Immagini della pagina
PDF
ePub

sed etiam, ut qui in montibus erant, exaudirent. nec morati sunt, quin decurrerent, ficut impera

tum erat, ad caftra: ubi quingentorum armatorum, : non amplius, relictum erat præsidium. quos quum E

& paucitas fua, & multitudo hoftium, & improvisa res terruisset, propè fine certamine capiuntur caftra. caftris, quæ pars maximè à pugnantibus confpici poterat, injecit Acilius ignem.

XXXII. Poftremi Celtiberorum, qui in acie erant, primi flammam conspexere. deinde per totam aciem vulgatum eft, caftra amissa effe, & cum cum maximè ardere. unde illis terror, inde Romanis animus crevit. jam clamor fuorum vincentium accidebat, jam ardentia hoftium caftra apparebant. Celtiberi parumper incertis animis Auctuati funt. ceterùm, pofteaquam receptus pulfis nullus erat, nec usquam nifi in certamine fpes, pertinaciùs de integro capellunt pugnam. Acie media urgebantur acriter à quinta legione. adversus lævum cornu, in quo fui generis provincialia auxilia inftruxiffe Romanos cernebant, cum majore fiducia intulerunt figna. Jam propè erat ut finiftrum cornu pelleretur Romanis, ni feptima legio fucceffiffet: fimul ab oppido Æbura, qui in præfidio relicti erant, in medio ardore pugnæ advenerunt, & Acilius ab tergo erat. Diu in medio cæsi Celtiberi. qui supererant, in omnes paflim partes capesfunt fugam. Equites, bipartitò in eos emisli, magnam cædem edidere. ad viginti tria millia hoftium eo die cæfa: capta quatuor millia, & o&tingenti cum equis plus quingentis : & figna militaria nonaginta osto. Magna victoria, non tamen incruenta fuit. Romani de duabus legionibus bailites pautlo plus

ducenti,

[ocr errors]

ducenti, fociùm Latini nominis octingenti trigio ta, externorum auxiliarium duo millia ferme & quadringenti ceciderunt. Prætor in caftra victorem exercitum reduxit. Acilius manere in caftris ab fe captis juffus, poftero die fpolia de hoftibus lecta: & pro concione donati, quorum virtus infignis fuerat.

XXXIII. Sauciis deinde in oppidum Æburam devectis, per Carpetaniam ad Contrebiam ducta legiones. ea urbs circumfeffa, quum à Celtiberis auxilia arceffiffet, morantibus iis, non quia ipfi cunctati funt, fed quia profectos à domo inexpl cabiles continuis imbribus viæ & inflati amneş tenebant, desperato auxilio fuorum in deditionem venit. Flaccus quoque, tempeftatibus fædis coa &tus, exercitum omnem in urbem introduxit. Celtiberi, qui domo profecti erant, deditionis ignari, quum tandem fuperatis, ubi primùm remiferunt imbres, amnibus Contrebiam veniffent: poftea. quam castra nulla extra mænia viderunt, aut in al. teram partem translata rati, aut receffiffe hoftes, per negligentiam effufi, ad oppidum accefferunt. In eos duabus portis Romani eruptionem fecerunt, & incompositos adorti fuderunt. Quæ res ad refiftendum cos, & ad capeffendam pugnam, impe: diit, quòd non uno agmine, nec ad figna frequentes veniebant; eadem magnæ parti, ad fugam saluri fuit, Sparsi enim toto paslim campo se diffuderunt: nec ufquam confertos eos hoftis circumvenit. tamen ad duodecim millia funt cæfa: capta plus quinque millia hominum, equi quadringenti, figna militaria fexaginta duo. Qui palati è fuga domum se recipiebant, alterum agmen Celtiberorum veni

entium,

entium, deditionem Contrebiæ & fuam cladem

narrando, averterunt. extemplo in vicos castellaque - fua omnes dilapsi. Flaccus à Contrebia profectus,

per Celtiberiam populabundus ducit legiones: mul

ta castella oppugnavit, donec maxima pars CeltibeErorum in deditionem venit.

XXXIV. Hæc in citeriore Hispania eo anno c gefta. Et in ulteriore Manlius prætor secunda aliquot prcelia cum Lufitanis fecit. Aquileja colonia Latina eodem anno in agro Gallorum est deducta.

tria millia peditum quinquagena jugera, centuriosnes centena, centena quadragena equites acceperunt.

tresviri deduxerunt, P. Cornelius Scipio Nafica, C. Flaminius, L. Manlius Acidinus. Ædes duæ eo anno dedicatæ funt. una Veneris Erycinæ ad portam Collinam. dedicavit L. Porcius L. F. Licinus duumvir. (vota erat ab consule L. Porcio, Liguftino bello.) altera in foro clitorio Pietatis, eam ædem dedicavit Manius Acilius Glabrio duumvir: ftatuam. que auratam, quæ prima omnium in Italia statua aurata est, patri Glabrioni posúit. Is erat, qui ipse eam ædem voverat

, quo die cum rege Antiocho ad Thermopylas depugnâfset: locaveratque idem ex senatusconsulto. Per eosdem dies, quibus hæ ædes dedicatæ sunt, L. Æmilius Paullus proconsul ex Liguribus Ingaunis triumphavit. Tranftulit coronas aureas quinque & viginti. nec præterea quicquam auri argentique in eo triumpho latum. captivi multi principes Ligurum ante currum ducti. äris trecenos militibus divisit. Auxerunt ejus triumpbi famam legati Ligurum, pacem perpetuam orantes: ita in animum induxiffe Ligurum gen

unquam arma, nifi imperata à populo

tem, nulla

Ro

Romano, fumere. Responsum à Q. Fabio prx tore est Liguribus juffu fenatus, Orationem eam non novam Liguribus effe: mens verò ut nova do gratis oni conveniens' effet, ipforum id plurimum referre. Ad confules irent, , quæ ab iis imperata effent, facerent. nulli alii quàm confulibus fenatum crediturum effe, fincera fide in pace Ligures efe. Pax in Liguribus fuit. In Corsica pugnatum est cum Corlis, ad duo millia eorum M. Pinarius prætor in acie occidit. qua clade compulfi obfides dederunt, & ceræ centum millia pondo. Inde in Sardiniam exercitus ductus: & cum Ilienfibus, geote de nunc quidem omai parte pacata, fecunda proelia facta, Carthaginiensibus eodem anno centum obfides redditi, pacemque cum iis populus Romanus, non ab fe tantùm, fed ab rege etiam Mafiniffa, præftitit; qui tum præfidio armato agrum, qui in controverfia erat, obtinebat.

XXXV. Oriosam provinciam confuAnte Chr. les habuerunt. M. Bæbius, comitioV. C. 572.

rum caufla Romam revocatus, consules

creavit, A. Poftumium Albinum Lufcum & C. Calpurnium Pifonem. Prætores exinde facti, Ti. Sempronius Gracchus, L. Poftumius Albinus, P. Cornelius Mammula, Ti. Minucius Molliculus, A. Hoftilius Mancinus, C. Mæpius, äi omnes magiftratum Idibus Martiis inierunt. Principio ejus anni, quo A. Poftumius Albinus & C. Calpurnius Piso consules fuerunt, ab A. Postumio confule in fenatum introducti, qui ex Hifpania citeriore venerant à Q. Fulvio Flacco, L. Minucius legatųs, & duo tribuni militum T. Mænius & L. Terentius Maffa. Hi quum duo fecunda prcelia

, deditio

180.

deditionem Celtiberiæ, confectam provinciam nunciâffent; nec ftipendio, quod mitti soleret, nec frumento portato ad exercitum in eum annum opus esse; petierunt ab fenatu primùm, ut ob res prospere geftas Diis immortalibus honos haberetur.de inde, ut Q. Fulvio decedenti de provincia deportare inde exercitum, cujus forti opera egiple multi ante eum pratores ufi effent, liceret, quod fieri, preterquam quod ita deberet, etiam prope neceffarium elet. Ita enim obftinatos effe milites, ut non ultra retineri polje in provincia viderentur, injusjuque abituri inde effent, fi non dimitterentur : aut in perniciofam, fi quis impensè retineret, feditionem exarsuri, Consulibus ambobus provinciam Ligures esse senatus jussit. Prætores inde fortiti sunt. A. Hoftilio urbana, Ti. Minucio peregrina obvenit; P. Cornelio Sicilia, C. Mænio Sardinia. Hispanias fortiti, L. Poftumius ulteriorem, T. Sempronius citeriorem, Is, quia successurus Q. Fulvio Flacco erat, ne vetere exercitu provincia fpoliaretur, Quero, inquit, de te, L. Minuci, quum confe&am provine ciam nuncies, exiftimefne Çeltiberos perpetuò in fide mansuros, ita ut fime exercitu en provincia obtineri poffit? Si neque de fide barbarorum quidquam recipere ant affirmare nobis potes, ego habendum illic utique exercitum cenfes; utrùm tandem au&tor fenatui fis fupplementum in Hifpaniam mittendi; ut ij modo, quibus emerita stipendia fint, milites dimittantur, veteribus militibus tyrones immifceantur; an deduHis de provincia veteribus legionibus novas confcribendi di mittendi; quum contemptum tyrocinium etiam mitiores barbaros excitare ad rebellandum posfit? Didu quàm re facilius fit, provinciam, in

genio

« IndietroContinua »