Immagini della pagina
PDF
ePub

quam dubitasse neque timuisse, neque sibus ducentis ab eo tumulo constituit. de summa bellisuum iudicium, sed Item equites Ariovisti pari intervallo imperatoris esse existimavisse. Eorum constiterunt. Ariovistus, ex equis ut satisfactione accepta et itinere exquisito colloquerentur et praeter se denos ut per Divitiacum, quod ex aliis ei maxi- ad colloquium adducerent postulavit. mam fidem habebat, ut milium amplius Ubi eo ventum est, Caesar initio oraquinquaginta circuitu locis apertis exer- tionis sua senatusque in eum beneficia citum duceret, de quarta vigilia, ut dixe- commemoravit, quod rex appellatus esrat, profectus est. Septimo die, cum set a senatu, quod amicus, quod muneiter non intermitteret, ab exploratori- ra amplissima missa; quam rem bus certior factus est, Ariovisti copias paucis hominum contigisse et pro maa nostris milibus passuum quatuor et øgnis officiis consuesse tribui docebat; viginti abesse.

illum, cum neque aditum neque causam 42. Cognito Caesaris adventu Ario- postulandi iustam haberet, beneficio ac vistus legatos ad eum mittit: Quod an- liberalitate sua ac senatus ea praemia tea de colloquio postulasset, id per 'se consecutum. Docebat etiam, quam vefieri licere, quoniam propius accessisset, teres quamque iustae causae necessituseque id sine periculo facere posse exi- dinis ipsis cum Aeduis intercederent, stimare. Non respuit conditionem Cae- quae senatusconsulta, quoties quamque sar iamque eum ad sanitatem reverti honorifica in eos facta essent; ut omni arbitrabatur, cum id, quod antea petenti tempore totius Galliae principatum Aedenegasset, ultro polliceretur, magnam- dui tenuissent, prius etiam, quam nostram que in spem veniebat, pro suis tantis amicitiam appetissent. Populi Romani populique Romani in eum beneficiis, hanc esse consuetudinem, ut socios atcognitis suis postulatis, fore, uti perti- que amicos non modo sui nihil depernacia desisteret. Dies colloquio dictus dere, sed gratia, dignitate, honore aucest ex eo die quintus. Interim saepe tiores velit esse; quod vero ad amicitiam ultro citroque cum legati inter eos mit- populi Romani attulissent, id iis eripi terentur, Ariovistus postulavit, ne quem quis pati posset? Postulavit deinde peditem ad colloquium Caesar adduceret: eadem, quae legatis in mandatis dedeVereri se, ne per insidias ab eo circum- rat, ne aut Aeduis aut eorum sociis veniretur; uterque cum equitatu veniret; bellum inferret; obsides redderet; si nulalia ratione

venturum. lam partem Germanorum domum remitCaesar, quod neque colloquium inter- tere posset, at ne quos amplius Rhenum posita causa tolli volebat, neque salu- transire pateretur. tem suam Gallorum equitatui commit- 44. Ariovistus ad postulata Caesaris tere audebat, commodissimum esse sta- pauca respondit, de suis virtutibus multa tuit, omnibus equis Gallis equitibus de- praedicavit: Transisse Rhenum sese non tractis eo legionarios milites legionis sua sponte, sed rogatum et arcessitum decimae, cui quam maxime confidebat, a Gallis; non sine magna spe magnisimponere, ut praesidium quam amicis- que praemiis domum propinquosque resimum, si quid opus facto esset, habe- liquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis ret. Quod cum fieret, non irridicule concessas, obsides ipsorum voluntate daquidam ex militibus decimae legionis tos; stipendium capere iure belli, quod dixit: plus, quam pollicitus esset, Cae- victores victis imponere consuerint. Non sarem facere; pollicitum se in cohortis sese Gallis, sed Gallos sibi bellum inpraetoriae loco decimam legionem ha- tulisse; omnes Galliae civitates ad se biturum, ad equum rescribere.

oppugnandum venisse ac contra se ca43. Planities erat magna et in ea stra habuisse; eas omnes copias a se tumulus terrenus satis grandis. Hic lo- uno proelio pulsas ac superatas esse. cus aequo fere spatio ab castris Ario. Si iterum experiri velint, se iterum pavisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat ratum sese decertare; si pace uti velint, dictum, ad colloquium venerunt. Legio- iniquum esse de stipendio recusare, quod nem Caesar, quam equis devexerat, pas- sua voluntate ad id tempus pependerint.

se

non

esse

usus

Amicitiam populi Romani sibi orna- ratos esse Arvernos et Rutenos ab Q. mento et praesidio, non detrimento esse Fabio Maximo, quibus populus Romaoportere, idque se ea spe petisse. Si nus ignovisset neque in provinciam reper populum Romanum stipendium re- degisset neque stipendium imposuisset. mittatur et dediticii subtrahantur, non Quodsi antiquissimum quodque tempus minus libenter sese recusaturum populi spectari oporteret, populi Romani iuRomani amicitiam, quam appetierit. stissimum esse in Gallia imperium; si Quod multitudinem Germanorum in Gal- iudicium senatus observari oporteret, liliam traducat, id se sui muniendi, non beram debere esse Galliam, quam bello Galliae impugnandae causa facere; eius victam suis legibus uti voluisset. rei testimonium esse, quod nisi rogatus 46. Dum haec in colloquio geruntur, non venerit, et quod bellum non intu- Caesari nuntiatum est, equites Ariovisti lerit, sed defenderit. Se prius in Gal- propius tumulum accedere et ad nostros liam venisse, quam populum Romanum. adequitare, lapides telaque in nostros Nunquam ante hoc tempus exercitum coniicere. Caesar loquendi finem facit populi Romani Galliae provinciae fines seque ad suos recepit suisque imperavit, egressum. Quid sibi vellet? Cur in su

ne quod omnino telum in hostes reiiceas possessiones veniret? Provinciam su- rent. Nam etsi sine ullo periculo leam hanc esse Galliam, sicut illam no- gionis delectae cum equitatu proelium stram. Ut ipsi concedi non oporteret, fore videbat, tamen committendum non si in nostros fines impetum faceret, sic putabat, ut pulsis hostibus dici posset, item nos esse iniquos, qui in suo iure eos ab se per fidem in colloquio cirse interpellaremus. Quod fratres a se- cumventos. Posteaquam in vulgus minatu Aeduos appellatos diceret, non se litum elatum est, qua arrogantia in coltam barbarum neque tam imperitum loquio Ariovistus omni Gallia esse rerum, ut non sciret neque bello Romanis interdixisset, impetumque in Allobrogum proximo Aeduos Romanis nostros eius equites fecissent, eaque res auxilium tulisse, neque ipsos in his con- colloquium ut diremisset, multo maior tentionibus, quas Aedui secum et cum alacritas studiumque pugnandi maius Sequanis habuissent, auxilio populi Ro- exercitui iniectum est. mani usos esse. Debere se suspicari, 47. Biduo post Ariovistus ad Caesasimulata Caesarem amicitia, quod exer- rem legatos mittit: Velle se de his recitum in Gallia habeat, sui opprimendi bus, quae inter eos agi coeptae neque causa habere. Qui nisi decedat atque perfectae essent, agere cum eo; uti aut exercitum deducat ex his regionibus, iterum colloquio diem constitueret, aut, sese illum non pro amico, sed hoste si id minus vellet, ex suis legatis alihabiturum. Quodsi eum interfecerit, quem ad se mitteret. Colloquendi Caemultis sese nobilibus principibusque po- sari causa visa non est, et eo magis, puli Romani gratum esse facturum; id quod pridie eius diei Germani retineri se ab ipsis per eorum nuntios comper- non poterant, quin in nostros tela coniitum habere, quorum omnium gratiam cerent. Legatum ex suis sese magno atque amicitiam eius morte redimere cum periculo ad eum missurum et hoposset. Quodsi discessisset et liberam minibus feris obiecturum existimabat. possessionem Galliae sibi tradidisset, Commodissimum visum est, Gaium Vamagno se illum praemio remuneraturum lerium Procillum, C. Valerii Caburi fiet quaecunque bella geri vellet, sine lium, summa virtute et humanitate adoullo eius labore et periculo confecturum. lescentem, cuius pater a Gaio Valerio

45. Multa ab Caesare in eam senten- Flacco civitate donatus erat, et propter tiam dicta sunt, quare negotio desistere fidem et propter linguae Gallicae sciennon posset, et neque suam neque popu- tiam, qua multa iam Ariovistus longinli Romani consuetudinem pati, uti op- qua consuetudine utebatur, et quod in time merentes socios desereret, neque eo peccandi Germanis causa non esset, se iudicare Galliam, potius esse Ario- ad eum mittere, et M. Metium, qui hovisti quam populi Romani. Bello supe- Ispitio Ariovisti utebatur. His mandaventu spe illata militibus ac redintegrato , ac paludes coniectos dixeramus, hac animo, cum pro se quisque in conspectu pugna nuntiata, cum victoribus nihil imperatoris etiam in extremis suis rebus impeditum, victis nihil tutum arbitraoperam navare cuperet, paulum hostium rentur, omnium, qui supererant, consensu impetus tardatus est.

legatos ad Caesarem miserunt seque ei 26. Caesar cum septimam legionem, dediderunt' et in commemoranda civitatis quae iuxta constiterat, item urgeri calamitate ex sexcentis ad tres senatores, ab hoste vidisset, tribunos militum mo- ex hominum milibus LX vix ad quinnuit, ut paulatim sese legiones coniun- gentos, qui arma ferre possent, sese gerent et conversa signa in hostes in- redactos esse dixerunt. Quos Caesar, ferrent. Quo facto cum alius alii sub- ut in miseros ac supplices usus miserisidium ferret, neque timerent, ne aversi cordia videretur, diligentissime conserab hoste circumvenirentur, audacius re- vavit suisque finibus atque oppidis uti sistere ac fortius pugnare coeperunt. iussit et finitimis imperavit, ut ab inInterim milites legionum duarum, quae iuria et maleficio se şuosque prohibein novissimo agmine praesidio impedi- rent. mentis fuerant, proelio nuntiato cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et Titus Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore, Die Ueberwältigung der Aduatuker. quae res in nostris castris gererentur,

(B. G, II, 29- - 33.) conspicatus decimam legionem subsidio

Aduatuci, de quibus supra scripsinostris misit. Qui cum ex equitum et mus *), cum omnibus copiis auxilio Nercalonum fuga, quo in loco res esset, viis venirent, hac pugna nuntiata ex quantoque in periculo et castra et le- itinere domum reverterunt; cunctis opgiones et imperator versaretar, cogno: pidis castellisque desertis sua omnia in vissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui unum oppidum egregie natura munitum fecerunt.

contulerunt. Quod cum ex omnibus in 27. Horum adventu tanta rerum commutatio est facta, ut nostri, etiam qui spectusque haberet, una ex parte leniter

circuitu partibus altissimas rupes devulneribus confecti procubuissent, scutis acclivis aditus in latitudinem non aminnixi proelium redintegrarent. Tum calones perterritos hostes conspicati etiam plius ducentorum pedum relinquebatur; inermes armatis occurrerunt, equites nierant; tum magni ponderis saxa et

quem locum duplici altissimo muro muvero, ut turpitudinem fugae virtute de

praeacutas trabes in muro collocabant. lerent, omnibus in locis pugnarunt, quo Ípsi erant ex Cimbris Teutonisque prose legionariis militibus praeferrent. At gnati, qui, cum iter in provinciam nohostes etiam in extrema spe salutis tantam virtutem praestiterunt, ut, cum primi dimentis, quae secum agere ac portare

stram atque Italiam facerent, iis impeeorum cecidissent, proximi iacentibus insisterent atque ex eorum corporibus positis custodiam ex suis ac praesidium

non poterant, citra flumen Rhenum depugnarent; his deiectis et coacervatis

sex milia hominum una reliquerunt. Hi cadaveribus, qui superessent, ut ex tumulo tela in nostros coniicerent et pila timis exagitati, cum alias bellum infer

post eorum obitum multos annos a finiintercepta remitterent: ut non nequiquam rent, alias illatum defenderent, contantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, sibi domicilio locum delegerunt.

sensu eorum omnium pace facta hunc ascendere altissimas ripas, subire ini

30. Ac primo adventu exercitus noquissimum locum, quae facilia ex dif- stri crebras ex oppido excursiones faficillimis animi magnitudo redegerat. 28. Hoc proelio facto et prope ad contendebant; postea vallo pedum XII,

ciebant parvulisque proeliis cum nostris internecionem gente ac nomine Ner- in circuitu XV milium crebrisque caviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria

*) Cap 16.

stellis circummuniti oppido sese conti- iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut nebant. Ubi vineis actis aggere ex- | intellectum est, consilio, quod deditione structo turrim procul constitui viderunt, facta nostros praesidia deducturos aut primum irridere ex muro atque incre- denique indiligentius servaturos credipitare vocibus, quod tanta machinatio derant, partim cum iis, quae retinueab tanto spatio instrueretur: quibusnam rant et celaverant, armis, partim scutis manibus aut quibus viribus praesertim ex cortice factis aut viminibus intextis, homines tantulae staturae (nam plerum- quae subito, ut temporis exiguitas poque hominibus Gallis prae magnitudine stulabat, pellibus induxerant, tertia vicorporum suorum brevitas nostra con- gilia, qua minime arduus ad nostras temptui est) tanti oneris turrim motu- munitiones ascensus videbatur, omnibus ros sese confiderent?

copiis repentino ex oppido eruptionem 31. Ubi vero moveri et appropin- fecerunt. Celeriter, ut ante Caesar imquare moenibus viderunt, nova atque perarat, ignibus significatione facta ex inusitata specie commoti legatos ad Cae- proximis castellis eo concursum est, pusarem de pace miserunt, qui ad hunc gnatumque ab hostibus ita acriter est, modum locuti: Non existimare Romanos ut a viris fortibus in extrema spe sasine ope divina bellum gerere, qui tan- lutis iniquo loco contra eos, qui ex vallo tae altitudinis machinationes tanta ce- turribusque tela iacerent, pugnari deleritate promovere possent, se suaque buit, cum in una virtute omnis spes omnia eorum potestati permittere dixe- salutis consisteret. Occisis ad hominum

Unum petere ac deprecari: Si milibus quatuor reliqui in oppidum reforte pro sua clementia ac mansuetu- iecti sunt. Postridie eius diei refractis dine, quam ipsi ab aliis audirent, sta- portis, cum iam defenderet nemo, atque tuisset Aduatucos esse conservandos, ne intromissis militibus nostris sectionem se armis despoliaret. Sibi omnes fere eius oppidi universam Caesar vendidit. finitimos esse inimicos ac suae virtuti Ab iis, qui emerant, capitum numerus invidere; a quibus se defendere traditis ad eum relatus est milium quinquaginta armis non possent. Sibi praestare, si trium. in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati, quam ab his per cruciatum interfici, inter quos dominari consuessent.

Die Heerfahrt der Usipeter und Tencteren. 32. Ad haec Caesar respondit: Se

(B. G. IV, 1 - 15.) magis consuetudine sua quam merito eorum civitatem conservaturum, si pri

Ea, quae secuta est, hieme, qui fuit us, quam aries murum attigisset, se de- consulibus, *) Usipetes Germani et item

annus Gneo Pompeio, Marco Crasso didissent; sed deditionis nullam esse Tencteri magna cum multitudine homiconditionem nisi armis traditis. Se id,

num flumen Rhenum transierunt, non quod in Nerviis fecisset, facturum finitimisque imperaturum, ne quam

longe a mari, quo Rhenus influit. Causa dediti

transeundi fuit, quod ab Suevis comciis populi Romani iniuriam inferrent. Re nuntiata ad suos, quae imperaren et agricultura prohibebantur. Suevorum

plures annos exagitati bello premebantur tur, facere dixerunt. Armorum magna gens est longe maxima et bellicosissima multitudine de muro in fossam, quae Germanorum omnium. Hi centum pagos erat ante oppidum, iacta, sic ut prope habere dicuntur, ex quibus quotannis summam muri aggerisque altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen

singula milia armatorum bellandi causa circiter parte tertia, ut postea perspec

ex finibus educunt. Reliqui, qui domi tum est, celata atque in oppido retenta manserunt, se atque illos alunt. Hi portis patefactis eo die pace sunt usi. illi domi remanent. Sic neque agricultura

rursus in vicem anno post in armis sunt, 33. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido lexire iussit,

nec ratio atque usus belli intermittitur. ne quam noctu oppidani ab militibus

*) 55 v Chr.

Sed privati ac separati agri apud eos vitatemque civitatis finibus expellere nihil est, neque longius anno remanere non potuissent, tamen vectigales sibi uno in loco incolendi causa licet. Neque fecerunt ac multo humiliores infirmimultum frumento, sed maximam partem oresque redegerunt. lacte atque pecore vivunt multumque sunt 4. In eadem causa fuerunt Usipetes in venationibus ; quae res et cibi genere et et Tencteri, quos supra diximus, qui quotidiana exercitatione et libertate vitae, complures annos Suevorum vim susticum a pueris nullo officio aut disciplina nuerunt; ad extremum tamen agris exassuefacti nihil omnino contra voluntatem pulsi et multis locis Germaniae trienfaciant, et vires alit et immani corporum nium vagati ad Rhenum pervenerunt; magnitudine homines efficit. Atque in quas regiones Menapii incolebant et ad eam se consuetudinem adduxerunt, ut utramque ripam fluminis agros, aedificia locis frigidissimis neque vestitus praeter vicosque habebant, sed tantaé multitupelles haberent quidquam,quarum propter dinis aditu perterriti ex iis aedificiis, exiguitatem magna est corporis pars quae trans flumen habuerant, demigraaperta, et lavarentur in fluminibus. verunt et cis Rhenum dispositis prae

2. Mercatoribus est aditus magis eo, sidiis Germanos transire prohibebant. ut, quae bello ceperint, quibus vendant, Illi omnia experti, cum neque vi conhabeant, quam quo ullam rem ad se tendere propter inopiam navium neque importari desiderent. Quin etiam iumen- clam transire propter custodias Menatis, quibus maxime Gallia delectatur quae- piorum possent, reverti se in suas sedes que impenso parant pretio, Germani im- regionesque simulaverunt et tridui viam portatis non utuntur, sed quae sunt progressi rursus reverterunt atque omni apud eos nata, parva atque deformia, haec hoc itinere una nocte equitatu confecto quotidiana exercitatione summi ut sint inscios inopinantesque Menapios oplaboris efficiunt. Equestribus proeliis presserunt, qui de Germanorum discessu saepe ex equis desiliunt ac pedibus proe- per exploratores certiores facti sine liantur, equosque eodem remanere vesti- | metu trans Rhenum in suos vicos regio assuefecerunt, ad quos se celeriter, migraverant. His interfectis navibusque cum usus est, recipiunt; neque eorum eorum occupatis, priusquam ea pars moribus turpius quidquam aut inertius Menapiorum, quae citra Rhenum quieta habetur, quam ephippiis uti. Itaque ad in suis sedibus erat, certior fieret, fluquemvis numerum ephippiatorum equi- men transierunt atque omnibus eorum tum quamvis pauci adire audent. Vi- aedificiis occupatis reliquam partem hienum ad se omnino importari non si- mis se eorum copiis aluerunt. nunt, quod ea re ad laborem ferendum 5. His de rebus Caesar certior factus remollescere homines atque effeminari et infirmitatem Gallorum veritus, quod arbitrantur.

sunt in consiliis capiendis mobiles et 3. Publice maximam putant esse lau- novis plerumque rebus student, nihil dem, quam latissime a suis finibus va- his committendum existimavit. Est enim care agros: hac re significari, magnum hoc Gallicae consuetudinis, uti et vianumerum civitatium suam vim sustinere tores etiam invitos consistere cogant non posse. Itaque una ex parte a Sue- et, quod quisque eorum de quaque re vis circiter milia passuum sexcenta agri audierit aut cognoverit, quaerant, et Vacare dicuntur. ' Ad alteram partem mercatores in oppidis vulgus ciscumrisuccedunt Ubii, quorum fuit civitas am- stat, quibusque ex regionibus veniant pla atque florens, ut est captus Germa- quasque ibi res cognoverint, pronunnorum, et paulo sunt eiusdem generis tiare cogant. His rebus atque audiceteris humaniores, propterea quod Rhe- tionibus permoti de summis saepe rebus num attingunt, multumque ad eos mer- consilia ineunt, quorum eos e vestigio catores ventitant, et ipsi propter pro- poenitere necesse est, cum incertis rupinquitatem Gallicis sunt moribus as- moribus serviant, et plerique ad volunsuefacti. Hos cum Suevi multis saepe tatem eorum ficta respondeant. bellis experti propter amplitudinem gra- 6. Qua consuetudine cognita Caesar,

« IndietroContinua »