Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors]

c. 10.

Plut. cit; tum mensem Mercedonium sive intercalarem, qui ex
Sueton.

consuetudine in eum annum inciderat, consumsit: unde

factum est, ut annus ille, qui confusionis erat ultimus, in Macrob. et dies quadringentos quadraginta quinque protenderetur. Censorin.

Hæc ferme a veteribus tradita nuper etiam assensum Dio. doctissimorum virorum meruerunt. Sed Dio plures * sep

tem et sexaginta diebus tribus his intercalaribus a Cæsare Putean. 4. consumtos esse negat:' cujus opinionem vir perquam erude Bissext. ditus e Gallia minime spernendis argumentis tuetur. Erat

Plin. hæc res tam usu saluberrima, quam molitu difficilis : et
XVIII. 25. ipse Sosigenes tribus de ea commentationibus editis seip-
Dio. sum in quibusdam corrigere necesse habuit. Præterea
Plut. nihil in his Cæsar, nisi de consilio principum, aut etiam

totius ordinis fecerat. Neque tamen effugere dicacitatem
hominum potuit. Adeo ubi nimia taxandi licentia inva-
luit, non minus bene quam secus facta reprehenduntur.
Sane Cicero, quasi potius a Cæsare quam a cælo ea anni
ratio indicta esset, cuidam dicenti, cras Lyram exoritu-
ram, Nempe ex indicto,' respondit.

32. Sed idem Cicero magnis verisque præconiis CæsaM. Marcell.

rem extulit, cum is Marcello consulari, mentionem ejus Cic. ad Fam. IV.

inferente L. Pisone, et C. Marcello ad pedes se abjici

ente, senatu etiam surgente, et rogante universo, nonnihil Marc. 4. Liv. Epit. prius accusata ejus acerbitate, reditum cum summa illius

dignitate concessisset. Quanquam illo beneficio Marcel. Fam. iv. 4.

lus frui non potuit, cum a Mitylenis Urbem repeteret, Liv. Epit. Athenasque venisset, in ipso portu a P. Magio Cilone

Cic, ad
Fam.lv.12. familiari suo interfectus, qui, vetus Pompeianæ mili-
Val. Max. tiæ comes, aliquem amicorum ab eo sibi præferri non
patiebatur,

4 Plus edd. ante Crev.

Cic.pro

4. et pro

ridebar

Cic. ad

et vi. 6.

belis

IX. 11.

[ocr errors]

o Dio plures septem et sexaginta rat diebus a Cæsare additis. Is
diebus tribus his intercalaribus a enim Cæsaris pon erat, sed con-
Cæsare consumtos esse negat] Imo suetudinis ; dies antem sexagin.
mo pullam habet rationem Dio

ta septem Cæsar a se, non a
mensis illius, qui ex instituto consuetudine, adjecit. Atque
Numæ intercalari debebat boc ita tuetur et explicat Dionis
anno, dum negat plures septem mentem Erycius Pateanus, vir
et sexaginta diebus a Cæsare in perqnam eruditus, sed e Belgio,
hunc annum additos esse. Et me. non e Gallia nostra. Crev,
rito illum mensem non annume.

[merged small][ocr errors]

10.

(x

33. Et asperserat Cæsarem suspicio : sed quibus aliqua Cic. ad

Att. XIII. yeri cura erat, cum constaret de Magio, non sustinebant quicquam de Cæsare credere : purgavitque eum scripta ad Ciceronem epistola M. Brutus, Marcelli præcipuus admirator. Neque alio luculentiore testimonio magnitudinem viri approbaverimus, quam quod in libro quem de Senec. virtute composuit Brutus ei reddidit, se vidisse Marcel- Consol, ad

Helv, c. 9. lum Mitylenis exulantem, et, quantum modo natura ho- Cic. Brut. minis pateretur, beatissime viventem, neque unquam bona- c.71.

Senec.
rum artium cupidiorem quam illo tempore. Itaque visum
sibi se magis in exilium ire, qui sine illo rediturus esset,
quam illum in exilio relinquere.' Addiditque, C. Cæ-
sarem Mitylenas prætervectum, quia non sustineret videre
deformatum virum."

34. Sed horum a Cæsare præclare constitutorum gra-
tiam alia quædam elevabant, quod relaturus gratiam Sueton.
clientibus suis, senatus numerum, indignis multis ascriptis, Cæs. 41.
ampliaverat: prætores creaverat duodecim, quot simul 80. Dio.
eodem anno fuerant nunquam : quæstorum quoque et D.deOrig.

Jur. Paragr. minorum magistratuum collegia auxerat: notatos a cen- 33. soribus, metu judiciorum extorres reduxerat: condemnatos Sueton.

et Dio, ambitus in Italia esse sinebat. Etiam incivilis plane videbatur comitiorum ratio, quæ cum populo diviserat, ut, excepto consulatu, ceterorum magistratuum partem Quint. v1.3. dimidiam populus, alteram ipse constitueret. Unde can- Tac.

Ann. 15. didati. Cæsaris appellati, quos nullo repulsæ metu brevibus

Sueton. libellis circum tribus missis commendabat.

35. Sed et Cleopatræ amor magnopere datus est cri- Dio. mini

, quæ, anno eodem, Romam regio comitatu venit, Chiroeb accitu ipsius. Cæsar mulieri viroque, minor ille Ptole- num. 1972. mæus fuit, hospitium in suis ædibus dedit: notatusque cause ton. est, tanquam, præter notissimum Cleopatræ adulterium, Dio. etiam puero nefarie illuderet.

nefarie illuderet. Sane maximis honoribus præmiisque auctos, regesque socios et amicos appellatos, Sueton. remisit in regnum : filium etiam, quem Cleopatra paulo post discessum ejus ex Ægypto pepererat, de suo nomine Plat. Cæs, Cæsarionem appellari passus est. Quem quidem Cæsari Dio, xLvII.

Sueton, forma quoque

et incessu similem fuisse tradiderunt. M. Antonius etiam agnitum ab eo senatui affirmavit: contra

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

gon.Comm.

[ocr errors][merged small]

quem Oppius librum edidit, non esse Cæsaris filium,

quem Cleopatra dicat:' plane quasi patrocinio res egeret. Dio, XLIII. 36. Dum ista Romæ geruntur, in Hispania plus obor

tum belli erat, quam aut classe prius e Sardinia, aut mox
cum Q. Fabio Maximo, Q. Pedio legatis exercitu misso
coërceri posset : ipsiusque jam Cæsaris præsentia requi-
rebatur. Igitur Urbis custodia M. Lepido, et sive sex,

sive octo præfectis permissa (nam de numero dubitatur) Sueton. quos pro prætoribus constituit, qui per absentiam suam Cæs. c. 76.

res urbanas administrarent ; in Hispaniam profectus Appian. est, quartum jam non consul, sed designatus sine collega. FastiCapit.

37. Neque supervacuum fuerit, explicare quali tum Vid. Si- honore, et quoties præditus egerit; quando annus ille in Fast. et confusionis hæc quoque confundendi occasionem scriptoPigh. Ann. ribus præbuit. Sed quoniam alii consulem, alii dictatoSueton.

rem fuisse volunt, Suetonii sententiam veram esse judico, Cæs. 76. tertium et quartum consulatum gessisse titulo tenus, con

tentum dictaturæ potestate, decreta simul cum consulati-
bus. Igitur et in tres novissimos menses, puto per eam
causam, quod jam ipse consul cum collega per duodecim
menses fuisset, (nam annus ille, ut est expositum supra,

mensibus quindecim constitit) binos suffecit. Neque vero Dio.

comitia consularia, quæ sunt circa id tempus a M. Le-
pido consule eodem et magistro equitum habita, eo perti-
nuisse crediderim, ut Cæsari sub finem demum anni ter-
tius consulatus daretur, sed ut novi consules sufficerentur.
Plurimum certe moveor auctoritate scriptoris, qui bellum
Hispaniense tradidit: quem certe, quicumque tandem
fuerit, iisdem temporibus vixisse constat: nec iniquum
arbitror, ut huic Fastorum fragmenta, quibus alioquin
permultum tribuo, posthabeantur.

38. Ceterum Hispaniensium armorum hæ ferme causæ
fuerunt. Proximus sub Cassio et Marcello tumultus
Cæsaris legiones discordia et suspicionibus labefacta-
verat; metuque pænæ miserant ad Scipionem legatos:
deinde cum Scipio victus esset, Pompeius morbo in Balea-
ribus attineretur, T. Scapula, Q. A ponio ducibus, Trebo-
nio Cæsaris legato negarunt obsequium, totamque fere
Bæticam traxerunt secum ad defectionem,

[ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]

19.

39. Interim et Pompeius trajecit in Hispaniam, ususque occasione, dum muneribus dandis Romæ Cæsar tem- Auct. de

B. Hisp. pus terit, præter spem omnium brevi magnas copias colle

Nic. Dam. git. Nam, favore paterno adjutus, a multis civitatibus de Instit. societatem et auxilia obtinuerat: quibus instructus, alias

Aug.

Dio. vi adjungebat partibus. Jamque Carthaginem Novam obsidebat, cum Scapula et qui cum eo erant imperatorem eum agnoverunt; vicissim nibil non et dicentem et facientem, quo sibi benevolentiam hominum pararet. Quod alioquin abruptis consiliis necessarium, ab ingenio aspe- Cic. ad riore et rustico extorserat etiam Allobrogum fuga, qui

Fam, XV. Curionis milites, deinde Jubæ captivi, post ab hoc Pom- Dio. peio transditi, nescio quam ob offensam, ad hostes transfugerant. Hac nova humanitate multi etiam allecti sunt ex hostilibus castris : eorum maxime qui olim sub Afranio militaverant.

40. Accesserunt interim et ex Africa cum alii, tum Appian. Sex. Pompeius Varusque et Labienus, a quibus simul Dio. classis instar adductum est. Ea quoque res, quod frater venerat, vires auxit: spem favoremque hominum accen- Flor. iv. 2. dente fama, pro uno duos stare Pompeios: ideoque auxi- Dio. lia diversissimis ex locis confluebant.

Sed surgentem hanc et proxima quæque amplectentem potentiam, quorundam adventu, quos Cæsar præmiserat, sparsa mox affuturi fama stitit: Cnæusque diffisus alia retineri posse, relicta maritima ora in Bæticam se recepit. At inter P. Varum et C. Didium haud procul Carteia in ipso oceani ostio contractum navale prælium, repens tempestas etiam effecit tristius: sic quoque depressis multis ex utraque classe navibus. Cessit tamen Varus, objectisque in fauce Flor.

Dio. portus anchoris, inter sese inexplicabili nexu obvinctis, arcuit ingressum hostilium navium, classisque reliquias Auct, de servavit.

B. Hisp. 41. Interea Cæsar in Hispaniam venit admirabili cele- Dio.

Appian. ritate, et quod miraculum auget, iisdem septem et viginti Strab. 11. diebus, tot enim nec amplius, Roma Obulconem, ubi P: 160. exercitus erat, pervenit, poëmate quod inscribitur · Iter' Cæs. 56. composito. Ullam oppidum Cn. Pompeius tum oppug- B. Hisp. et nabat ab aliquot mensibus. Idcirco Cæsar sperans bene Dio.

Auct. de

[merged small][ocr errors]

meritam civitatem sola adventus sui fama liberari posse,
relicta majori parte militum, cum paucis qui sequi pote-
rant, ab equitatu Fabii et Pedii legatorum, quem occur-
rere sibi jusserat, in castra deductus est. Sed Pompeius,
unum virum uni non adeo præstare ratus, in obsidione
persistebat.

42. Cæsar igitur undecim cohortes per L. Julium Pa-
tiecum introduxit Ullam, per media Pompeii præsidia
tutum iter præbente nocte ventis et tempestatibus hor-
rida : ipse contendit Cordubam, non modo spe avertendi
Pompeium ab Ulla, sed etiam capiendi per proditionem
oppidi, quam ei spem legati Cordubensium injecerant,
nupero ejus adventu, cum a Pompeio modo discessissent,
obviam profecti. Priori consilio respondit eventus. Nam-
que Sex. Pompeius, qui cum præsidio Cordubam tenebat,
trepidis nuntiis accivit fratrem. Sic et Ulla prope capta

discrimen effugit; et Corduba a Cæsare relicta est, quem Dio. præter hostem etiam vexare morbus cæperat.

Igitur di-
latum in hyemem bellum, neque discessum in hyberna:
cum interim quartum consul, et valetudinem recuperavit
Cæsar, et partem exercitus, quæ consequi celeritatem

ejus nequiverat, recepit.*
Auct, de 43. Ategua firmissimum erat præsidium Pompeii, quo
B. Hisp. plurimum frumenti comportatum fuerat. Id subito Cæ-
Dio.
Auct. de sar aggressus, circumvallare instituit, susque deque fe-
B. Hisp. rente Pompeio, qui munitionibus oppidi confisus, parce-

bat militibus suis, prius existimans futurum, ut frigoris
vehementia desisteret Cæsar, quam Ategua caperetur.
Sed illo pertinacius instante, cum exercitu eodem pro-
fectus est.

44. Multa forte castella in adventum ejus exstruxerat
Cæsar, ut equitum peditumque præsidiis venientem arce-
ret. Sed forte accidit, ut quo tempore Pompeius veniret,
sub ortum diei nebula crassissima cælum tegeret. Igitur
eo facilius et perrupit Cæsaris præsidia, et multos ejus
equites concidit. Legiones omnino habebat tredecim : sed
quibus præcipue confideret, duæ erant vernaculæ, quæ a

A, U. C. 707. A. C. 45.

« IndietroContinua »