Immagini della pagina
PDF
ePub

λων έάση διάραι και συμμίξαι τοϊς στρατοπέδους τους πολεμίους, πρός τε τάς ναύς ευκινήτους και κεκουφισμένας αγωνιείται πρός τε τους αρίστους άνδρας των εκ του πεζού στρατευμάτων,

το δε μέγιστον προς την 'Αμίλκου τόλμαν, ής ουδέν ήν τότε 9 φοβερώτερον διόπερ έκρινε μη παρεϊναι τον ενεστώτα καιρόν: 5

συνιδών δή τας των πολεμίων ναύς ιστιοδρομούσας, ανήγετο μετά σπουδής, των δε πληρωμάτων ευχερώς αναφερόντων τον

κλύδωνα ταΐς ευεξίαις, ταχέως επί μίαν εκτείνας ναύν αντίπρα61 ρον κατέστησε τοΐς πολεμίοις τον στόλον. οι δε Καρχηδόνιοι

κατιδόντες τον διάπλουν αυτών προκατέχοντας τους Ρωμαίους, 10

καθελόμενοι τους ιστούς και παρακαλέσαντες κατά ναύν σφάς 2 αυτούς, συνέβαλον τοίς υπεναντίοις. της δ' εκατέρων παρα

σκευής την εναντίαν εχούσης διάθεσιν τη περί τα Δρέπανα γε

νομένη ναυμαχία, και το τέλος εκατέροις της μάχης εικότως έναν3 τίον απέβη. Ρωμαίοι μεν γαρ τήν τε ναυπηγίαν μετειλήφεσαν, 15

και τα βάρη πάντα χωρίς των προς την ναυμαχίαν επιτηδείων εξετέθειντο τα τε πληρώματα συγκεκροτημένα διαφέρουσαν

αυτοίς την χρείαν παρείχετο, τούς τεπιβάτας κατ' εκλογών 4 άνδρας απαραχωρήτους εκ των πεζών στρατοπέδων είχον. περί

δε τους Καρχηδονίους ταναντία τούτοις υπήρχεν. αι μεν γαρ 20 νήες γέμoυσαι δυσχρήστως διέκειντο προς τον κίνδυνον, τα δε πληρώματα τελέως ήν άνάσκητα και προς καιρόν εμβεβλημένα,

τα δ' επιβατικά νεοσύλλογα και πρωτόπειρα πάσης κακοπαθείας 5 και παντός δεινού. διά γάρ το μηδέποτ' άν έτι τους Ρωμαίους

ελπίσαι της θαλάττης αντιποιήσασθαι καταφρονήσαντες ώλιγώ- 25 6 ρουν των ναυτικών δυνάμεων. τοιγαρούν άμα των συμβαλείν

κατά πολλά μέρη της μάχης έλαττούμενοι ταχέως ελείφθησαν, και πεντήκοντα μέν αυτών ναύς κατέδυσαν, εβδομήκοντα δ' βάλλεσθαι (se obicere) enthalten heren Schiffe waren wäre. 5. διόπερ έκρινε reiht fällig, jetzt hatte man nach dem sich anakoluthisch an συλλογιζόμε Muster des erbeuteten Schnellνος (51, 26) an. 6. ιστιοδρομεϊν, seglers (cf. 50, 18) die Schiffe leichvelis expansis navigare. 7. άνα ter u. gewandter gemacht. φέρειν, superare fluctus, cf. Thuc. συγκεκροτημένα] eingeübt, dass II, 84: τας κώπας αδύνατοι όντες Alles zusammenging.

19. απαραεν κλυδωνία αναφέρειν (αttollere, χωρήτους, cedere

cedere nescios, Hor. αttrahere) άνθρωποι άπειροι τοίς Ϊ, 6, 6. - 23. πρωτόπειρος, Zum κυβερνήταις απειθεστέρας τάς ναύς ersten mal Erfahrung machend, παρείχον.

d. h. unerfahren (άπειρος) in jeder 10. προκατέχοντας, praecludere. Noth des Kampfes (κακοπαθείας) - 15. μετειλήφεσαν, hatten die Bau und in jeder Gefahr, cf. 57, 18. art der Schiffe geändert. Die frü 28. ναύς für νήες nach dem epite

zu schwer

- 17.

5

10

εάλωσαν αύτανδροι. το δε λοιπόν πλήθος επαράμενον τους 7 ιστούς και κατουρώσαν αύθις απεχώρει προς την Ιεράν νήσον, ευτυχώς και παραδόξως εκ μεταβολής αυτούς προς τον δέοντα καιρόν του πνεύματος συνεργήσαντος.

Ο μεν ούν των Ρωμαίων στρατηγός αποπλεύσας προς το 8 Λιλύβαιον και τα στρατόπεδα περί την των αιχμαλώτων πλοίων και των σωμάτων οικονομίαν εγίγνετο, μεγάλης ούσανου γαρ πολύ των μυρίων έλειπε σωμάτων τα ληφθέντα ζωργία κατά τον κίνδυνον.

Οι δε Καρχηδόνιοι, προσπεσούσης αυτοϊς απροσδοκήτως 62 της ήττης, ταϊς μεν όρμαϊς και ταϊς φιλοτιμίαις ακμής έτοιμοι πολεμείν ήσαν, τοίς δε λογισμούς εξηπόρουν. ούτε γάρ χορηγείν 2 έτι ταϊς εν τη Σικελία δυνάμεσιν οίοί τ' ήσαν, κρατούντων

της θαλάττης των υπεναντίων απογνόντες δε ταύτας και 15 προδόται τρόπον τινά γενόμενοι, ποίαις χερσίν ή ποίους ηγεμόσι

πολεμώσιν ουκ είχον. διόπερ οξέως διαπεμψάμενοι προς τον 3 Βάρκαν επέτρεψαν εκείνω περί των όλων. Ο δε και λίαν εποίησεν έργον ηγεμόνος αγαθού και φρονίμου. μέχρι μέν γάρ εκ 4

των κατά λόγον ήν τις ελπίς εν τοίς υποκειμένοις, ουδέν των 20 παραβόλων ή δεινών δοκούντων είναι παρέλιπεν, αλλά πάσας

τάς του νικάν εν τω πολεμείν ελπίδας, ει και τις άλλος ηγεμών, εξήλεγξεν. επειδή δε περιέστη τα πράγματα, και των 5 κατά λόγον ουδέν έτι κατελέλειπτο προς το σώζειν τους υποτατ

τομένους, πάνυ νουνεχώς και πραγματικώς είξας τοίς παρούσιν 25 υπέρ σπονδών και διαλύσεων εξαπέστελλε πρεσβευτάς. τού γαρ 6

αυτού νομιστέον είναι ηγεμόνος το δύνασθαι βλέπειν τόν τε του νικάν, ομοίως δε και τον του λείπεσθαι καιρόν. τού δε 7

[ocr errors]

ren Gebrauch der κοινή; die Form τες, u. Wenn Sie diese auch preisκατέδυσαν 1st nicht von κατέδυσα, geben wollten. . 18. μέχρι μεν sondern von natédvv abzuleiten, yde] Relativ: denn so lange Hoffalso demersae sunt. 2. κατ

nung war.

22. εξήλεγξεν, esperουρούν, vento secundo uti, cf. ίκμε tus est, temptauit. - 27. λείπεσθαι] vos oủpos bei Homer.

7. οικο nachzugeben (cedere temporibus), voulav, distributionem, curam. cf. Corn. Nep. Ham. c. 1 Ille etsi

11. ακμήν] noch immer; im atti flagrabat bellandi cupiditate, tamen schen Dialekt = eo ipso tempore,

= eo ipso tempore, paci serviendum putavit, quod pacf. Anab. IV, 3, 26: τα μεν σκευο triam exhaustam sumptibus diutius φόρα των Ελλήνων και ο όχλος calamitatem ferre non posse intelleακμής διέβαινε, überschritt eben gebat; sed ita, ut statim mente agidie Berghöhe. 13. ταϊς

δυνά

taret, si paulum modo res essent relleolv] den Truppen in Lilybaeum, fectae, bellum renovare Romanosque Eryx u. Drepana. - 14. απογνόν armis persequi, donec aut certe vi

Λυτατίου προθύμως δεξαμένου τα παρακαλούμενα διά το συνειδέναι τοϊς σφετέροις πράγμασι τετρυμένους και κάμνουσιν ήδη

τώ πολέμω, συνέβη τέλος επιθεϊναι τη διαφορά τοιούτων τινών 8 συνθηκών διαγραφεισών επί τοϊσδε φιλίαν είναι Καρχηδο

νίοις και Ρωμαίοις, εάν και τω δήμω των Ρωμαίων συνδοκή. 5 εκχωρεϊν Σικελίας απάσης Καρχηδονίους και μη πολεμείν Ιέρωνι

μηδ' επιφέρειν όπλα Συρακοσίοις μηδε των Συρακοσίων συμμά9 χοις. αποδούναι Καρχηδονίους Ρωμαίοις χωρίς λύτρων άπαντας

τους αιχμαλώτους. άργυρίου κατενεγκεϊν Καρχηδονίους Ρω

μαίοις εν έτεσιν είκοσι δισχίλια και διακόσια τάλαντα Ευβοικά.“ 10 63 τούτων δ' επανενεχθέντων εις την Ρώμην, ου προσεδέξατο τας

συνθήκας ο δήμος, αλλ' εξαπέστειλεν άνδρας δέκα τους επι2 σκεψομένους υπέρ των πραγμάτων. ου και παραγενόμενοι των

μεν όλων ουδέν έτι μετέθηκαν, βραχέα δε προσεπέτειναν" τόν 3 τε γάρ χρόνον των φόρων εποίησαν ήμισυν, χίλια τάλαντα προ- 15

σθέντες, τών τε νήσων εκχωρείν Καρχηδονίους προσεπέταξαν, όσαι μεταξύ της Ιταλίας κείνται και της Σικελίας.

cissent aut victi manus dedissent. - 2. τοίς σφετέροις πράγμασι: der Atticismus erforderte einen Dat. der Person; diese ist hier in 69τέροις enthalten. .

5. εάν κτλ., die Ratification der Präliminarien wird also vorbehalten. 10. τάλαντα Ευβοικά] dem attischen Talent, cf. Hultsch, Metrologie p. 142 sq. Das Talent 15713/4 Thl. pr. C., also 2200 3,457850.

11. „Wenn die gegen den Frieden opponirende Partei in der vollständigen politischen Vernichtung Karthago’s das einzige für die römische Gemeinde genügende Ende des Kampfes erblickte, so zeigte

sie politischen Tact und Ahnung
der kommenden Dinge; ob aber
auch Roms Kräfte noch ausreich-
ten, um den Zug des Regulus zu
erneuern und soviel nachzusetzen
als erforderlich war, um nicht blos
den Muth, sondern die Mauern der
mächtigen Phönikerstadtzu brechen,
ist eine andere Frage, welche in
dem einen oder dem andern Sinn
zu beantworten jetzt Niemand wa-
gen kann.“ Mommsen. 12. άνδρας
δέκα, vgl. zu Liv. ΧΧΧ, 43. 14.
προσεπέτειναν] spannten die For-
derungen gegen die K. noch etwas
höher. 15. ήμισυν] Von 20 auf
10 Jahre.

[ocr errors]

II. Der Zweite Punische Krieg (218—-201).

A) Schlacht bei Cannae (Polyb. III, 107–118).

Τον μεν ούν χειμώνα και την εαρινήν ώραν διέμειναν αντι- 107 στρατοπεδεύοντες αλλήλοις ήδη δε παραδιδόντος του καιρού 5 την εκ των επετείων καρπών χορηγίαν, εκίνει την δύναμιν εκ

του περί το Γερούνιον χάρακος 'Αννίβας. κρίνων δε συμφέρειν 2 το κατά πάντα τρόπον αναγκάσαι μάχεσθαι τους πολεμίους, καταλαμβάνει την της Κάννης προσαγορευομένης πόλεως άκραν.

εις γάρ ταύτην συνέβαινε τόν τε στον και τας λοιπές χορηγίας 3 10 αθροίζεσθαι τοΐς Ρωμαίοις εκ των περί Κανύσιον τόπων εκ

δε ταύτης αεί προς την χρείαν επι το στρατόπεδον παρακομίζεσθαι. την μεν ούν πόλιν έτι πρότερον συνέβαινε κατεσκά- 4 φθαι' της παρασκευής δε και της άκρας τότε καταληφθείσης,

ου μικράν συνέπεσε ταραχήν γενέσθαι περί τας των Ρωμαίων 15 δυνάμεις" ου γαρ μόνον διά τας χορηγίας έδυσχρηστούντο 5 επί τω κατειλήφθαι τον προειρημένον τόπον, αλλά και διά το κατά της πέριξ ευφυώς κείσθαι χώρας. πέμποντες ούν εις την 6 Ρώμην συνεχώς επυνθάνοντο τί δεί ποιείν, ως εάν εγγίσωσι

τοϊς πολεμίοις ου δυνησόμενοι φυγομαχείν, της μέν χώρας 20 καταφθειρομένης, των δε συμμάχων πάντων μετεώρων όντων

ταΐς διανοίαις. οι δε έβουλεύσαντο μάχεσθαι και συμβάλλειν 7 τοΐς πολεμίοις. τοϊς μεν ούν περί τον Γναιον επισχεϊν έτι διε

3. τον μέν ούν χειμώνα] des Jahres 217/216. 6. Γερούνιον] Geronium (Livius) nördlich von Cannae. 8. Kάννης, der Plural findet sich bei P. nur in den späteren Fragmenten; den Sing. dagegen kennt Livius nicht. Die Stadt liegt am rechten Ufer des Aufidus; ebenso Canusium. άκραν] αrcem. 10. Κανύσιον] ganz in der Nähe bei Cannae war befestigt und stand in Verbindung mit Venusia (Röm. Colonie). 13. παρασκευής: Nach Liv. ΧΧΙΙ, 43 bat das Heer Hannibals Mangel an Lebensmitteln. 18. τι δει ποιείν] cf. Pol. II, 87 ο δε δικτάτωρ ταύτην έχει την διαφοράν των υπάτων των μεν γαρ υπά

των εκατέρω δώδεκα πελέκεις ακολουθούσι, τούτω δ' είκοσι και τέτταρες, κακείνοι μεν εν πολλούς προσδέονται της συγκλήτου προς το συντελεϊν τας επιβολάς, ούτος δ' έστιν αυτοκράτωρ στρατηγός. – 19. φυyouaweiv] die Schlacht vermeiden.

21. Der Senat beschliesst also, die Kriegsführung des Fabius Maximus zu verlassen und eine Entscheidungsschlacht in Apulien zu wagen. Damit stimmen die ausserordentlichen Rüstungen, cf. 56, 22, 57, 5. 60, 5. - 22. περί τον Γναιον] der Proconsul Gn. Servilius, welcher noch vor der Ankunft der Consuln dem Hannibal gegenüberstand, sammt M. Regulus dem consul

[ocr errors][ocr errors]

8 σάφησαν, αυτοί δε τους υπάτους εξαπέστελλον. συνέβαινε δε

πάντας εις τον Αιμίλιον αποβλέπεις και προς τούτον απερεί-
δεσθαι τάς πλείστας ελπίδας διά τε την έκ τού λοιπού βίου
καλοκάγαθίαν και διά το μικρούς πρότερον χρόνοις ανδρωδώς

άμα και συμφερόντως δοκεϊν κεχειρικέναι τον προς Ιλλυριούς 9 πόλεμον. προέθεντο δε στρατοπέδους οκτώ διακινδυνεύειν, και

πρότερον ουδέποτ' εγεγόνει παρά Ρωμαίοις, εκάστου των στρα

τοπέδων έχοντος άνδρας εις πεντακισχιλίους χωρίς των συμ10 μάχων. Ρωμαίοι γάρ, καθό που και πρότερον ειρήκαμεν, αεί

ποτε τέτταρα στρατόπεδα προχειρίζονται. το δε στρατόπεδον 10

πεζούς μεν λαμβάνει περί τετρακισχιλίους, ιππείς δε διακοσίους. 11 επάν δέ τις ολοσχερεστέρα προφαίνηται χρεία, τους μεν πεζούς

έν εκάστο στρατοπέδω ποιούσι περί πεντακισχιλίους, τους δ' 12 ιππείς τριακοσίους, των δε συμμάχων το μεν των πεζών πλή

θος πάρισον ποιούσι τοΐς Ρωμαϊκούς στρατοπέδοις, το δε των 15 13 ιππέων ως επίπαν διπλάσιον. τούτων δε τους ημίσεις των

συμμάχων και τα δύο στρατόπεδα δόντες εκατέρω τών υπάτων 14 εξαποστέλλουσιν επί τας πράξεις. και τους μεν πλείστους αγώ

νας δι' ενός υπάτου και δύο στρατοπέδων και του προειρημέ

νου πλήθους των συμμάχων κρίνουσι, σπανίως δε πάσι προς 20 15 ένα καιρόν και προς ένα χρώνται κίνδυνον. τότε γε μην ούτως

εκπλαγείς ήσαν και κατάφοβοι το μέλλον ως ου μόνον τέτταρ-
σιν, άλλ' οκτώ στρατοπέδους Ρωμαϊκούς ομού προήρηντο διακιν-

δυνεύειν. 108 Διό και παρακαλέσαντες τους περί τον Αιμίλιον, και προ 25

suffectus (an Stelle des Flaminius). 16. ως επίπαν, plerumque, in der

2. απερείδεσθαι τάς έλπ. εις Regel. . διπλάσιον: Bei Cannae tivá, spem in aliquo reponere. hatte die Römische Armee etwas 5. τον πρός Ιλλυριούς πόλεμον] über 6000 Reiter, cf. 64, 20; davon der zweite Illyrische Krieg gegen stellten 8.300 2400 die Römer, Demetrios von Pharos im J. 219. u. etwa 4000 ihre Bundesgenossen.

6. προτίθεσθαι c. Inf. beschlies- Liv. XXII, 36: numero quoque pesen etwas zu thun, placet remp. geri ditum equitumque legiones auctas octo legionibus, cf. 34, 13.

milibus peditum et centenis equitibus τοπέδους οκτώ = 4 consularische in singulas adiectis, ut quina milia Heere. - 8. χωρίς των συμμάχων] peditumm, trecent equites essent, socii deren Zahl in der Regel der Stärke duplicem numerum equitum darent, der Legionen gleichkam. – 9. xal peditis aequarent. Die hdschr. Lesπρότερον, p. 21, 17.

art τριπλάσιον ist also fehlerhaft. . mit jedem Consulatsjahr (zwei neue 21. τότε γε μήν, tum vero, cf. Legionen werden in der Regel aus- 58, 3. - 22. εκπλαγείς, κατάφοβοι gehoben und die früheren ergänzt). ήσαν c. Αcc., cf. 33, 1.

13. τριακοσίους] dies war bereits 25. παρακαλέσαντες] adhortari. im I. punischen Krieg Regel. - Warum nur τους περί τον Αιμίλιον,

[ocr errors][ocr errors]

στρα

αεί ποτε]

« IndietroContinua »