Immagini della pagina
PDF
ePub

5

κλητος αυτώ βασιλέων πολλών συνέδριον φανείη, περί δε του πλήθους δεδιέναι, μή πρός τινα φανώσι Λερναίαν ύδραν μαχόμενοι διπλασίους γάρ ήδη τώ υπάτω των παρατεταγμένων πρότερον ήθροίσθαι και πολλάκις είναι τοσούτους έτι των Ρωμαίων όπλα φέρειν δυναμένους.

XX. 'Εκ τούτου πρέσβεις αφίκοντο περί των αιχμαλώτων οι περί Γάϊον Φαβρίκιον, ου πλείστον έφη Ρωμαίους λόγον έχειν ο Κινέας ως ανδρός αγαθού και πολεμικού, πένητος δε ισχυρώς. Τούτον ουν ο Πύρρος ιδία φιλοφρονούμενος έπειθε λαβεϊν χρυσίον, επ' ουδενί δήθεν αισχρώ, φιλίας δέ τι και 10 ξενίας επονομάζων τούτο σύμβολον. 'Απωσαμένου δε του Φαβρικίου τότε μεν ησύχασε, τη δ' ύστεραία βουλόμενος αυτόν εκπλήξαι μήπω θεατήν ελέφαντος γεγενημένον εκέλευσε των θηρίων το μέγιστον εξόπισθεν αυτοίς παραστήσαι κοινολογουμένοις αυλαίαν παρατείναντας. 'Εγένετο δή ταύτα και σημείου 15 δοθέντος ή μεν αυλαία παρήχθη, το δε θηρίον άφνω την τε προνομαίαν αράμενον υπερέσχε της κεφαλής του Φαβρικίου και φωνήν αφήκε φοβεραν και τραχείαν. Ο δε ηρέμα μεταστραφείς και διαμειδιάσας προς τον Πύρρον είπεν ,,Ούτε χθές με το χρυσίον εκίνησεν ούτε σήμερον το θηρίον.'Εν δε τώ 20 δείπνο λόγων παντοδαπών γενομένων, πλείστων δε περί της Ελλάδος και των φιλοσοφούντων, έτυχε πως ο Κινέας επιμνησθείς του Επικούρου και διήλθεν & λέγουσι περί θεών και πολιτείας και τέλους, το μεν εν ηδονή τιθέμενοι, πολιτείαν δε

der Lebenseinrichtung, Lebensweise Fabricius für sich gewinnen zu könder Römer. 2. Λερναίαν ύδραν] nen, da die Fabricii dem unterdrückBez. die Unerschöpflichkeit der rö- ten Volksstamm der Hernici angemischen Macht; denn für jeden hörten. - 10. δήθεν] videlicet, sciKopf, den man der Lernäischen licet. 13. Da indessen Fabricius Hydra abschnitt, wuchsen ihr so- in der Schlacht bei Heraclea mitfort zwei wieder. Daher sprich- gekämpft hatte, cf. p. 177, 20, 80 wortlich ύδραν τέμνειν. Die Starke musste er die Elephanten bereits des Volksheeres gegenüber einem kennen gelernt haben.

23. Επιwenn auch noch so geübten Söld- noú pov] Geb. 342, lehrte zu Athen nerheer konnte Cineas und Pyrros bis zu seinem Tode 270. Die Benicht entgangen sein.

geisterung für ihn, die Verehrung 6. Έκ τούτου] Pyrrhos musste nicht nur seiner Schüler, sondern sich zurückziehen, da Laevinus von auch des Volkes zu Athen war unCampanien und Tib. Coruncanius geheuer. Kein Wunder, dass Pyrvon Norden her aus Etrurien her- ros und Kineas gerade die Lehre anrückte und zugleich die Reserve des Epicur, die damals alle Zeitgein Rom sich fertig machte. P. be- nossen bewegte, zum Gegenstand zog nun Winterquartiere in Tarent, der Unterhaltung mit Fabricius die Römer zu Firmum in Picenum. machen. Ueber die Lehre selbst, In diese Zeit fällt die Gesandtschaft welche Lucretius (Freund des Q. des C. Fabricius. 8. αγαθού, Cicero) poëtisch und geistreich beπολεμικού, πένητος] , Fabricius iat handelt hat, vgl. Ueberweg (Grundgleichsam die mythische Person riss der Gesch. der Philosophie des für alle Römertugenden je. Alterthums) p. 175 sqq. ner Zeit.“

9. Es ist nicht un- τέλους] das höchste Gut, d. h. der wahrscheinlich, dass P. hoffte, den Grundsatz, nach dem man zu be

24. και

φεύγοντες ως βλάβης και σύγχυσιν του μακαρίου, το δε θείον απωτάτω χάριτος και οργής και του μέλειν ημών εις άπράγμονα βίον και μεστόν ευπαθειών αποικίζοντες. "Ετι δε αυτού λέγοντος ανακρογων ο Φαβρίκιος , Ω Ηράκλεις" είπε ,.Πύρρω τα 5 δόγματα μέλοι ταύτα και Σαυνίταις, έως πολεμούσι προς ημάς. Ούτω δή θαυμάσας το φρόνημα του ανδρός και το ήθος και Πύρρος έτι μάλλον ορέγετο φιλίαν αντί πολέμου προς την πόλιν αυτώ γενέσθαι· κακείνον ιδία παρεκάλει ποιησάμενον τας

διαλύσεις έπεσθαι και συζήν μετ' αυτού πρώτον όντα πάντων 10 των εταίρων και των στρατηγών. Ο δε ήσυχη λέγεται προς

αυτόν ειπείν , Αλλ' ουδέ σοι τούτο, βασιλεύ, λυσιτελές εστιν αυτοί γάρ οι νύν σε τιμώντες και θαυμάζοντες, αν εμου πείραν λάβωσιν, υπ' εμού μάλλον εθελήσουσιν ή σού βασιλεύε

σθαι. Τοιούτος μέν ο Φαβρίκιος. Ο δε Πύρρος ου προς 15 οργήν ουδέ τυραννικώς εδέξατο τον λόγον, αλλά και τους φί

λους απήγγειλε του Φαβρικίου την μεγαλοφροσύνην και τους αιχμαλώτους εκείνω μόνω διεπίστευσεν, όπως, ει μη ψηφίσαιτο την ειρήνην ή σύγκλητος, ασπασάμενοι τους προσήκοντας και τα

Κρόνια διεορτάσαντες αποπεμφθείεν πάλιν προς αυτόν. Και 20 απεπέμφθησαν μετά την εορτήν τω υπολειφθέντι της βουλής ζημίαν τον θάνατον ψηφισαμένης.

ΧΧΙ. Μετά ταύτα του Φαβρικίου την αρχήν παραλαβόντος ήκεν ανήρ εις το στρατόπεδον προς αυτόν επιστολήν κο

μίζων, ήν έγραψεν ο τού βασιλέως ιατρός επαγγελλόμενος φαρ25 μάκοις αναιρήσεις τον Πύρρον, ει χάρις αυτώ παρ' εκείνων

ομολογηθείη λύσαντι τον πόλεμον ακινδύνως. Ο δε Φαβρίκιος δυσχεράνας προς την αδικίαν του ανθρώπου και τον συνάρχοντα διαθείς ομοίως έπεμψε γράμματα προς τον Πύρρος κατά τάχος φυλάττεσθαι την επιβουλήν κελεύων. Είχε δε ούτως τα γεγραμμένα. Γάϊος Φαβρίκιος και Κόιντος Αιμίλιος ύπατοι Ρωμαίων Πύρρω βασιλεί χαίρειν. Ούτε φίλων ευτυχής έoικας είναι κριτής ούτε πολεμίων. Γνώση δε την πεμφθείσαν ημίν

30

urtheilen hat, was gut oder wün Ennius bei Cic. Off. I c. 12. 18. schenswerth und was schlecht oder τα Κρόνια] Saturnalia im December, schädlich ist. 1. του μακαρίου, vgl. Hor. Sat. II, 7 Iam dudum beatae vitae, quae in tranquillitate ausculto et cupiens tibi dicere seranimi posita videbatur. 3. Vgl. vus pauca reformido etc. 21. die p. 171, 7 aus Cicero angeführte sóvatov] Vgl. die Unsicherheit der Stelle. Diese Unterhaltung des Fa

Berichte über einen ähnlichen Fall bricius mit Cineas bestätigt Cic. nach der Schlacht bei Cannae bei Cato m. 43.

10. Angemessener Livius XXII, 61. erscheint die Antwort, welche Fabr. 22. Μετά ταύτα] Consuln im J. dem P. bei App. Samn. 10 gibt: 279 waren P. Sulpicius u. P. Deτην δ' εμήν παρρησίαν ούτε των cius Mus, gegen die Pyrros bei σων φίλων ουδείς ούτε αυτός οίσεις Asculum (in Apulien) kämpfte; daσύ, ώ βασιλεύ· και την πενίαν την gegen C. Fabricius u. Q. Aemilius έμαυτού μακαρίζω μάλλον ή τον Papus führten das Consulat 278.

. των τυράννων πλούτον ομού και Ueber die Sage vgl. Nieb. R. G. φόβον. - 17. διεπίστευσεν] Vgl. III, 595. 28. διαθείς ομοίως]

επιστολην αναγνούς, ότι χρηστούς και δικαίοις ανδράσι πολεμείς, αδίκοις δε και κακοίς πιστεύεις. Ουδε γαρ ταύτα ση χάριτι μηνύομεν, αλλ' όπως μη το σόν πάθος ημίν διαβολήν ενέγκη και δόλω δόξωμεν ως άρετη μη δυνάμενοι κατεργάσασθαι τον πόλεμον. 'Εντυχών τούτοις τοϊς γράμμασιν ο Πύρ- 5 ρος και την επιβουλήν εξελέγξας τον μεν Ιατρόν έκόλασε, Φαβρικίω δε και Ρωμαίοις αμοιβήν εδωρεΐτο προίκα τους αιχμαλώτους και πάλιν έπεμψε τον Κινέαν διαπραξόμενον αυτώ την ειρήνην. Οι δε Ρωμαίοι, μήτε εί χάρις εστί παρά πολεμίου, μήτε ει μισθός του μη αδικηθήναι, λαβείν προίκα τους άνδρας 10 αξιώσαντες ίσους απέλυσαν αυτώ Ταραντίνων και Σαυνιτών, περί δε φιλίας και ειρήνης ουδέν είων διαλέγεσθαι, πριν αράμενος τα όπλα και τον στρατόν εξ Ιταλίας αίς ήλθε ναυσιν αποπλεύσαι πάλιν εις "Ήπειρον. 'Εκ τούτου μάχης άλλης των πραγμάτων αυτώ δεομένων αναλαβών την στρατιάν εχώρει, 15 και περί "Ασκλoν πόλιν τοΐς Ρωμαίους συνάψας και βιαζόμενος προς χωρία δύσιππα και ποταμόν υλώδη και τραχύν, έφοδον των θηρίων ού λαβόντων, ώστε προσμίξαι τη φάλαγγι, τραυμάτων πολλών γενομένων και νεκρών πεσόντων, τότε μέν διεκρίθη μέχρι νυκτός αγωνισάμενος. Τη δ' ύστεραία στρα- 20 τηγών δι' ομαλού την μάχην θέσθαι και τους ελέφαντας εν τοΐς όπλοις γενέσθαι των πολεμίων προέλαβε τας δυσχωρίας φυλακή και πολλά καταμίξας ακοντίσματα και τοξεύματα τους θηρίοις έπήγε μετά δώμης και βίας πυκνής και συντεταγμένην την δύναμιν. Οι δε Ρωμαίοι τάς διακλίσεις και τας αντιπα- 25 ραγωγάς τας πρότερον ούκ έχοντες εξ επιπέδου συνεφέροντο κατά στόμα και σπεύδοντες ώσασθαι τους οπλίτας, πριν επιβήναι τα θηρία, δεινούς περί τας σαρίσας των ξιφών αγώνας είχον αφειδoύντες εαυτών και το τρώσαι και καταβαλείν δρώντες, το δε παθείν εις ουδέν τιθέμενοι. Χρόνω δε πολλά λέ- 30 γεται μεν αρχή τροπής κατ' αυτόν γενέσθαι τον Πύρρον επερείσαντα τοϊς αντιτεταγμένοις, το δε πλείστον αλκή και βία των ελεφάντων κατειργάσατο, χρήσασθαι τη αρετή προς την μάχην των Ρωμαίων μη δυναμένων, αλλ' οίον εφόδω κύματος ή σεισμού κατερείποντος οιoμένων δεϊν εξίστασθαι μηδε υπο- 35

ähnlich stimmend, brachte ihm dieselbe Anschauung bei. 2. ση χάριτι] aus Gefalligkeit gegen dich.

23. ακοντίσματα etc.] Synekdochisch für die Truppengattungen.

14. εκ τούτου] die Schlacht bei Asculum (östl. v. Benevent) war nicht im J. 278, sondern 279. 17. υλώδη] schlammig. τηγών] durch taktische Bewegung es dahin bringen.

21. την μάχην θέσθαι] die Schlacht sich (Zum Vortheil) arrangiren. 21. εν τοις όπλοις γενέσθαι των πολ.] in die Reihen der Feinde eindringen.

20. στρα

25. αντιπαραγωγάς] Taktische Bewegungen, durch die man den Gegner in der Flanke zu fassen sucht (im Gegensatz Zu κατά στόμα).

28. τάς σαρίσας) die Sarissen waren 24 E. lang, die Schwerter der Römer hatten nur eine 2 F. lange Klinge. - 29. ορώντες] es absehend auf. 31. κατ' αυτόν, auf der Linie, wo sich P. selbst befand; die Flucht begann also ibm

μένειν άπράκτους αποθνήσκειν εν τω μηδέν ωφελεϊν πάντα πάσχοντας τα χαλεπώτατα. Της δε φυγής ου μακράς εις το στρατόπεδον γενομένης εξακισχιλίους αποθανείν φησι των Ρωμαίων Ιερώνυμος, των δε περί Πύρρον εν τοις βασιλικούς 5 υπομνήμασιν ανενεχθήναι τρισχιλίους πεντακοσίους και πέντε τεθνηκότας. Ο μέντοι Διονύσιος ούτε δύο περί "Ασκλoν μάχας ούτε ομολογουμένην ήτταν ιστορεί γενέσθαι Ρωμαίων, άπαξ δε μέχρι δυσμών ηλίου μαχεσαμένους μόλις απαλλαγήναι, του

Πύρρου τρωθέντος υσσώ τον βραχίονα και την αποσκευών άμα 10 Σαυνιτών διαρπασάντων, αποθανείν δε και Πύρρου και Ρω

μαίων άνδρας υπέρ μυρίους πεντακισχιλίους εκατέρων. Διελύθησαν δε αμφότεροι και λέγεται τον Πύρρον ειπείν πρός τινα των συνηδομένων αυτώ ,Αν έτι μίαν μάχην Ρωμαίους νική

σωμεν απολούμεθα παντελώς. Πολύ μεν γαρ απωλώλει μέ15 ρος ης άγων ήκε δυνάμεως, φίλοι δε και στρατηγοί πλήν ολί

γων άπαντες, μεταπέμπεσθαι δε ουκ ήσαν έτεροι, και τους αυτόθι συμμάχους άμβλυτέρους εώρα, τοϊς δε Ρωμαίοις ώσπερ έκ πηγής οίκοθεν επιρρεούσης αναπληρούμενον ευπόρως και

ταχύ το στρατόπεδον και ταϊς ήτταις ούκ αποβάλλοντας το 20 θαρρείν, αλλά και ρώμης και φιλονικίαν υπ' οργής επί τον πόλεμον προσλαμβάνοντας.

ΧΧV. Των δε Σαυνιτών τά τε πράγματα διέφθαρτο και του φρονήματος υφεϊντο κεκρατημένοι μάχαις πολλαίς υπό των "Ρωμαίων. 'Ενήν δέ τι και προς τον Πύρρον οργής διά τον 25 εις Σικελίαν πλούν· όθεν ου πολλοί τούτων αυτώ συνήλθον. gegenüber. 1. άπράκτους] un- thagiensibus bellis vexabatur. Itaque

4. τών δε etc.] Hierony- relicto Locris Alexandro filio firmamus hat also die Aufzeichnungen tisque sociorum civitatibus valido (υπομνήματα commentarii) des praesidio in Siciliam exercitum traKönigs benützt. - 7. ομολογου- iecit. Ibid. XXIII, 3: Post haec multa uévnv, sicher ist, dass P. das Schlacht- secunda proelia cum Carthaginiensifeld behauptet hat und die Römer bus facit. Interiecto deinde temden. Rückzug angetreten haben. pore legati ab Italicis sociis venere 11. διελύθησαν] waren geschwächt, nuntiantes, resisti Romanis non posse vgl. διάλυσις σώματος και ψυχής. deditionemque futuram, nisi sub14. απολούμεθα παντελώς] In dem veniat. Zeus-Tempel zu Tarent weihte er 22. Pyrros brachte aus Sicilien die auserlesensten Spolien mit der nach Tarent 20000 Mann Fussvolk Inschrift: Qui antehac invicti fuere und 3000 Reiter zurück; verstärkt viri, pater optime Olympi, Hos ego durch die Tarentiner (αναλαβών δε in pugna vici victusque sum ab eis- των Ταραντίνων τους κρατίστους) dem.

16. μεταπέμπεσθαι ουκ zog er nun sofort wieder gegen die noav, besonders auch wegen des Römer zu Felde, welche in Samnium gleichzeitigen Einfalls der Kel- standen (275). Unterdessen hatten ten in Griechenland. 17. αμ- diese mit Ausnahme von Rhegion u. βλυτέρους] = hebetes, infirmos. - Tarent wieder die ganze Südküste 20. φιλονικίαν] den Eifer (obzusie- Italiens in den Händen. In Samgen). 21. Justin. XVIII, 2, 12: nium ging der Gebirgskrieg nur Post haec legati Siculorum super- langsam vorwärts. 23. υφεϊντο] veniunt tradentes Pyrro totius in- φρονήματος, vgl. animo cadere, desulae inperium, quae assiduis a Car- mittere.

. 25. εις Σικελίαν] Ρ.

nütz.

Πάντας δε νείμας δίχα τους μεν εις την Λευκανίαν έπεμψεν αντιληψομένους του ετέρου των υπάτων, ως μι βοηθοίη, τους δε ήγεν αυτός επί Μάνιον Κούριον περί πόλιν Βενεουεντόν ίδρυμένον εν ασφαλεί και περιμένοντα την εκ της Λευκανίας βοήθειαν έστι δ' ότε και μάντεων αυτόν οιωνούς και ιερούς 5 αποτρεπόντων ησύχαζε. Σπεύδων ούν ο Πύρρος επιθέσθαι τούτοις, πριν εκείνους επελθείν, άνδρας τε τους κρατίστους και των θηρίων τα μαχιμώτατα λαβών νυκτός ώρμησεν επί το στρατόπεδον. Περιιόντι δε αυτώ μακράν και δασείαν ύλαις οδόν ουκ αντέσχε τα φώτα και πλάναι τους στρατιώταις συνέ- 10 τυχον και περί ταύτα γινομένης διατριβής ή τε νύξ επέλιπε και καταφανής ήν άμ' ημέρα τοϊς πολεμίοις επερχόμενος από των άκρων, ώστε θόρυβον πολύν και κίνησιν παρασχεϊν. Ού μην αλλά των ιερών τώ Μανίω γενομένων και του καιρού βοηθείν αναγκάζοντος έξελθών ενέβαλε τους πρώτους και τρε- 15 ψάμενος εφόβησε πάντας, ώστε και πεσείν ουκ ολίγους και των ελεφάντων τινάς αλώναι καταληφθέντας. Αύτη τον Μάνιον η νίκη κατήγαγε μαχούμενον εις το πεδίον και συμβαλών εκ προδήλου το μεν ετρέψατο των πολεμίων, έστι δ' ή βιασθείς υπό των θηρίων και συσταλείς προς το στρατόπεδον τους φύ- 20 λακας εκάλει συχνούς εφεστώτας το χάρακι μετά των όπλων και ακμήτας. Οι δε επιφανέντες εκ τόπων οχυρών και τα θηρία βάλλοντες ηνάγκασαν αποστρέφεσθαι και φυγή χωρούντα διά των συμμάχων όπίσω ταραχήν απεργάσασθαι και σύγχυσιν, ή το νίκημα παρέδωκε τοΐς Ρωμαίοις, άμα δε και το κράτος 25 της ηγεμονίας. Και γάρ φρόνημα και δύναμιν και δόξαν ως άμαχοι προσλαβόντες εκ της αρετής εκείνης και των αγώνων Ιταλίαν μεν ευθύς, ολίγω δε ύστερον Σικελίαν κατέσχον.

machte Ansprüche auf die Krone von Sicilien wegen seiner Heirath mit Lanassa, Tochter des Agathokles. Von den Parteien selbst gerufen kämpfte er glücklich gegen die Karthager und Mamertiner, zuletzt aber zerfiel er mit den Sikelioten u. sah sich deshalb genöthigt, die Insel zu verlassen (278—275).

3. επί Μάνιον Κούριον] Consuln des J. 275 waren M'. Curius Dentatus u. L. Cornelius Lentulus. Das Jahr zuvor (276) hatte Rom an der Pest stark gelitten, wodurch die Aushebung zum Feldzuge gegen Pyrros schwierig wurde. Darauf mag sich auch wohl der folgende Satz (έστι δ' ότε etc.) beziehen.

14. των ιερών γενομένων] vom Gelingen der Opfer, dass es so geschieht, wie es geschehen soll χρηστών γενομένων. – 15. βοηθείν, occurrere hosti. 18. εκ προδήλου, im offenen Kampfe. 20. συσταλείς] zurückgeworfen. 20. τους φύλακας etc.] Wahrscheinlich die triarii, welche immer die Reserve (subsidium) bilden. — 28. Bald nach der Schlacht ging Pyrros nach Epirus zurück, liess aber den Milo mit einer Besatzung in Tarent. In demselben Jahre, in welchem die Römer die Burg von Tarent erstürmten (272), fand Pyrros den Tod vor Argos.

« IndietroContinua »