Immagini della pagina
PDF
ePub

semper sensisset. Pænam tamen ejus facti non probare : præterita mala oblivione sepelienda.' At Crassus, quanquam filium suum, quam posset, opem ferre Ciceroni pateretur, ad populi sensum, ut solebat, accommodavit orationem. Pompeius, ore magis quam animo verecundo, Sall. In.

cert. 1. per simulationem aliorum negotiorum abfuit.

Dio. 118. Inter hæc Ciceronem consilii incertum Lucullus Plut. vim vi repellere hortabatur : ceteri, et maxime M. Cato, Dio. Q. Hortensius, Q. Arrius, bellum civile abnuebant. Cato Cic. ad Q.

Fratr. 1.3. tum in Cyprum proficiscebatur, arte tyrannorum, qui non Cic. pro

Domo, c. 9. nisi duobus his publicæ libertatis amotis assertoribus, consiliorum suorum, qualem volebant, eventum opperiebantur. Neque enim dubio illorum impulsu P. Clodius Plut. Cat. de Ciceronis oppressione desperans, donec in Urbe Cato Cic. pro esset, hanc ejus per speciem honoris amoliendi astutiam Sext. c. 28.

Vell, 11.45. est commentus. 119. In Cypro Ptolemæus regnabat, omnibus contami. Strabo,

xIv. p.684. natus morum vitiis. Ceterum nec id ad populum Ro

Vell. manum pertinebat; neque is erat Clodius, ut alienas vitas, omni ipse turpitudine coopertus, castigare deberet. Sed Dio. ille Ptolemæum oderat, quod se captum a piratis redi- Plut.

Marcellin. mere neglexisset; promulgabatque de Cypro ei adimenda. Magna paupertas erat tum ærarii, magna Cypriarum Flor. 111. 9. opum fama : civitatis corrupti mores, populus injustus, principes avari. His omnibus de causis injustissima ro. Cic. pro

Sext. c. 27. gatio cupide accepta est.

120. Ea de re cum Catone non multo post initum tri- Plut. bunatum collocutus, · ei se curationem illam daturum' dicebat, quem Romanorum omnium innocentissimum, ideoque beneficio illo dignum arbitraretur.' Reclamante Catone, se vero insidias et injuriam, non beneficium Clodii agnoscere;' tum ille arroganter et aspere, 'Quando igitur volentem, inquit, 'emittere nequeo, nolentem expellam.' Continuoque profectus in concionem legem tulit, • uti Cato quæstorcum jure prætorio, adjecto etiam Vell. 11.45. quæstore, ad exuendum regno Ptolemæum, in Cyprum

XIV. 27.

a Uti Cato quæstor] Observat fuisse. Itaque emendat qua stoLipsius ad hunc Velleii locum, rius. Crev. dia ante Catonem quæstorem

Cic. pro

57.

Plut.

mitteretur : idemque Byzantinorum reduceret exules.' Quo nimirum diutius absens in tribunatu grassandi locum Clodio' daret.

121. Hoc igitur tam firmo propugnaculo cum se destiDio.

tutum Cicero reputaret, signo Minervæ, quod diu habu

erat domi, in Capitolium cum inscriptione Custodis Domo, c.

Urbis posito, nocte profectus ex Urbe, deducente amiPlut. Cic.

corum præsidio, Siculos petiit, publice privatimque deDio. vinctos plurimis beneficiis, et quia provinciam eam C. Vir

Cic. pro gilius obtinebat, vir meliorum partium, et vetusta amicitia Planc, c. 40.

Ciceroni conjunctus. In illo itinere, dum in villa quadam Val. Max. Atinatis agri diversatur, primam ei meliorum temporum 1. 7.

spem oblatus per quietem C. Marius cum laureatis fasCic. de

cibus obtulit, a quo, consulatus insignibus ornato interDiv. 1. 1. c. 28. rogari se putavit, quid ita tristis incerto itinere pergeret?'

Deinde proximum sibi lictorem ab eo datum, qui se in monumentum Marii deduceret, adjecto, “in eo salutem fore.' Id somnium cum fugæ comiti Sallustio narrasset, * reditum ei celerem et gloriosum paratum esse' Sallustius

exclamavit. Et eventu comprobatam rem ferunt : idque Val. Max. senatusconsultum, quo reditus Ciceroni procuratus est, in Cic.

pro Sext. c. 54. æde Jovis Mariana factum esse. Cic. de

122. Sub idem tempus obtinenti Asiam fratri Ciceronis Div.

Quinto visus per quietem Marcus erat equo ad ripam magni Aluminis advehi ; deinde lapsus in flumen disparere ; postremo redditus esse merenti lætus, eodemque ? equo adversam ascendisse ripam, et venisse in fratris amplexus.

Cognito Ciceronis discessu, Clodius exilium ei scivit, Plut. Dio. aqua et igni interdicto, vetitoque, né a quoquam intra Dom. c. 18. quingentesimum ab Urbe milliare' tecto reciperetur. Si Plut. Dio. quis intra eos fines ipsum, aut a quo receptus tecto esset, Att. i. 4. occidisset, ut impune esset.' Quæ tanto omnium metu

Cic. ad perlata rogatio est, ut etiam strenuissimi quique Ciceronis
Fam.xiv.4.
Dio.

2 Ex Cic. emend. Crev. pro eidemque in edd. priorr.

r Intra quingentesimum ab Urbe legem, ut sibi ultra quadringenta milliare] Sic Plutarchus. Dio millia' liceret esse. Quadrin. 3750. stadia, quæ æqualia sunt genta millia efficiunt leucas nog. milliaribus fere 469. “At Cicero trates plus 133. Crev. ipse testis est ita correctam esse

Cic. pro

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Hæc Appian.

[ocr errors]

defensores assentirentur. Senatus tamen publice regibus Appian.
civitatibusque commendavit virum.

Planc.c.32.
123. Ob eam rem, et propria merita famamque, pluri- Plut.
morum obviis studiis exceptus adjutusque, tamen cum
Vibonem venisset, a Vibio, quem multis affecerat bene- .
ficiis, præfectumque fabrum habuerat in consulatu, domo
exclusus, etiam a C. Virgilio literas accepit, abstinere Cic. pro

Planc.c.40. Sicilia jubentes. Igitur a Brundisio transmittens, ven- Plut. toque rejectus, iterato cursu Dyrrhachium tenuit. Ibi quia inter exscendendum terra tremuerat, et reciprocaverat æquor, celerem ei reditum vates prædixerunt. Ipse tamen Cic. ad tristis et abjectus animo, quanquam Græciæ civitates Att. ad Te

rent, ad Q. studiis in eum certabant, privatimque amicorum officia Fratr.

Plut, supererant; non aliorum consolationibus, non sapientiæ monitis, quanquam id studium præcipue jactare solitus, allevabatur.

124. Interea Clodius bona ejus subjecerat hastæ, nec sectorem reperiebat. Incendit ergo villas, diruit, velut Dio. publicatam, domum, area Libertati consecrata.

Cic. omnia cum, territis optimatibus, tam celeriter ex voto Dom.2.43. confecisset; præfidens animo, neminemque superiorem Plut. potentia ratus, in Pompeium insurgere, et ipsius solici-Cic.pro

Dom. c. 25. tare acta cæpit. Præterea Tigranem, qui ductus in tri. Ascon, in umpho tum adhuc in custodia apud L. Flavium amicum

Plut.Pomp. Pompeio detinebatur, acceptis pecuniis, liberavit emisit- Dio.

Ascon. que. Erat eo anno prætor L. Flavius, a quo forte super cænam Clodius petiit, ut Tigranem adduci juberet,' cupidum se videndi ejus simulans. Adductum deinde collocavit in convivio, neque Flavio statim, neque postea Pompeio repetenti reddidit; sed apud se aliquamdiu habitum imposuit in navem, et profugere jussit. Sed ille tempestate relatus, cum a Sex. Clodio missu tribuni receptus ad Urbem reduceretur, Flavius, re cognita, ad eum diripiendum excucurrit. Ad quartum ab Urbe lapidem, pugna facta, multi ex Clodianis, plures a parte Flavii ceciderunt, inter quos et M. Papirius, eques Ro- Cic, pro manus, publicanus, familiaris Pompeii. Flavius sine 14. comite Romam vix perfugit.

Vell. Plur. 125. Tum demum deserti Ciceronis pænitentia Pom- Cicero,

que

Milon.

[merged small][ocr errors][ocr errors]

Ascon.

[ocr errors]

Cic. pro

32.

[ocr errors][ocr errors]

Dio. peium subiit, dolentem ita sibi cecidisse nequiter omnia,

ut cliens modo suus Clodius ad se opprimendum tribuPlut. natus a se restituti viribus abuteretur: statimque cæpit

revocandi Ciceronem agitare consilia. Estque eo res Cic, ad Att. 111. 24.

perducta, cum atrociter repugnante Clodio, perfici nihil et in Pis. posset, ut tamen senatusconsultum fieret, ‘ne quicquam c. 13, &c. Dio.

prius publicæ rei, quam de reditu Ciceronis decerneretur.'

126. Ob eas res quotidiana in Urbe prælia fiebant, Cic, in

Pompeium, Gabiniumque consulem, qui pro Pompeio
Pis. c. 12.
Dio.

stabat, fædissimis conviciis proscindente Clodio. Multi Cic. pro mortales inter eas rixas verberati vulneratique sunt: Dom.c. 47. fasces consulis fracti, bona a tribuno consecrata. Con

tra L. Mummius, adjutus a collegis septem, resistebat

acriter. Hic enim Kalendis Juniis de reditu Ciceronis Sext. 31. et

retulit, quæ res intercessione P. Ælii Liguris est sublata;
Cic. pro et bona P. Clodii, illius exemplo, Cereri consecravit.
Dom. C. 48.
Plut.Pomp

127. Pompeius, sive contumeliarum impatiens, quod a

Clodianis in medio foro sæpe conviciis spurcissimis exa-
Cic. pro gitatus erat; sive metu insidiarum, post deprehensum in
Mil. c. 14.
et de Har. turba cum gladio Clodii servum; quamdiu fuit in tribu-
Resp.c.23. natu Clodius, domi suæ se tenuit. Ibi quoque obsessus
Asc, in Mil.

est ab homine audacissimo, liberto Clodii, Damione, qui
Cic. de et L. Novium tribunum plebis ferro vulneravit. Sed nec
Har. Resp.
c. 23. et pro

a Cæsare vellicando Clodius abstinens, leges Julias conDom.c. 15. tra auspicia latas in concionibus jactabat; quanquam in

his esset curiata illa, qua adoptio Clodij contineba-
tur : interrogabatque productum in rostra M. Bibulum,
• utrumne leges ferente Cæsare, semper de cælo servas-
set?' Interrogabat augures, · quæ ita lata essent, rectene

lata essent ?
Plut, Cæs, 128. Interea Cæsar, qui proficisci noluerat, donec re-

legatos a republica Ciceronem Catonemque vidisset, al-
terius ingenium, alterius animum, non fraude, non vi

superabilia, metuens ; sub initium Aprilis in provinciam Cæs.de B. iit. Pacatissima ibi erant omnia, minime ex voto CæDio.

saris, qui rebus turbatis ex ditissimis nationibus prædam,
Sueton. et de pugnacissimis materiam triumphorum quærebat.
Cæs. c. 22.
Appian.

Igitur de motu Helvetiorum lætus audivit, qui ab Or-
Celt. getorige principe gentis incitati, quanquam illo defuncto,

Gall. 1.

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

consilium, cujus auctorem damnaverant, executi, incen-Dio. Cæs.

Oros, v1.7. sis sedibus suis, alias quæsitum ad ripam Rhodani con

Cæs. tendebant.

129. His Cæsar auditis, tanta festinatione peregit iter, Plut. Cæs. ut octavo die, quam erat ab Urbe profectus, ad Rho- Plut. Cæs. danum flumen perveniret. Cujus adventu cognito, le- Dio. Cæs.

Liv. Epit. gatos Helvetii mittunt petitum, ut sibi per provinciam

Cæs.
eundi copiam faciat, sine maleficio transituris. Cæsar
quasi deliberabundus,' reverti legatos A. D. Idus Apri-
les jubet. Interim contrahit strenue copias, provinciæ
indicit delectum, murum fossamque a lacu Lemano ad
montem Juram ducit, quo Helvetiis Rhodanum ad Ge-
nevam transmissuris iter præcluderet. Igitur illi cum se
delusos intelligerent, et vim tentantes repellerentur, per
Sequanos et Æduos in Santonum fines penetrare insti-
tuunt. Hoc impediturus Cæsar, T. Labieno legato ei
munitioni quam ad Rhodanum fecerat imposito, celeriter
in Italiam regressus, duas legiones novas conscribit, eas-
que cum tribus, quæ circa Aquileiam hyemabant, per
Alpes non sine certamine transducit in Galliam.

130. Inter hæc Helvetii Æduorum agros populando,
coëgerunt illos, Ambarrosque, et Allobrogum, quæ trans
Rhodanum colebat, partem, auxilium a Cæsare petere.
Nec abnuit ille, quo potius his sociis bellum adversus Dio.
Helvetios, quam neglectis et alienatis, adversus hos si-
mul illosque gereret. Ad Ararim sive Sagonam (utro- Cæs.
que enim nomine appellatur flumen) prima commissa
pugna est : ubi quarta ferme pars Helvetiorum, (pagus
Tigurinus erat,) cum ceteri amnem transissent, a Cæsare
profligata est. Ceteri per Diviconem legatum, qui bello
Cassiano dux Helvetiorum fuerat, pacem a Cæsare pos-
tulando verius quam petendo, conditiones ferebant, uti
sibi sedes constitueret: ibi futuros, ubi ipse voluisset.'
Recusanti minas ingerunt, pristinarum populi Romani

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

• Cæsar quasi deliberabundus] forte aliquid ex ipsis depromi.
la reliqua hac rerum gestarum tur, quod apud Cæsarem non re-
Cæsaris parratione ipsum solum periatur. Idem institutum et in
testen in ora libri citavimus : ceteris mox libris sequemur, ubi
ceteros initio narrationis nomi- de rebus Cæsaris agetur. Crev.
pare satis esse visum est, nisi si
Delph. et Var. Clas.

Livius.

14 T

« IndietroContinua »