Immagini della pagina
PDF
ePub

νοντες υπεχώρουν εις τουπίσω, λύσαντες τον μηνίσκον. αι δε και των Ρωμαίων σπείραι κατά την έκθυμίαν επόμεναι τούτοις διέκοψαν ραδίως την των υπεναντίων τάξιν, άτε δή των μεν

Κελτών επί λεπτόν εκτεταγμένων, αυτοί δε πεπυκνωκότες από 5 των κεράτων επί τα μέσα και τον κινδυνεύοντα τόπον ου γαρ 7

άμα συνέβαινε τα κέρατα και τα μέσα συμπίπτειν, αλλά πρώτα τα μέσα, διά το τούς Κελτους εν μηνοειδεϊ σχήματι τεταγμένους πολύ προπεπτωκέναι των κεράτων, άτε του μηνίσκου το

κύρτωμα προς τους πολεμίους έχοντος. πλην επόμενοί γε τού- 8 10 τοις οι Ρωμαίοι και συντρέχοντες επί τα μέσα και τον εϊκοντα

τόπον των πολεμίων ούτως επί πολι προέπεσον ώστ' εξ εκατέρου του μέρους κατά τας εκ των πλαγίων επιφανείας τους Λίβυος αυτών γενέσθαι τους εν τοίς βαρέσι καθοπλισμοίς ών 9

οι μεν από του δεξιού κέρατος κλίναντες έπ' ασπίδα και την 15 έμβολήν εκ δόρατος ποιούμενοι παρίσταντο παρά πλευράν τοίς

πολεμίοις, οι δ' από των ευωνύμων επί δόρυ ποιούμενοι την 10 κλίσιν εξ ασπίδος επιπαρανέβαλλον, αυτού του πράγματος και δέον ήν ποιεϊν υποδεικνύντος. εξ ου συνέβη κατά την 'Αννίβου 11

πρόνοιαν μέσους άποληφθήναι τους Ρωμαίους υπό των Λιβύων 20 κατά την επί τούς Κελτους παράπτωσιν. ούτοι μεν ουν ουκέτι 12

φαλαγγηδόν, αλλά κατάνδρα και κατά σπείρας στρεφόμενοι προς τους εκ των πλαγίων προσπεπτωκότας έποιούντο την μάχην Λεύκιος δέ, καίπερ ών εξ αρχής επί του δεξιού κέρατος 116

και μετασχών επί τι τού των ιππέων αγώνος, όμως έτι τότε 25 διεσώζετο. βουλόμενος δε τούς κατά την παράκλησιν λόγοις 2

ακολούθως επ' αυτών γίγνεσθαι των έργων, και θεωρών το συνέχον της κατά τον αγώνα κρίσεως εν τοίς πεζούς στρατοZu 52, 19. - 1. λύσαντες τον μηνί ούμενοι εμβολήν) rechts vor, in der Gnov] die halbmondförmige Schlacht Weise dass die auf der äussersten ordnung. - 4. επί λεπτόν] αcie ni Linie sich schnell um die nach in. mis tenui, vgl. 37, 7. 9. πλήν nen zu Stehenden wie um eine Axe

ceterum, um damit zur begonne vorwärts bewegen. Auf dem linken nen Erzählung zurückzukehren. Flügel findet dieselbe Bewegung 11. ώστ' εξ εκατέρου του μέρους etc.] umgekehrt statt. Solche Bewegunso dass auf beiden Seiten die Afrer gen sind ohne gründliche Exercitien den Römern in die Flanke kommen nicht möglich. 20. κατά την .. (γενέσθαι). - 14. επ' ασπίδα] Nach παράπτωσιν]nach dem Eindringen links schwenkend; weil man den der Römer auf die Gallischen TrupSchild auf der linken Seite trug, aus pen παράπτωσις ν. παραπίπτω). demselben Grunde εκ δόρατος 20. ουτοι μεν] die Römer. rechts. 15. έμβολήν: die Αfrer auf 24. επί τι, eine Weile, cf. επί πολύν dem rechten Flügel treten links zu χρόνον, επί δύο ημέρας, επί πολύ, επί ruck (κλίναντες) und schwenken (ποι βραχύ. 26. το συνέχον... κρίσεως]

3 πέδοις κείμενον, παριππεύων επί τα μέσα της όλης παρατάξεως

άμα μεν αυτός συνεπλέκετο και προσέφερε τας χείρας τούς

υπεναντίοις, άμα δε παρεκάλει και παρόξυνε τους παρ' αυτού 4 στρατιώτας. το δε παραπλήσιον 'Αννίβας επoίει" και γαρ ούτος 5 εξ αρχής επί τούτοις τοις μέρεσιν επέστη της δυνάμεως. οι δε 5

Νομάδες από του δεξιού κέρατος προσπίπτοντες τοϊς υπεναντίοις ιππεύσι τοΐς επί των ευωνύμων τεταγμένοις μέγα μέν ούτ' εποίουν ουδέν ούτ' έπασχον διά την ιδιότητα της μάχης,

απράκτους γε μην τους πολεμίους παρεσκεύαζον, περισπώντες 6 και πανταχόθεν προσπίπτοντες. επει δ' οι περί τον 'Ασδρούβαν, 10

αποκτείναντες τους περί τον ποταμόν ιππείς πλήν παντελώς ολίγων, παρεβοήθησαν από των ευωνύμων τοΐς Νομάσι, τότε

προΐδόμενοι την έφοδος αυτών οι σύμμαχοι των Ρωμαίων 7 ιππείς εγκλίναντες απεχώρoυν. εν ω καιρώ πραγματικών δοκεί

ποιήσαι και φρόνιμον έργον 'Ασδρούβας" θεωρών γάρ τους Νο- 15 μάδας τώ τε πλήθει πολλούς όντας και πρακτικωτάτους και φοβερωτάτους τοίς άπαξ έγκλίνασι, τους μεν φεύγοντας παρέ

δωκε τοΐς Νομάσι, πρός δε την των πεζών μάχην ηγείτο, σπεύ8 δων παραβοηθήσαι τοϊς Λίβυσι. προσπεσών δε τοΐς Ρωμαϊκούς

στρατοπέδους κατά νώτου, και ποιούμενος εκ διαδοχής ταϊς 20 έλαις εμβολάς άμα κατά πολλούς τόπους, επέρρωσε μεν τους

Λίβυας, εταπείνωσε δε και κατέπληξε τας ψυχάς των Ρωμαίων. 9 εν ω καιρώ και Λεύκιος Αιμίλιος περιπεσών βιαίοις πληγαϊς

εν χειρών νόμω μετήλλαξε τον βίον, ανήρ πάντα τα δίκαια τη

πατρίδι κατά τον λοιπόν βίον και κατά τον έσχατον καιρόν, ει 25 10 και τις έτερος, ποιήσας. οι δε Ρωμαίοι, μέχρι μεν εμάχοντο

κατά τας επιφανείας στρεφόμενοι προς τους κεκυκλωκότας, 14 άντεϊχον αεί δε των πέριξ απολλυμένων, και κατά βραχύ

συγκλειόμενοι, τέλος αυτού πάντες, εν οίς και Μάρκος και Γνάιος, έπεσον, οι το πρότερον έτος ύπατοι γεγονότες, άνδρες 30 αγαθοί και της Ρώμης άξιοι γενόμενοι κατά τον κίνδυνον.

die Hauptentscheidung, summa discriminis. 9. άπράκτους ... παρεσκεύαζον] verhinderten den Feind an der Entfaltung seiner Kräfte, zwangen ihn zur Unthätigkeit. περισπώντες] durch plützliche Angriffe bald von dieser, bald von jener Seite zwangen sie den Feind, immerwährend seine Fronte zu ver

ändern. 14. έγκλίναντες, nicht
εκκλίναντες, cf. 33, 8 μ. 14.
διαδοχής, abwechselnd. -- ταϊς ίλαις]
mit den Reitergeschwadern (=alae).

- 20. έκ

24. εν χειρών νόμω] im Handgemenge. 26. μέχρι, so lange als.

27. κατά τας επιφανείας) nach den Flanken hin. 28. κατά βραχύ, auf engem Raum. 29. τέλος αυ

κατά δε τον τούτων φόνον και την συμπλοκήν οι Νομάδες επό- 12 μενοι τοίς φεύγουσι των ιππέων τους μέν πλείστους απέκτειναν, τους δε κατεκρήμνισαν από των ίππων. ολίγοι δέ τινες εις 13 Ουενουσίαν διέφυγον, εν οίς ήν και Γάιος Τερέντιος και των Ρωμαίων στρατηγός, ανήρ αισχράν μεν την φυγήν, αλυσιτελή δε την αρχήν την αυτού τη πατρίδι πεποιημένος.

Η μεν ούν περί Κάνναν γενομένη μάχη Ρωμαίων και Καρ- 117 χηδονίων επετελέσθη τον τρόπον τούτον, μάχη γενναιοτάτους

άνδρας έχουσα και τους νικήσαντας και τους ηττηθέντας. δη10 λον δε τούτ' εγένετο εξ αυτών των πραγμάτων, των μεν γαρ 2

εξακισχιλίων ιππέων εβδομήκοντα μέν εις Ουενουσίαν μετά Γαΐου διέφυγον, περί τριακοσίους δε των συμμάχων σποράδες εις τας πόλεις εσώθησαν εκ δε των πεζών μαχόμενοι μεν εάλω- 3

σαν εις μυρίους, ούτοι δ' εκτός όντες της μάχης, εξ αυτού δε 15 του κινδύνου τρισχίλιοι μόνον ίσως εις τας παρακειμένας πόλεις

διέφυγον. οι δε λοιποι πάντες, όντες εις επτά μυριάδας, απέ- 4 θανον ευγενώς, την μεγίστην χρείαν παρεσχημένου τοϊς Καρχηδονίοις εις το νικάν και τότε και πρότερον του των ιππέων

όχλου, και δήλον εγένετο τοΐς επιγενομένοις ότι κρείττόν εστι και 20 προς τους των πολέμων καιρούς ημίσεις έχειν πεζούς, ιπποκρα

τεϊν δε τοίς όλους, μάλλον ή πάντα πάρισα τοϊς πολεμίοις έχοντα διακινδυνεύειν. τών δε μετ' 'Αννίβου Κελτοι μεν έπεσον εις 6 τετρακισχιλίους, "Ίβηρες δε και Λίβυες εις χιλίους και πεντα

κοσίους, ιππείς δε περί διακοσίους. οι δε ζωγρηθέντες των Ρω- 7 25 μαίων εκτός εγένοντο του κινδύνου, κατά τινα τοιαύτην αιτίαν.

Λεύκιος απέλιπε μυρίους πεζούς επί της εαυτού παρεμβολής, 8 ίν' εάν μέν 'Αννίβας ολιγωρήσας του χάρακος εκτάξη πάσι, παρα

too] so fielen zuletzt hier (an dieser Stelle des Kampfes). 3. κατεκρήμνισαν] stürzten herab. 5. αισχράν μέν την ψυχήν] Nach der Anschauung des Polyb., weil Varro die Niederlage überleben konnte. Anders war das Urtheil des Senats u. des Röm. Volkes, cf. Liv. ΧΧΙΙ, 61, 14.

11. εβδομήκοντα: consul alter seu forte seu consilio nulli fugientium insertus agmini cum L fere equitibus Venusiam perfugit. Liv. C. 49, 14. Dagegen Liv. XXV, 6, 13: unde

(von Cannae) consul cum equitibus LXX fugit.

14, ούτοι δ' εκτός άντες] u. diese nur, weil sie am Kampfe nicht betheiligt waren. 16. εις επτά μ., annahernd 70000 Mann. Liv. c. 49, 15: XLV milia quingenti pedites, duo milia septingenti equites caesi dicuntur. 18. του των ιππέων όχλου] die überlegene Menge (Ueberlegenheit) ihrer Reiterei. 23. Uebertrieben Liv. c. 52, 6: ad octo milia fuisse dicuntur fortissimorum virorum. 27. εκτάξη πάσι] mit allen Truppen

πεσόντες ούτοι κατά τον της μάχης καιρόν εγκρατείς γένωνται 9 της των πολεμίων αποσκευής, εάν δε προϊδόμενος το μέλλον

απολίπη φυλακήν αξιόχρεων, προς ελάττους αυτούς και περί των 10 όλων γένηται κίνδυνος. εάλωσαν δε τοιούτω τινί τρόπω. κατα

λιπόντος 'Αννίβου φυλακήν αρκούσαν επί του χάρακος, άμα τα 5 κατάρξασθαι την μάχην κατά το συνταχθέν επολιόρκουν οι Ρω

μαίοι προσβάλλοντες τους απολελειμμένους εν τω των Καρχη11 δονίων χάρακι. το μεν ούν πρώτον άντεϊχον ήδη δ' αυτών

πιεζομένων, επειδή κατά πάντα τα μέρη την μάχην 'Αννίβας έκρινε, τότε παραβοηθήσας και τρεψάμενος συνέκλεισε τους Ρω- 10

μαίους εις την ιδίαν παρεμβολήν, και δισχιλίους μέν αυτών απ12 έκτεινε, των δε λοιπών εγκρατής εγένετο ζωγρία πάντων. ομοίως

δε και τους επί τα κατά την χώραν έρύματα συμπεφευγότας εκπολιορκήσαντες οι Νομάδες επανήγον, όντας εις δισχιλίους των

εις φυγήν τραπέντων ιππέων. 118 Βραβευθείσης δε της μάχης τον προειρημένον τρόπον, ακό

λουθον ειλήφει τα όλα κρίσιν τοϊς υπ' αμφοτέρων προσδοκώ2 μένοις. Καρχηδόνιοι μέν γαρ δια της πράξεως ταύτης παρα

χρήμα της μεν λοιπης παραλίας σχεδόν πάσης ήσαν εγκρατείς 3 Ταραντίνοί τε γαρ ευθέως ενεχείριζον αυτούς, 'Αργυριππανοί 20

δε και Καπανών τινες εκάλουν τον 'Αννίβαν, οι δε λοιποί 4 πάντες απέβλεπον ήδη τότε πρός Καρχηδονίους μεγάλας δ'

είχον ελπίδας εξ εφόδου και της Ρώμης αυτής έσεσθαι κύριοι 5 Ρωμαϊοί γε μην την Ιταλιωτών δυναστείαν παραχρήμα διά την

15

in den Kampf gehe.

2. έαν μέν žàv dè] sive sive. Wahrscheinlich ist es, dass das Terrain die volle Entwicklung der römischen Streitkräfte nicht zuliess. Denn es war nicht Sitte der Römer, vor Entscheidung des Kampfes an die Eroberung und Plünderung des feindlichen Lagers zu denken. 12. ζωγρία πάντων] Es ist fraglich, ob der Bericht des Livius auf Wahrheit beruht, dass gegen 600 Mann aus dem kleineren Lager sich in das grössere durchschlugen (Liv. ΧΧΙΙ, 50, 11) u. von da etwa 4000 Mann nach Canusium entkamen (ibid. C. 52, 4). scheint, als ob diesem Berichte gegenüber, der natürlich auf einer älteren Quelle

beruht, Polyb. auf Grund seiner Forschungen návtwv betont und deshalb an das Ende des Satzes gestellt hat. .

19. παραλίας: Graecorum omnis ferme ora, Tarentini, Metapontini, Crotonienses Locrique Liv. c. 61, 12, wo auch die übrigen Völkerschaften, welche nach und nach von Rom abfielen, aufgezählt sind. - 20. 'Αργυριππανοί] Αργυρίππα Stadt in Apulien. Capua wurde nach Rom als die bedeutendste Stadt Italiens angesehen. . 24. Ρωμαίοι γε μήν, iam vero Romani Italiae inperio desperato de ipsorum urbis salute intimore versabantur. Dagegen Liv. C. 61,

tempore adeo magno animo civitas fuit,

14:

quo τη

ήτταν απεγνώκεσαν, εν μεγάλοις δε φόβους και κινδύνοις ήσαν περί τε σφών αυτών και περί του της πατρίδος εδάφους, όσον ούπω προσδοκώντες ήξειν αυτόν τον 'Αννίβαν. καί γάρ ώσπερ 6 επιμετρούσης και συνεπαγωνιζομένης τοϊς γεγονόσι της τύχης 5 συνέβη μετ' ολίγας ημέρας, του φόβου κατέχοντος την πόλιν, και τον εις την Γαλατίαν στρατηγόν αποσταλέντα εις ενέδραν εμπεσόντα παραδόξως άρδην υπό των Κελτών διαφθαρήναι μετά της δυνάμεως. ου μην ή γε σύγκλητος ουδέν άπέλειπε 7 των ενδεχομένων, αλλά παρεκάλει μεν τους πολλούς, ήσφαλίζετο 10 δε τα κατά την πόλιν, έβουλεύετο δε περί των ενεστώτων αν

δρωδώς. τούτο δ' εγένετο φανερόν εκ των μετά ταύτα συμβάντων ομολογουμένως γαρ των Ρωμαίων ηττηθέντων τότε και 8 παραχωρησάντων της εν τοίς όπλοις αρετής, τη του πολιτεύμα- 9

τoς ιδιότητι και το βουλεύεσθαι καλώς ου μόνον ανεκτήσαντο 15 τήν της Ιταλίας δυναστείαν, νικήσαντες μετά ταύτα Καρχηδο

νίους, αλλά και της οικουμένης απάσης έγκρατείς εγένοντο μετ' ολίγους χρόνους.

ut consuli ex tanta clade redeunti vollmachen wollte. - 6. τον εις την et obviam itum frequenter ab omni- Γαλατίαν στρατηγόν] der Praetor bus ordinibus sit et gratiae actae, L. Postumius, der für das nächste quod de rep. non desperasset, Jahr zum Consul ernannt war. Vgl. natürlich, Senat und Bürgerschaft Liv. XXIII, 24. 7. άρδην hatten die Schlacht in Apulien funditus.

funditus. - 9. των ενδεχομένων] befohlen, in der Hoffnung, durch von dem was möglich war. 14. ihre Uebermacht Hannibal erdrücken ιδιότητι Eigenthimlichkeit. Ρ. bezu können. . 2. όσον ούπω] jeden handelte deshalb die politische u. Augenblick, vgl. Hannibal ante militärische Verfassung Roms im portas! - 4. επιμετρούσης] als ob VI. Buch, wovon ein grosser Theil das Schicksal das Mass der Leiden noch erhalten ist.

« IndietroContinua »