Immagini della pagina
PDF
ePub

II. 8.

[ocr errors][ocr errors]

aliaque de muniendis sternendisque viis continebantur)

utque ea curatio sibi' in quinquennium daretur, ferebat. Cic. de Atqui hoc caput contra Liciniam Æbutiamque leges pugLeg. Agrar.

nare non ignorabat, ideoque Rullum agrariæ legis aucto

rem, cum similia peteret, vehementer exagitatum fuisse : Appian. sed consulto promulgabat quod a Pompeianis reprehen

sum, justam sibi causam istis partibus irascendi dedisse

videretur. Cic, ad 8. Cum inter hæc Kalendæ Martiæ venissent, quibus Fam. viii,

ex senatusconsulto referri de successione Cæsaris oporte-
8. et 9.
Appian. bat, Caiusque Marcellus ea de re verba fecisset; pleris-
Dio. Plut.

que assentientibus, collega Marcelli Paullus siluit: Cu-
rio, laudato Marcelli animo, addendum' monebat, ut
pariter Pompeius provincias et exercitus suos dimitteret.'
Sciebat hoc minime facturum Pompeium Curio : sed
prætextum quærebat, per quem Cæsar, quæ habebat, ex-
cusatius retineret.

9. Igitur iniquam rem postulare Curionem patres die
Cic. ad cebant, Scipio præsertim, qui et nuper sententiam dixerat,
Fam.v111.9. . ne quid conjunctim referretur :' quod tempus imperii
Appian.
Dio. Plut. Pompeio nondum exierat. Contra Curio ' summam rem-

publicam agi' vociferabatur: 'neque aut pacem aut li-
bertatem in tuto fore, nisi aut ambo deponerent imperium,
aut ambo retinerent. Nam et ab inermibus nihil periculi,
et, si uterque habeat exercitum, contra alterius cupidita-
tes in altero præsidium fore.' Hæc in speciem tam ho-
nesta populo mire probabantur, cui alioquin ob legem
ambitus, qua largitiones accisæ fuerant, cæperat Pom-
peius esse vilior.

10. Sed apud ceteros mortales auctoritas ejus et fama Plut.Pomp.

longe erat maxima : idque hoc tempore apparuit, cum Vell. 11.48. Campaniam obiens, Neapoli graviter ægrotare cæpisset. Cic. Tusc. Tum enim, auctore Praxagora, Neapolitani pro salute

Juv. Sat. ejus publice vota susceperunt, qui ante eum honor nemini Dio, XLI.

Romano contigerat : et hoc exemplum, aliis amore, mulCic. ad tis per simulationem paria facientibus, universa imitata Att. vir. Italia est. Deinde postquam convaluit, inaudita passim 16. et IX.5.

[ocr errors][merged small]

1. 35.

x. 283.

[ocr errors]

i Soli pro sibi legebatur ante Crev.

ferebuie

-prebet

suarum

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

lætitia et gratulatio orta, coronati Neapolitani, coronati Plut.
Puteolani, feriæ ubivis per multos dies fuerunt. Quo-
cumque adisset, infinita multitudo procedebat obviam:
vici portusque sacrificantium epulantiumque agminibus
complebantur : excipiebatur cum facibus, in deducendo
floribus spargebatur.

11. Atque ea res mirifice inflavit Pompeium, ut jam
valde inciperet contemnere Cæsarem, minusque se para-
ret ad tam grave certamen. Præmisit tamen ad senatum Appian.
literas, et Cæsaris honorifica facta mentione, ad
rerum enumerationem transiit, quas ab initio ad ea usque
tempora gessisset. Neque se affectasse nimios honores :
sed tertium consulatum, exercitumque et provincias ultro
delatas, quo præsidium constituendæ reipublicæ haberet,
accepisse. Nunc autem, quæ ingesta recusanti essent,
volentem se reddere repetentibus, licet nondum exactum
imperii tempus haberet.'

12. Hoc eo pertinebat, ut et suam modestiam commendaret, et invidiam faceret Cæsari, qui ne finito quidem imperio decederet. Mox ad Urbem cum venisset, in eandem sententiam locutus, idem etiam placere Cæsari' affirmabat, “post tot exantlatos pro republica labores, victoriarum suarum præmiis in urbano otio, honoribusque, et sacerdotiis, frui desideranti.'

13. Sed astutiam ejus Curio coarguit, siquidem eo esset animo, statim deponere potestatem jubens : neque hoc agere, ut, ipso retinente imperium, Cæsari successor mittatur. Postremo aperte invectus in Pompeii cupiditatem, nisi nunc metu Cæsaris cogatur in ordinem, nunquam deinde abiturum imperio dictitabat. Idcirco sibi placere decerni, uti ambo simul accipiant successores ; utique, nisi voluntati senatus paruerint, hostes judicentur; legionesque scribantur ad bellum.' Hac sententia maxime texit fraudem, ut æqualiter animatus in utrumque, neque emtus a Cæsare crederetur. At Pompeius, supra modum irritatus, cum multis in Curionem minis, ad suburbana prædia se recepit.

14. Senatus jam utrumque suspectum habere cæperat : modestiorem tamen Pompeium judicabat, et quam esset

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

contemtim a Cæsare consule habitus, recordabatur. Igi-
tur multi ea in sententia erant, non ante dimittendos a
Pompeio exercitus, quam Cæsar provincia decessisset; cu-
jus absentiam et spiritus minus civiles vehementius per-
horrescebant. Adversus hos cum pugnando nihil efficere
Curio posset, ne quid forte contra Cæsarem decerneretur,
pro tribunitia potestate senatum dimisit. Tum primum
serio doluisse Pompeium ferunt, quod eam potestatem,
a Sylla propemodum abolitam, restituendi auctor fuisset.

Nihil igitur decretum nisi, “ singulas legiones a Cæsare et
Dio, XL. Pompeio in Syriam ad Bibulum mitti, propter Parthi-

Plut,
Pomp. et

cum bellum amplioribus copiis egentem.'
Cæs. 15. Non fallebat Cæsarem hoc ab inimicis agi, ut dua-
Hirt. de B.
Gall. vul. bus ipse legionibus spoliaretur. Quippe Pompeius, quam

post Titurii cladem ad Cæsarem miserat, tanquam ex suo
numero dabat.

Tamen et hanc remisit incontanter, et
ex suis quintamdecimam, quam in Gallia citeriore habu-
Plut, et erat. Militibus ducenos quinquagenos denarios dono
Appian.

dedit. Hos qui adduxerant, dolo an stultitia incertum,
mire deprimebant Cæsarem. Nihil eo apud exercitum
odiosius esse, cunctis finem laborum, conspectum patriæ,
et ab diuturna dominatione libertatem et otium respicien-

tibus : neque dubitare, transituros ad Pompeium univerPlut. sos, simul atque reducti in Italiam forent.' Id quoque

negligentiorem effecit Pompeium, cuncta sibi, simul an-
Cic. ad nuisset, proclivia fore existimantem. Legiones, quia
Fam. 11:17. Parthi recessisse nuntiabantur, retentæ nihilominus in
Hirt. Dio.
Appian. Italia, Capuæ hyemarunt.
Dio, p. 85. 16. Namque Bibulus provinciæ suæ pacem, confiato

inter Parthos civili bello, procuraverat. Ornodapantes
satrapa, infestus regi Orodi, ut receptum apud Romanos
haberet, cum Bibulo amicitiam instituerat. Hunc igitur
crebris nuntiis impulit, ut, Pacoro rege constituto, bellum
Orodi faceret.

17. At Cæsar neque lubenter positurus imperium, cui
tam diu assueverat, et, si deponeret, in potestate futurus

[merged small][ocr errors][ocr errors]

Id. p. 93.

&

e Ducenos quinquagenos denarios] Marcas argenti terpas, uncias 7. grossos 2. Crev.

[ocr errors]

inimicorum, omnes rationes suas ita parabat, ut, si volen-
tibus obtinere quod cupiebat nequiret, vel invitis omnibus
assequeretur. Igitur jam a multo tempore nihil, quod
aut ad gratiam hominum parandam, aut ad opes suas sta- Sueton.
biliendas pertineret, prætermiserat. Forum inchoaverat Cæs.c. 26.
de manubiis, solo tantum super sestertium millies' emto : et Cæs. et

Pomp.
munus populo epulumque pronuntiarat in filiæ memoriam,
cum in mortibus matronarum id adhuc nemo fecisset : le- xxxvi. 15.

Sueton.
gionibus stipendium in perpetuum duplicaverat: frumen- Cæs. 26. et
tum sæpe sine modo ac mensura præbuerat: mancipia, 28,
prædia viritim distribuerat : regibus captivorum millia
dono dederat, et citra senatus populive jussum auxilia,
quotiens et quo petissent, miserat: Italiæ, Galliæ, Hispa-
niarum,
Asia
quoque

et Græciæ urbes munitissimas præ-
cipuis operibus exornarat. Tum vero et milites conscrip- Dio.
sit, et pecuniis coacervandis studuit, omnique modo exer-
citum sibi quam benevolentissimum efficere.

18. Inter hæc et provinciam ordinavit summa humani- Hirt.
tate; nisi quod, imposito tributo, victam se fateri Gal- Sex. Ruf.

Vell, 11, 39. liam coëgit. Id quoque pro magnitudine et opibus provinciarum modicum : quadringenties 8 in singulos annos stipendii nomine conferri jussit. Deinde per speciem Sueton. commendandi M. Antonii, qui auguratum petebat, in Cæs. c. 25.

Eutrop. vi. Galliam Togatam transgressus, municipia et colonias ap- Hirt. pellavit : haud minoribus exceptus honoribus, quam antea Pompeio fuisse exhibitos scripsimus. Hæc omnia Cæsar eo fecerat studiosius, quod adversarii ejus valde exultabant consulibus designatis L. Lentulo, C. Marcello, et Ser. Galba repulso, qui legatus Cæsaris fuerat; quanquam is gratia suffragiisque plus valuisset. Quippe plurimum in Urbe Pompeius poterat, plerisque suffragantibus, et inter hos Ap. Claudio censore.

19. Nam et postremam liberæ reipublicæ censuram Dio. Appius hic, collega L. Pisone, exercuit. Et Piso quidem studebat genero Cæsari: Appius inimicus dum nocere conatur, plus etiam invitus insciusque proderat,

[ocr errors][ocr errors]

f

Super sestertium millies) Vo. 390625, Crer.
cem super addidimus ex Sueto & Quadringenties] Marcas ar-
nio. Šestertium millies summa genti 156250. Crev.
est immanis, marcæ argenti
Delph. et Vær. Clas.

Livius.

15 E

[ocr errors][ocr errors]

1. 2.

[ocr errors]

Nam Piso, ob affinitatem Cæsaris et alioquin negotiorum
Cic. in minime appetens, (quippe opinionibus Epicureorum dedi-
Pis. c. 25.
Dio.

tus, ne censuram quidem suscipere voluerat,) notabat ne-
minem : Appius multos equites senatoresque notando,
ut postmodo Cæsaris partibus cupidius se applicarent ef-
ficiebat.

20. Jam primum libertini generis quotquot erant, mo-
vebat senatu: deinde multis etiam nobilibus eandem im-

pingebat ignominiam. Hos inter et Sallustius Crispus Cic. in curia exactus est : cum censoribus in senatu ‘se non maSallust.

tronarum, sed libertinarum sectatorem esse' respondisset.
Acron in
Hor. Sat. Notavit et C. Ateium, virum bonum et civem egregium,
Cic. de

qui M. Crasso ad bellum Parthicum proficiscenti tribuDiv. 1. 16. nus plebis obnuntiaverat. “Ob eam causar

sam’ subscripsit censor populum Romanum calamitatem maximam acceCic. ad pisse.' Similis ejusdem, sed justior, severitas in eos qui Art. vi. 8. signa tabulasque ad ornamenta munerum a sociis mutuati, et ad Fam.

postea pro suo retinuerant. Dio.

21. Sed maxima cum Curione dimicatio fuit. Notaturus enim et hunc Appius, quanquam Pisone collega, et cognato Curionis Paullo deprecantibus, sententiam suam in senatu palam ostenderat: quæ res acerrimos excitavit motus. Quippe Paullus præ dolore vestem scidit. At consul Marcellus sperans hac occasione contra Cæsarem aliquid decretum iri, ea de re statim referre cæpit. Curio primum repugnare, nec jure, nec more facturum dicere, si de se sententias roget. Mox animadverso, magnam præsentium partem Cæsaris totam esse, ceteros plerosque, ne quid adversus illum audeant, metu prohiberi; · Ego vero, inquit, vitam actionesque meas ita institui, ut illius non pudeat, hæ ad patriæ pertineant utilitatem. Neque recuso vobis rationem omnium reddere, patres conscripti. Vos, uti videbitur e republica et fide vestra, de me statueritis. Ibi C. Marcellus consul ita Curio

VII, 14.

[ocr errors][ocr errors]

h Qui signa tabulasque ... a 80 ceronis interpretes, quos sechciis mutuati, postea pro suo reti- tus est Pighius, sive Schottus, nuerant] Id tantum colligitur ex ex prava Ciceronis verborum Cicerone et Cælio, Appium cir- lectione et interpretatione id ca signa tabulasque severum commenti sunt, quod hoc loco censorem egisse. Quidam Ci Freinshemius babet. Crev.

« IndietroContinua »