Nos n Ambraciam non videri, &c.] Objec. tri, lib. XXVII. ' inimicitiæ ante no tio est æmulorum, cui subjicitur rebiles inter eos erant :' et 'nobilis' no sponsio. De Ambraciæ oppugoatio. men a verbo nosco deduci constat. ne vide lib. xxxviii. capp. 4. 5. et

m Qui per infrequentiam furtim, &c.] 6. Legitimus senatorum in curia ad se • Et ab tribuno (tribunis] petere] natusconsultum faciendum et juste Melius alii editi scriptique a tribuno : deliberandum, fuit numerus centum: unus quippe tribunus plebis M. Abasi minor esset numerus, surreptum tins Fulvio adversabatur, censebatur senatusconsultum : sic

[ocr errors]

gare. Ti. Gracchi collegæ plurimum oratio movit: 'Ne suas quidem simultates pro magistratu exercere boni exempli esse : alienarum vero simultatium tribunum plebis cognitorem fieri, turpe et indignum collegii ejus potestate et sacratis legibus esse. Suo quemque judicio et homines odisse aut diligere, et res probare aut improbare debere ; non pendere ex alterius vultu ac nutu, nec alieni momentis animi circumagi, 18 astipularique irato consuli tribunum plebei : et, quid privatim M. Æmilius mandaverit, meminisse ; tribunatum sibi a populo Romano mandatum oblivisci ; et mandatum pro auxilio ac libertate privatorum, non pro consulari regno. Ne hoc quidem cernere eum, fore, ut memoriæ ac posteritati mandetur, ejusdem collegii alterum e duobus tribunis plebis suas inimicitias remisisse rei publicæ, alterum alienas et mandatas exercuisse. His victus castigationibus tribunus, cum templo excessisset, referente Ser. Sulpicio prætore, triumphus M. Fulvio est decretus. Is cum gratias Patribus conscriptis egisset, adjecit, ‘Ludos magnos se Jovi optimo maximo eo die, quo Ambraciam cepisset, vovisse. In eam rem sibi centum '' pondo auri P a civitatibus collatum. Petere, ut ex ea pecunia, quam in triumpho latam in ærario positurus esset, id aurum secerni juberent.' Senatus pontificum collegium consuli jussit, num omne id aurum in ludos consumi necessum esset ? *0 Cum pontifices negassent, ad religionem pertinere, quanta impensa in ludos fieret; senatus Fulvio, quantum impenderet, permisit, dum ne summam octoginta millium ? excederet. Triumphare mense Januario statuerat:

1

Cum se proripuisset extra curiam.

18 · Ante Gelen. vulgo legebatur alienis ... circumagi, ut vortice.' Doering. -19 Add. decem Gron. Doujat. Crev.—20 Vulgo ante Gelen. edebatur necessarium esset.—1 Vellet add. Gron. Doujat. Crev. Mox, “In quibusdam edd. antt. extat octing enta millium, in Cervic. et Ascens. a. 1530. rectius oc

NOTÆ P Centum pondo (centum decem pondo] 9 Octoginta millium] Quæ summa auri] Gallice, la valeur de soixante et conficit sex millia florenorum Hol. un mille six cents liores.

landicæ pecuniæ. J. Clericus.

sed cum audisset, consulem M. Æmilium, literis Aburii tribuni plebis acceptis de remissa intercessione, ipsum ad impediendum triumphum Romam venientem, ægrum in via substitisse, ne plus in triumpho certaminum, quam in bello, haberet, prætulit 3 triumphi diem. Triumphavit ante diem decimum Kalendas Januarias de Ætolis et de Cephallenia. Aureæ coronæ, centum duodecim + pondo,' ante currum latæ sunt: argenti pondo millia octoginta tria : * auri pondo ducenta quadraginta tria: o tetradrachmum Atticum centum octodecim millia : * Philippei nummi duodecim millia quadringenti viginti duo :' signa ænea ducenta octoginta quinque : signa marmorea ducenta triginta : arma, tela, cetera spolia hostium, mag

Ad hoc s catapultæ, ballistæ, tormenta omnis generis : duces, aut Ætoli et Cephallenes, aut regii ab Antiocho ibi relicti, ad septem et viginti. Multos eo die, priusquam in Urbem inveheretur, in circo Flaminio tribunos, præfectos, equites, centuriones, Romanos socios

nus numerus.

tingentorum millium. Id non valde improbandum, sed tamen hæc quoque summa admodum tenuis ad tam magnificos ludos videri poterit. Ob eandem causam mihi suspecta sunt verba viginti millia æris XL. 52. Duker.—2 M. del. Gron. Donjat. Crev. et mox Kreyssig. præponit M. verbo Aburii ; pro quo habent Abutii Gron. Donjat.–3 Vult retulit Henr. Vales. ex Festo.-4 Crev. malit duodena.-5 Ad hæc Gron. Donjat. Crev. Mox post ricenos add. quinos Gron. Doujat. Crev.

NOTÆ r Prætulit triumphi diem] Indicat u Auri pondo ducenta quadraginta Fulvinm anteoccupasse tempus tritriu] Gallica æstimatione bodierna, amphi, sive ante diem destinatum la valeur de cent trente-trois mille cing triumphasse: Henr. Valesius legi vo cents livres. lebat retulit : quasi ex Festo, apud

Tetradrachmum Atticum centum quem 'referri diem prædictam'est octodecim millia] Gallica pecunia æsanteferri.

timarentur bi nummi Attici centum s Aureæ corona, centum duodecim octoginta octo millibus et octingentis pondo] Id est, qnæ singulæ duodeciin libris. libras pendebant, Romanis scilicet y Philippei nummi duodecim millia ponderibus, ut materia esset sexagin. quadringenti riginti duo] Conficeret ta septem millium et centum viginti bæc summa, in pecuniam nostram librarum Gallicarum.

redacta, fere ceptum sexaginta unum · Argenti pondo millia octoginta tria] millia librarum, cum quadringentis Gallice, la raleur de deux millions neuf octoginta sex libris. cents quatre-vingts-huit mille livres.

que, donis militaribus donavit. Militibus ex præda vicenos denarios? divisit,“ duplex centurioni, triplex equiti.

6. Jam consularium comitiorum appetebat tempus: quibus quia M. Æmilius, cujus sortis ea cura erat, occurrere non potuit, C. Flaminius Romam venit. Ab eo creati consules Sp. Postumius Albinus, Q. Marcius Philippus.* Prætores inde facti T. Mænius, P. Cornelius Sulla, C. Calpurnius Piso, M. Licinius Lucullus, C. Aurelius Scaurus, L. Quintius Crispinus. Extremo anni, magistratibus jam creatis, ante diem tertium Nonas Martias Cn. Manlius Vulso de Gallis, qui Asiam incolunt, trimphavit. Serius ei triumphandi causa fuit, ne, Q. Terentio Culleone prætore, causam lege Petillia diceret, et incendio alieni judicii, quo L. Scipio damnatus erat, conflagraret; eo infensioribus in se, quam in illum, judicibus, quod disciplinam militarem, severe ab eo conservatam, successor ipse omni genere licentiæ corruperat. Neque ea sola infamiæ erant, quæ in provincia procul ab oculis facta narrabantur; sed ea? etiam magis, quæ in militibus ejus quotidie conspiciebantur. Luxuriæ enim peregrinæ origo ab exercitu Asiatico invecta in Urbem est. Ii primum lectos æratos,

6. In c. Mog. corrupisse fama altulerat, forte rectius, modo successorem se omni cet. legatur.' Rupert. Successorem ipsum ... corrupisse fama attulerat Kreyssig.–7 Ea del. Grov. Doujat. Crev.—8 “Tè vix, cum semina junctum,

NOTÆ y Donis militaribus donavit] Idcirco * A. U. C. 567. huic M. Fulvio Nobiliori objecit M. b Causum lege Petillia diceret] Vide Cato apud A. Gell. lib. v. c. 6. ci- , libri xxxvIII. cap. 50. et sequentia. tante Sigonio, quod milites per am c Luxuriæ enim peregrinæ origo ab bitionem coronis, levissimis de cau exercitu Asiatico invecta in Urbem est) sis, donasset: coronis autem dona. Hac de re non immerito conqueritur verat, quia vallum curaverant, aut Paterculus initio libri II. cum ait : quia puteum strenue foderant.' potentiæ Romanorum prior Scipio

2 Vicenos] Florenos septem et di viam aperuerat, luxuriæ posterior midium. J. Clericus.

aperuit. a Vicenos denarios (vicenos quinos de. d Lectos aratos] Intelligit triclinianarios) divisit] Si denarios ex recepta res, in quibus accumbebant epulasententia pro drachmis accipiamus, turi, quales Heliogabalus ex solido eo pretio quo vulgo æstimari solent, argento habuisse traditur a Lamprifient libræ nostrates ferme decem. dio : atque ita accipiendos esse hic

« IndietroContinua »