Immagini della pagina
PDF
ePub

tiens fusum Numidam pertimescere: virtuti suorum satis credere: etiam si certa pestis adesset, mansurum potius quam proditis,

quos ducebat, turpi fuga incertae ac forsitan post paulo morbo 4 interiturae vitae parceret.

Ceterum ab eodem monitus uli noctu proficiscerentur, consilium adprobat, ac statim milites coenatos 5

esse in castris ignisque quam creberrumos fieri, dein prima vigilia 5 silentio egredi iubet. lamque nocturno itinere fessis omnibus Sulla

pariter cum ortu solis castra metabatur, cum equites Mauri nuntiant

lugurtham circiter duum milium intervallo ante eos consedisse. 6 Quod postquam auditum est, tum vero ingens metus nostros inva- 10

dit: credere se proditos a Voluce et insidiis circumventos, ac fuere,

qui dicerent manu vindicandum neque apud illum tantum scelus 107 inultum relinquendum. At Sulla, quamquam eadem existumabat,

tamen ab iniuria Maurum prohibet: suos hortatur uti fortem animum gererent: saepe ante paucis strenuis advorsum multitudi- 15 nem bene pugnatum : quanto sibi in proelio minus pepercissent, tanto lutiores fore: nec quemquam decere, qui manus armaverit,

ab inermis pedibus auxilium petere, in maxumo metu nudum et 2 caecum corpus ad hostis vortere. Deinde Volucem , quoniam ho

[ocr errors]

6. Cledonius p. 1929: Sed participia quae a verbis neutralibus veniunt et tamen praeteriti temporis et nec non et futuri, quod non in dus syllabam exit, sonum sustinere reperiuntur, ut apud Sallustium caenatos esse in castris.

17. Non. p. 335: Inermis pro inermibus. Sullustius in Iugurthae bello: neque quemquam decere, qui manus armaverit, ab inermis pedibus auxilium petere.

tiens pp?pʻpăm’ss’gʻgʻlrouy. 1. expavescere M?. parti mescere gs.

2. mansurum se potius gy. perditis M?pos g. proditis his quos p’s'g6. proditis illis quos pøsr. 3. turpi fuga om. p*g?6. fuga in. cutere ac gø. paulo post pm'g'gol. post paululum p? ac forte post

. paullo mittere vitae 6. incertae aut paulo post forsitan l. incertae vitae ac forsitan paulo post morbo interiturae g". 4. proficisceretur M?p?pom'm’g’gös (conr. rentur) s'r. adprobat gl. 5. ignisque creb. s. ignesque creberrimos Mʻgʻtfh. Incertum utrum ignesque an ignes quam o. ignesque quam pp'p?p?pöp«m’ggʻgʻgts's?uy. in castrisque ignes r. deinde popʻggʻgʻgʻgøs?r. dehinc pipe. - 9. eos om. 1, uncis certatim vv. dd. notaverunt. Vid. Conm. p. 95.

13. estumabat s. estimabat p’m'to. extimabat pèpoggøy. num prohibet t. 15. antea p'p?pp p'm'gʻgʻgʻgøg gsltfhoy. paucis antea p?. ante a paucis r. adversus Mp'm'g'g'lro. 16. minus in prelio sibi pm's?g?. minus sibi in prelio pʼm?. in proelio minus sibi p'o. toto sibi praelio minus g?. minus sibi in prelio g?. in prelio sibi minus t. 17. quem manus p'p'g(sup. al. qui) t. armaverint pkt. armaverat s’rg‘m‘m‘s?. 18. inhermis g4 (ma. I) gʻgʻu. inermibus pop5 m'gg'g'ry. inhermibus p'pfspg. ab improbis et ab inermibus t. peditibus pm's’rg“. petibus y.

auxilium querere sé. 19. hostis u. dein M’ppim? (ex conr.) gʻgssilou. dehinc p'p“.

14. ma

stilia faceret, lovem maxumum obtestatus ut sceleris atque perfidiae Bocchi testis adesset, ex castris abire iubet. Ille lacrumans 3 orare ne ea crederet: nihil dolo factum, ac magis calliditate lu

gurthae, cui videlicet speculanti iter suum cognitum esset : ceterum 4 5 quoniam neque ingentem multitudinem haberet et spes opesque

eius ex patre suo penderent, credere illum nihil palam ausurum, cum ipse filius testis adesset : qua re optumum factu' videri, per 5 media eius castra palam transire: sese vel praemissis vel ibidem

relictis Mauris solum cum Sulla iturum. Ea res, uti in tali ne- 6 10 golio, probata, ac statim profecti, quia de inproviso acciderant,

dubio atque haesitante Jugurtha incolumes transeunt. Deinde paucis 7 diebus quo ire intenderant perventum est.

Ibi cum Boccho Numida quidam, Aspar nomine, multum. et 108 familiariter agebat, praemissus ab Iugurtha, postquam Sullam ac15 citum audierat, orator et subdole speculatum Bocchi consilia :

praeterea Dabar, Massugradae filius, ex gente Masinissae, ceterum materno genere inpar [nam pater eius ex concubina ortus erat), Mauro ob ingeni multa bona carus acceptusque. Quem Bocchus 2 fidum, esse Romanis multis ante tempestatibus expertus, ilico ad

4. spe

[ocr errors]

14. a

[ocr errors]

mas

1. fecerat pʼggør. ferant pu facere s?. -- 3. nihil doli m'o. culati pm. 6. crederet M?p?gr. crederent p' (conr. credere). ut crederet p pôs's’g’t. ut crederent pu credere uncis incl. Link. 7. factum M?pp'g's'fo. factu om. ty. – 9. uti in tali M?p?p*p* g'g'g'ss'lruy. uti om. to.

. 10. probata est ?s?rfy: inproviso M’p*gg'glu. 11. incolomes M’p'p?m'gørtfu. dein m’g’g3 s'to. dehinc pop". denique p?.

13. nomine aspar Mèpop*p”pøgg4 (ma. II) gogos's?ro. nomine om. g3. et om. M’g’g’g’s'sa, a po. ma. adi. pl. multum ac fam. g'u. iugurtha pm'g'gʻgʻgʻrto. 15. audiverat g?. oratum gög‘g‘g?y, om. M. et om. g?u. spectatum m's'. spectaculum gg'. consilia bocchi m'lto. Tum ierat adiciunt M?pp'p'p'pm'm'g'g?gʻgʻggiss's21rht (iverat) Guy. consilia erat praet. p*g? consiliaverat g.

16. filius massugradae soh. mas. dabar filius y. massugrande p. mansugrade gø. sigrade po massucrade u. massuradae g4 (sup. g). masugrade p's'oy. måsii po (ad marg. al. ma. masugrade). maffrugadae g. ex genere p’s! s?t (sup. te). – 17. inpar p'g'r. impari Mạpp?m's (conr.) h. nam om. pto. mater M?pop’m’gg'g'g! (ex conr.) gös's'rto. eius om. ml. natus erat p. orta gy. nata Monopogggs'sorto, om. C. orta fuit Y. concubina erat

mauro (erat sup. nata) m?. pater ortalis erat gø. Vid. Conm. p. 95. 18. erat ob mauro carus p3. mauro ob ingenia multa carus p. mauro ob ingenia multa bona carus p'p (mauro post bona) m? (multa bona del.) r. ob ingenia multaque bona 'sa. ob multa ingenii bona g4 (ma. I). ob ingenia carus M?. ob ingenii mul carus gl. mauro ob ingenia mauro carus p. ob ingenii multa bona mauro carus m'. ob ingenia mauro carus pg (ex conr.) g(mauris) gös'o (maris). acceptusque fuit p'm'to. acceptus erat g5. quem ille fidum g.

19. ilico p?p-pm'm? (sup. 1) gos. illi eo g

03

.

Sullam nuntiatum mittit, paratum sese facere quae populus Romanus vellet: conloquio diem locum tempus ipse delegeret: consulta sese omnia cum illo integra habere: neu Iugurthae legatum pertimesceret,

quo res communis licentius gereretur: nam 3 ab insidiis eius. aliter caveri nequivisse. Set ego conperior Boc- 5

chum magis Punica fide quam ob ea quae praedicabat simul Romanum et Numidam spe pacis adtinuisse, multumque cum animo

suo volvere solitum, Iugurtham Romanis, an illi Sullam traderet: 109 lubidinem advorsum nos, metum pro nobis suasisse. Igitur Sulla

respondil pauca coram Aspare locuturum, .cetera occulte, aut nullo 10

aut quam paucissumis praesentibus: simul edocet quae sibi respon2 derentur. Postquam, sicuti voluerat, congressi, dicit se missum

a consule venisse quaesitum ab eo, pacem an bellum agitaturus foret. Tum rex, uti praeceptum fuerat, post diem decumum re

dire iubet : nihil etiamtum decrevisse, set illo die responsurum. 15 4 Deinde ambo in sua castra digressi. Set ubi plerumque noctis

processit, Sulla a Boccho occulte accersitur: ab utroque tantum

Sallustius

5. Prisc. VIII p. 393: Similiter comperior pro comperio. in Iugurthino: Sed ego conperior Bocchum magis Punica fide.

romanos cet.

1. sese paratum p'ge. paratum se s'gʻlr. 2. delegeret gl. delig. vel dilig. rel. et cons. påsly. consulto pp'p?m'gg?g?sirfho. 3. se gl. omnia sese m'm?. omnia om. p's'. cum illo omnia p?. omnia integra cum illo pp'to. omnia de integra sese'cum illo M?. habere cum illo integra pa. habere integra p?mo. habiturum g? integre p'. ne iug. p?p3. nec iug. p*go6. neque iug. pfy. 4. pertimesceret quo pleriq. libri. pertimesceret quod eo advocatus esset quo pa. illum accitum quo Pal. 7. quo (ad. mg. praesente) y. quin Gronov. Vid. Conm.p.30. gereretur illum acciverat nam s?r. 5. aliter se caveri pł. aliter se cavere sér. cavere Mopʻp*p*p*gg*g*s'hụy. nequivisset pøs'. `comperio g'gog4 (ma. I) s?. 6. fide dixisse quam ga. praedicet Mʻgʻr. 7. romanum t (sup. os) o. numidas p'.

adtinuisse r. attenuisse püp'gou. attinuisse ex conr. g4 atenuisse s'. atinuisse ga detinuisse pês?hy. obtinuisse ghi

. tenuisse M2. que om. pig?, sup. lin. m?. in animo suo g?. 8. iugurthamne p'. an iug. romanis an si. 9. lubidinem s.

10. respondit om. p*go. pauca om. gøl. pauca respondit r. pauca resp. silla se coram Mạp@ggs?. pauca resp. se coram p'p'gol. pauca resp. se coram posl. pauca se coram p'm'mʻgʻgʻtfh. occulto g?, om. p*göf. 0cculte aut om. pa. aut prius om. pp'm'g'g'g'slthy. 12. sicut M’p'pop's? sgögfroy: sicut bocch. voluerat pr. voluerant M’g’s'lty. congressi sunt ppös’gørt. sunt congressi gu. 14. tune Monoppomogghgfgs'soltot.

15. ac nihil libri, set ac delevit Link. (vid. praef. eius p. XII). etiamtum m'm’y. tum etiam nihil t. etiamtunc gø. etiam nunc rel. set al. nunc, al. etiam om. 16. deinde Mụpp?p'p'm’gg‘g‘g‘g‘g‘g‘ss?lrouy. dehinc pa. dein rel. digressi sunt p'p'p'm'gg'g'gs's?rt. sunt digressi pa.

17. accersitur et ab påp*p&g'g'g's's?to. accersitur ut ab pö.

modo fidi interpretes adhibentur, praeterea Dabar internuntius, sanctus vir et ex sententia ambobus. Ac statim sic rex incipit:

*Numquam ego ratus sum fore, uti rex maxumus in hac 110 terra et omnium quos novi privalo homini gratiam deberem. Et 2 5 mehercule, Sulla, ante te cognitum multis orantibus, aliis ultro egomet opem tuli, nullius indigus. Id inminutum, quod ceteri do- 3 lere solent, ego laetor: fuerit mihi eguisse aliquando tuae amicitiae, qua apud meum animum nihil carius est. Id adeo experiri 4

licet: arma viros, pecuniam, postremo quicquid animo lubet, sume 10 utere, et quoad vives, numquam (tibi] redditam gratiam putaveris:

semper apud me integra erit: denique nihil me sciente frustra voles. Nam, ut ego aestumo, regem armis quam munificentia 5 vinci minus flagitiosum est. Ceterum de re publica vostra, cuius 6 curator huc missus es, paucis accipe. Bellum ego populo Romano

5. Prisc. XVIII p. 1188: Sallustius in lugurthino: Et hercule, Sylla, ante te cognitum multis orantibus aliis ultro egomet opem tuli, nullius indigui pro antequam te cognoscerem.

10. Donat. ad Ter. Eur. IV 6, 12: Multum ergo hic dixit : et habetur gratia et refertur. Quem sensum transtulit Sallustius in bellum Iugurthinum arma pecuniam sume utere: et quoad vixeris numquam tibi redditam gratiam putaris: semper apud me integra erit.

tentia &

1. internuntius dabar l. internuntius fuit dabar f. 2. sanctus vir ex sententia fru. sanctus et vir ex sententia gl. sanctus vir at ex sen

sanctus vir et ex sentencia, ambobus (sup. iurat) s. sanctus iuratus ex sententia go. sancte iurat ex sententia püs't. sanctus vir iurat ex sententia cy. internuritius iurat ex sententia M?.. sanctus vir ex sententia iurat amborum p'. sanctus vir ex sententia ambobus iurat h. internuntiis assiscitus (conr. internuntius sanctus vir acersitus) p'. dabar sanctus vir internuncius iurat ex sent. p. internuntius fidus sanctus vir iuraverat ex utriusque sententia ambobus pa. dabar sanctus nuntius iurat .... ex sententia amborum s. sanctus vir iurat ex sententia ambobus g4 praeterea dabatur internuntius ex sententia amborum gą dabar sanctus vir internuntius intrat ex sent. ge. rex sic pîm'm’gs?ty. sic om. rh. incepit pøls'ru.

3. Vid. Conm. p. 96. eore (conr. fore ma. rec.) V. maxumus P3. 4. deberem hercule rg?. deberem hercle pis's?. et hercule M?p'p'm'g! g'sfhouy (sup. s). et hercle pøggol. et ercle grø. et herecle g? 5. sülla V. 6. indigus VP2P3B.. indigui rel. egui g. inminutum P2P3ggør. inmunitum go (imm.). 7. aliquando pretium tuae amicitiae VP2P3 Bpp'pʼm’gʻrfhlu. fuit mihi pretii aliquantum egisse tua amicicia s?. fuerit mihi praecii aliquando tuae eguisse amicitiae M?, eguisse tuae gog": f. m. pretium aliquando eguisse tuae amicitiae pipʻgs'to.. f. m. pretium tuae aliquando eguisse amicitiae pk. f. m. eg.. aliq. pretium amicitiae ga. tuae amicitiae etiam gfg.

8. meum animum VP2P p. animum meum rel. meum om. m?]. carius est V P2P3B. carius habeo rel. est uncis incl. Link. 9. quidquam animo V (Fchh.). 10. vivis P2 (sup. pro vives) P3s!. quod vives fo. quo ad.iuves g!. quo me adiuves t. tibi om. P3Bgøy. redditam gratiam tibi

12. ut sup. lin. Pl. aestumo PBs. - 13. est om. pʻp'm'gg'g'g*g?sltfhu.

'"' tuae

s?.

neque feci, neque factum umquam volui: at finis meos advorsum 7 armatos armis tutatus sum. Id omitto, quando vobis ita placet:

gerite, quoad voltis, cum Iugurtha bellum. Ego flumen Mulucham,

quod inter me et Micipsam fuit, non egrediar, neque [id] intrare 8 lugurtham sinam. Praeterea si quid meque vobisque dignum pe- 5

tiveris, haut repulsus abibis.' 111 Ad ea Sulla pro sè breviter et modice, de pace et commu

nibus rebus multis disseruit: denique regi patefecit: quod polliceretur, senatum et populum Romanum, quoniam armis amplius valuissent, non in gratiam habituros: faciundum esse aliquid, quod 10 illorum magis quam sua retulisse videretur: id adeo in promptu esse, quoniam copiam Iugurthae haberet : quem si Romanis tradi

disset, fore uti illi plurumum deberetur: amicitiam, foedus, Nu2 midiae partem, quam nunc peteret, tunc ultro adventuram. Rex

primo negitare: cognationem, adfinitatem, praeterea foedus inter- 15

venisse: ad hoc metuere, ne fluxa fide usus popularium animos 3 avorteret, quis et Ingurtha carus, et Romani invisi erant. Denique 4 saepius fatigatus lenitur et ex voluntate Sullae omnia se facturum

promittit. Ceterum ad simulandam pacem, cuius Numida defessus bello ayidissumus erat, quae utilia visa constituunt. Ita conposito 20

dolo digrediuntur. 112 At rex postero die Asparem, Iugurthae legatum, adpellat dicit

34 P

1. volui. adfinis meos V. at fin. P2P3Bpt. sed fin. p. volui. finis rel. finis P3Bst. advorsum P3. adversus p*g?u. 2. quoniam vobis p'pop'p@g4 (ma. I) gogory. 3. quod vultis optumi libri. quodultis V. uti vultis M’ppʻp3p4p pom’gg g4 (ut) gøg?sts2lrthoy. ubi vultis ge. uti vobis lubet mo. voltis S. muluccham VP2P3s2u. mulucam pp'pp@ggg?s'. macham (sup. Iu) m2. mulcham M?. mulcam go5. 4. id om. Mopopop p’m’ggʻgʻgʻrtoy. id intrare om. si. 5. vosque P3. nosque V (Br. vosque Fchh.).

7. et om. p. et comm. Mụp?pm'ggʻgʻgʻgʻgʻgʻslrtuy. et de comm. rel. 8. multum Mạp'p'p'p“m's'sorgʻg gøy, om. gith. — 9. polliceatur libri. armis amplius Mępp?p'm'mʻgʻIrfhu. armis quoniam amplius gg4. armis plus p g’g’o. armis valuissent amplius y. armis in preliis plus s. amplius armis rel . amplius om. p. – 10. in gratia piss irg@g?tų. faciundum påg!g3

?tu g'ss's?ru. fac. esse M’pp?p?p4pöpøm'm?ség4gøgg`ry. fac. et aliq. p?g3It's (conr. esse). fac. esse et aliquid gl. 12. copiam Iugurthae pp?pop*p" pem'm'ss's g'g'güg@g'lrtfhouy. copiam sup. lin. g. Iugurthae copiam cet.

13. uti illi M?ségʻgʻgʻru. uti plurimum illi g. 14. tum p'm'm’slfu, om. g4g. 15. denegare p.

negare p’p*pom’g fouy. neglectare M2g3. agitare pog'g's1s. negare agitare pögg6 negat agitare r. cognationem affinitatem pp?p?påp*pøm'm'g'gʻgʻgøss's’Irtfhouy. cognationem et affinitatem p". aff. cogn. cet. adfinitatem gg'. 20. avidissimus erat pp'p?p8pʼm'm’ss's gg'g Irfhou. avidus erat pé. erat avidissimus M2. erat om rel.

visa sunt p3p*p'pm'més?g4gørtoy. sunt visa p'. visa erant g? 22. dicitque uncis circumd. Linker.

« IndietroContinua »