Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small]

44. “ Utrum ego vobis, an vero vos me magis indigeatis, hæc tam recentia, tam certa documenta admonere vos non potuerunt? Nuper tantum bellum cum paucis cohortibus orsus, intra vicesimum diem supra quatuor legiones hostium meas feci. Atque illi milites læti lubentesque imperata faciunt; et, quod me potius imperatore ferunt arma, fortunæ suæ gratulantur. Vos quoque, si aliis sub ducibus merentes in meam venissetis potestatem, idem faceretis. Nunc secunda tantum, imperatoris vestri virtute, non vestra (ne erretis) experti, neque cui militetis, neque qui vos ipsi sitis, agnoscitis. Agite si placet, et vel ad Pompeium transite. Ecquis vestrum tam est arrogans, ut non multis modis T. Labieno se fateatur inferiorem? At ille meis auspiciis ubique magnificus, ubique victor, cum imperatore mutavit fortunam, et quasi repente factus esset alius, ignarus antea timoris et fugæ, nunc nusquam locorum audet consistere.

45. • Ite, ite, et hoc exemplum sequimini, quando vos felicitatis vestræ piget. Stipendia vobis justo tempore dantur; annona nunquam defuit ; nihil operæ vobis, nihil periculi injunctum est, cujus vos pænitere debeat. Majore sudoris quam sanguinis impensa res omnium pretiosissimas, securitatem, gloriam, victoriam quæsivistis. Neque dona vobis atque præmia defuerunt, quæ semper larga manu distribui; in pænis parcior, nec temere ultra verborum castigationem progressus.

At nunc, ut sentiatis quem provocaveritis, utque vestræ pænæ exemplum a pari insania Romanos exercitus absterreat, morem majorum et Appian. clarissimorum ducum instituta secutus, legionem decimabo. Sane amari semper a militibus meis, quam timeri malui. Sed quoniam alterum, cum præstare deberetis, omisistis; alterum, quod effecistis necessarium, subite.'

46. Cum hanc ad vocem orta militum comploratio esset, tribuni centurionesque exquisitissimis precibus placare Cæsaris iram nisi, vix tandem effecerunt ut flecti videretur. Igitur resumto sermone, . Nihil quidem concedi,' ait,' oportebat, ita meritis : sed tamen contentus pæna paucorum, dabo multitudini pænitentiæ locum. Vos autem, quibus hæc venia conceditur, quid actum sit hodie,

[ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

Dio.

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

et qua spe pactoque dimittamini, diligenter mementote.
Nam si postea vel minimi motus aut auctores aliis, aut
socii fueritis, veteris simul recentisque delicti peenam non
effugietis. Militem non solum indefessum ad labores,
impigrum ad prælia, sed etiam vel maxime morigerum
duci esse oportet : hoc si absit, reliqua sæpius in perni-
ciem omnium, quam cujusquam commodo cedunt. Ma-
jores nostri, penes quos aliquot sæculis summa belli gloria
per homines fuit, nullius rei diligentiores, quam disciplinæ
militaris, custodes fuerunt. Iisdem illis certum immo-
tumque semper fuit, plus in duce quam in exercitu repo-
nere. Atque hoc universa rerum natura docere paulisper
attentos debuisset. Ubique minoris est quod regitur,
quam quod imperat. Ideoque Jovem, cujus in potestate
omnia esse credimus, optimum maximumque vocamus: et
in homine, membris omnibus totoque corpore una mens, a
qua reguntur, potior est.

47. · Hæc prius intelligere vos voluissem, et erat me-
lius. Ut tamen simul et necessariæ severitatis, et solitæ

clementiæ meæ ratio habeatur, in paucos edam exemplum Appian. quod in totam legionem oportuisset. Centum et viginti

seditionis auctores deposco, unde duodecim ad pænam

sorte vocentur; et erit aliquod pænitentiæ signum, si pesa Dio,

simos homines obedienter tradideritis.' Sortes ita de in

dustria sunt temperatæ, ut seditiosissimus quisque duceAppian.

retur. Sed cum ex hoc numero unum tempore seditionis

abfuisse constaret, centurionem cujus calumnia nomen deFrontin. latum innocentis fuerat, pro illo Cæsar occidi jussit. His

securi percussis exauctorata legio, non ferens ignominiam,

cum repudiari suam operam cerneret, non destitit satisfaSueton. cere imperatori, donec multis et supplicibus precibus exo

rato, pristinum in sacramentum reciperetur.
Lucan. 48. Placentina seditione composita, Cæsar legiones
v. 374.

maximis itineribus in Apuliam et Bruttium mittit, navium
Plut. undique contrahendarum causa : ipse Romam in faciem
Appian.
Dio.

pacis cum inermi comitatu profectus, dictaturam iniit, ut Lucar. roganti scilicet populo Romano gratificaretur. Ceterum ille

consul in annum sequentem creari voluerat, ut tyrannicam
potestatem, quam usurpabat, legitimi magistratus vocabulo

[ocr errors][ocr errors]

IV. 5.

[ocr errors]
[ocr errors]

VIII.

Ant. XIV.

obtegeret. Simul servari speciem reipublicæ volebat.
Et, quia consules ambo secuti Pompeium fuerant, nec
prætoribus creandi consules jus esse dicebatur ; necessario Cic. ad

Att. ix. 9. faciundum putavit, ut comitiorum habendorum causa dic

Cæs, de taturam assumeret.

B. Civ. III. 49. In hoc magistratu exulibus, præter T. Annium Appian. Milonem, reditum decrevit; et proscriptorum a Sylla li- Plut.

Dion. Hal. beris jus petendorum honorum contra legem Corneliam dedit. Aristobulum quondam Judææ regem, deinde tri- Sueton.

Cæs. c. 41. umphatum Pompeio, remisit daturum in Syria turbas.

Dio et Sed ille quidem a Pompeianis veneno esse interceptus Joseph. traditur: filium Alexandrum, acceptis ea de re Pompeii 13. et 15. literis, Scipio securi percussit Antiochiæ, latrocinia objiciens. Habuit deinde comitia, seque et P. Servilium Dio.

Cæs, de designavit consules. Is enim erat annus, quo consulatum

B. Civ, ill. ei gerere per leges licebat; quarum vim cum vi majore Lucan.

Dio.
solveret, speciem ubivis magna veneratione sectabatur.

Plut.
L. Pisonem collegam assumturus videbatur. Sed quia le-
gatos ad Pompeium mittendos Piso censuerat, eratque
eam ob causam increpitus ab Isaurico; illi honorem liber-
tas abstulit, huic adulatio dedit. Comitia ceterorum Dio.
quoque magistratuum sunt habita; pontificum etiam, in
loca demortuorum : feriæque Latinæ celebratæ.

Lucan.
50. Oppressis deinde ære alieno consulendum putavit; Cæs.
sed ita, ne subruere fidem, et, dum aliorum necessitati cu- Appian.

Dio. pidius consulit, aliorum juri vim facere intolerandam vide- Sueton.

Cas, c. 42. retur. Constituit igitur, ‘ut arbitri darentur' (nam ipsius

Cæs. verba lubentissime pono) per quos fierent æstimationes possessionum et rerum, quanti quæque earum ante bellum fuisset : atque eæ creditoribus transderentur.' Hi arbitratores, ne quis alteri parti addictiores electos quereretur, Dio. sorte creabantur. Hac conditione quarta fere pars crediti Sueton. deperibat: sed facile patiebantur homines, quia timor no- Cæs. varum tabularum, quæ vulgo postulari cæperant, tollebatur. Quia deinde rumor percrebuerat, multos aurum ar- Dio.

[merged small][ocr errors]

Proscriptorum a Sylla liberis bem advento. Nimirum diver. jus petendorum honorum .. dedit] sos Freinshemius auctores secu. Hoc supra jam, c. 7. Cæsar fe: tus est, illic Dionem, hic Plucisse memoratur primo ad Ur- tarchum. Crev.

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

II. 17.

gentumque, ne creditoribus solverent, supprimere; horum
nequitia abusus, legem tulit, ne quis supra sestertia sex-
aginta in numerato haberet.' Sic providebatur, ne quis
magnarum opum fiducia adjicere ad res novandas animum
posset. Plebs ad hæc addi postulabat, ut præmia servis,
qui dominos in hanc legem peccantes detulissent, decer-
nerentur: sed abnuit Cæsar, juratusque negavit servis ad-

versus dominos crediturum.
Lucan, IV, 51. Inter hæc tam prospera non modicam accepit per
402.
Oros. VI.

duces suos in Illyrico cladem. P. Cornelium Dolabellam, 15. cum a Cæsare naves haberet, M. Octavius et L. Scribo

Sueton. Cæs. c. 36.

nius Libo, quos Liburnicæ atque Achaicæ classi PomFlor. IV. 2. peius præfecerat, victum exutumque copiis Dalmatia exOros. Flor. pulerunt. Sed ille quidem, amissa classe, perfugit ad C.

Strabo, Antonium, qui ad Curictam (Japodum littoribus assita est
VII. P. 315. insula, ad maris Adriatici fauces) castra habebat. Sed
Ptolem

ipsum quoque Antonium, cum ulcisci Dolabellam cupeDio. Oros.

ret, cum Q. Hortensio qui ab Infero mari classem addux-
erat, Pompeiani duces superarunt: quanquam ei L. Mi-
nucius Basilus, C. Sallustius Crispus, ex singulis legioni-
bus quibus præerant, cohortes aliquot subsidio misissent.

Antonius Curictam refugit, asperitate situs et incolarum
Lucan.

virtute confisus. Sed ubi Octavius et Libo cum ingentiDio.

bus copiis classicorum affuerunt, desertosque a sociis urCæs, de B. Civ. 111. gere fames cæpit, et ad Pompeianas partes palam trans

gressus vir fortissimus T. Pusio solicitare; Antonius se Liv. Epit. Appian.

cum quindecim cohortibus dedidit: omnesque ad PomOros. Dio. peium a Libone deducti sunt. Evasere tamen prius pauci Lucan.

ad Basilum, qui copias instructas ex adverso littore os-
tenderat.
52. Ea

spes audaciam parti militum fecit, ut nova ra-
tione tentarent per mare fugam. Namque refluxu expec-
tato, rates conscenderunt ita contextas, ut geminatis cup-
parum ordinibus incumberent, quo inter utrumque ordi-
nem occulto remigio proveherentur. Series cupparum ad
firmitudinem catenis ferreis colligabantur. In medio ra-
tis erecta turris erat, unde, sicubi vim faceret hostis, de-

[ocr errors]

c. 68.

[ocr errors][ocr errors]

P Sestertia sexaginta] Marcas argenti 234. uncias 3. Crer.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

fendi posset. Ex tribus ejusmodi ratibus prima et se-
quens æstus beneficio littus optatum tenuerunt: tertia,
quæ vehebat Opiterginos, in occultos quasi casses incidit, Flor.

Lucan.
quos Pompeiani Cilices, usitata sibi cum adhuc piraticam
facerent arte, funibus sub mari circumductis paraverant.
His deprehensa ratis, et ad scopulos unde religata vincula
fuerant attracta, cum ab hostibus terra marique oppugna-
retur, defensa tamen est, quia supervenientes tenebræ
prælium diremerant.

53. Præerat Opiterginis tribunus, Vulteius nomine. Hic, cum neque vincula rumpere tentantibus res succederet, neque aliud sperari effugium posset; · Paryum,' inquit, deliberandi spatium noctis hujus mora præstat, milites. Neque etiam multa deliberandi aut anceps materia est. Si possemus et mortem et ignominiam effugere, hoc nimirum prorsus esse faciendum nemo ambigeret. Nunc quoniam alterutrum necessario legendum est, utrum sit optabilius, aliqua esse dubitatio timidis, et ignavis, et Cæsarem prodituris, posset. Nobis quidem neque ingratis esse adversus eum cujus maximis beneficiis sæpe

usi sumus libeat, neque virtutis nostræ gloriam turpi commaculare infamia.

54. 'Quid igitur afferri potest, quominus libertate, donec adest, utamur, et in præstantissimam conditionem uos vindicemus; ut neque adversariis quicquam in nos liceat, et facinus nostrum æterna fama sequatur? Præsertim quia fortes ab ignominia mors absolvit; post ignominiam nihilominus subeunda mors est. Promittent haud dubie vitam. Sed quid nobis opus est vita agenda precario? Quintit. Quid si vero fallant fidem ? Et qui mori per

virtutem potuimus, turpes irrisique alieno arbitrio cervicem demus ? Quid si ad longius neque simplex supplicium servati, ad Pompeium adducamur, tam inimicum nobis semper, quam propitius Cæsar fuit ? Ad Marcellum, cujus animum supplicio Novocomensis illius experti sumus? Hos videre, his supplicare Transpadanus quisquam poterit?

55. ' Hoc ne conjuges quidem liberique nostri velint; ob nomina quandoque consilium mutarunt, qui de se decreverant. Pro Cæsare perire omnes optent, quam vel

[ocr errors]
[ocr errors]

quæ

« IndietroContinua »