Immagini della pagina
PDF
ePub

creari. hi facti, Cn. Cornelius Scipio, C. Valerius Lævinus, Q. & P. Mucii Q. F. Scavolæ. Q. Ful rio & L. Manlio consulibus eadem provincia, quæ superioribus ; pari numero copiæ peditum, equitum, civium, fociorum decretæ. In Hispaniis duabus Ti. Sempronio & L. Postumio cum üfdem exercitibus, quos haberent, prorogatum imperium est. & in fupplementum confules fcribere juffi ad tria millia peditum Romanorum trecentos-equites: quinque millia fociorum Latini nominis, & quadringentos equites. P. Mucius Scævola urbanam fortitus provinciam eft; & ut idem quæreret de veneficiis in urbe, & propius urbem decem millia pafluum : Cn. Cornelius Scipio peregrinam, Q. Mucius Scævola Siciliam, C. Valerius Lævinus Sardiniam. Q. Fulvius conful, priusquam ullam rem publicam ageret, liberare & fe & rempublicam religione votis folvendis dixit velle: voville, quo dic poftremum cum Celtiberis pugnâffet, ludos Jovi optimo maximo, & ædem equeftri Fortunæ fefe facturum : in eam rem fibi pecuniam collatam esse ab Hispanis. Ludi decreti, & ut duumviri ad ædem locanda in crearentur. de pecunia finitur, Ne major cauffa Indorum confumeretur, quàm quanta Fulvio Nobiliori poft Ætolicum bellumb beados facienti decreta effet: neve quid ad cos ludos arcesseret, cogeret, acciperet, facenet, adverfus id fenatufconfultum, quod L. Æmilio, Co. Bæbio. confulibus de ludis factum effet. Decreverat id fenatus propter effusos fumptus fa&os in dudas Ti. Semproni ædilis; qui graves non modò Italiæ ac fociis Latini nominis, fed etiam provinciis exter, pis fuerant.

XLV. Hiems

erant.

XLV. Hiems eo anno nive fæva & omni temo pestatum genere fuit. arbores, quæ obnoxiæ frigoribus funt, deusserat cunctas: & ea tum aliquanto quàm aliàs longior fuit. itaque Latinas mox subitò coorta & intolerabilis tempestas in monte turbavit : inftauratæque fùnt ex decreto pontificum. Eadem tempestas & in Capitolio aliquot figna constravit, fulminibusqué complura loca deformavit ; ædem Jovis Tarracinæ, ædem Albam Capuz, portamque Romanam : muri pinnä aliquot locis decuffæ

Hæc inter prodigia nunciatum & ab Reate, tripedem natum mulum. Ob ea decemviri jussi adire libros edidere, quibus Diis & quot hoftiis facrificaretur : & ob fulminibus complura loca deformata, ad ædem Jovis ut fupplicatio diem unum effet. Ludi deinde votivi Q. Fulvii consulis per dies decem magno apparatu facti. Censorum inde comitia habita : creati M. Æmilius Lepidus pontifex maximus & M. Fulvius Nobilior, qui ex Ætolis triumphaverat. Inter hos viros nobiles inimicitiæ erant ; fæpe multis in senatu & ad populum atrocibus celebratæ certaminibus. Comitiis confectis, ut traditum antiquitus est, cenfores in campo ad aram Martis fellis curulibus confederunt; quo repente principes fenatorum cum agmine venerunt civitatis : inter quos Q. Cæcilius Metellus verba fecit.

XLVI. Non obliti fumus, cenfores, vos paullo antè ab universo populo Romano moribus noftris prepolitos effe: do nos à vobis den admoneri do regi, non vos à nobis debere, indicandum tamen eft, quid omneis bonos in vobis aut offendat, aut certè muta rum malint. Singulos quum intuemur, M. Æmili,

R 4 M. Ful

392

T. LIVII M. Fulvi, neminem hodie in civitate habemus, quem, fi revocemur in fuffragium, velimus vobis prælatum esse. ambo quum (imul afpicimus, non poffumus non vereri, ne malè comparati sitis; nec tantum reipube lice profit, quòd omnibus nobis egregiè placetis, quàm, quòd alter alteri displicetis, noceat. Inimicitias per annos multos vobis ipsis graves dos atroces geritis : que, periculum eft, ne ex hac die nobis do reipublice, quàm vobis, graviores fiant. De quibus cauffis hoc timeamus, multa fuccurrunt que dicerentur; nifi fortè implacabiles vestra ire implicaverint aninos vestros. Has ut hodie, ut in ifto templo finiatis fimultates, quafumus vos universi; don quos comjunxit fuffragiis fuis populus Romanus, hac etiam reconciliatione gratie conjungi à nobis fanatis. Uno animo, uno consilio legatis senatum, equites récenseatis, agatis cenfum, luftrum condaris. quod in omr.ibus fere precationibus nuncupabitis verbis, Ut en res mihi collegaque meo bene e feliciter eveniat, id ita ut verè, ut ex animo velitis evenire : efficiatisque, ut quod Deos precati eritis, id vos velle etiam homines credamus. T. Tarius dos Romulus, in Che jus urbis medio foro acie hoftes concurrerant, ibi concordes regnârunt, Non modò fimultates, sed bella quoque finiuntur. ex infeftis hoftibus plerumque focii fideles, interdum etiam cives fiunt, Albani diruta Alba Romam tradu&ti funt : Latini, Sabini in civitatem accepti. Vulgatum illud, quia verum erat, in proverbium venit : Amicitias immortaleis, inimicitias mortaleis debere effe. Fremitus ortus cum aflensu: deinde universorum voces idem petentium, confufæ in unum, orationem interpellârunt. Inde Æmilius queftus cum alia, tum bis à M. Fulvio se certo consulatu dejectum ; Fulvius contra queri, se ab eo semper lacessitum, & in probrum fuum fponfionem factam; tamen ambo siguificare, fi alter vellet, fe in potestate tot principum civitatis futuros. Omnibus instantibus qui aderant, dexteras fidemque dedere, mittere verè ac finire odium. Deinde, collaudantibus cunctis, deducti sunt in Capitolium. & cura fuper' tali re principum, & facilitas cenforum egregiè comprobata ab senatu, & laudata est. Cenforibus deinde poftulantibus, ut pecuniæ fumma fibi, qua in opera publica uterentur, attribueretur ; vectigal annuum dccretum est.

XLVII. Eodem anno in Hispania L. Poftumius & Ti. Sempronius proprætores comparaverunt ita inter fe, ut in Vaccæos per Lusitaniam iret Albinus, inde in Celtiberiam reverteretur. Gracchus, quòd majus ibi bellum esset, in ultima Celtiberiæ penetravit. Mundam urbem primùm vi cepit, nocte ex improviso aggressus, acceptis deinde obfidibus, præsidioque imposito, castella oppugnare,

agros urere, donec ad prævalidam aliam urbem (Certimam appellant Celtiberi) pervenit. ubi quum jam opera admoveret, veniunt legati ex oppido, quorum fermo antiquæ fimplicitatis fuit, non diffimulantium bellaturos, fi vires essent. Petierunt enim, ut fibi in castra Celtiberorum ire liceret ad auxilia accipienda. fi non impetrâffent, tum fepas ratim eos ab illis fe consulturos. permittente Graccho ierunt, & poft paucis diebus alios decem legatos fecum adduxerunt. Meridianum tempus erat. nihil prius petierunt à prætore; quam ut bibere fibi juberet dari. Epotis primis poculis, iterum po

poscerunt;

RI

[ocr errors]

Fofcerunt; magno rifu circumftantium, in tani Tudibus & moris omnis ignaris ingeniis. tum maximus natu ex iis : Miri fumus, inquit, à gente noftra, qui fciscitaremur, qus tandem re fretus atma nobis inferres? Ad hanc percunctationem Gracchus, Exercitu fe egregio fidentem venife, respondit, quia fi ipfi visere velmt, quo certiora ad fuos referazt, poteftatem fe eis facturum effe : tribunisque militum imperat, ut ornari omneis copias pe. ditum equitumque, & decurrere jubeant armatas. Ab hoc fpectaculo legati mifli deterruerunt fuos ab auxilio circumfeffæ urbi ferendo. Oppidani, quum ignes nocte turribus nequicquam (quod fignum convenerat) fuftuliffent, deftituti ab unica fpe auxilii, in deditionem venerunt. feftertiûm quater & vicies ab iis eft exactum ; quadraginta nabiliffimi equites: nec obfidum nomine, (nam militare jus. fi funt ) & tamen re ipfa ut pignus fidei effent.

XLVIII. Inde jam duxit ad Alcen urbem, ubi caftra Celtiberorum erant, à quibus venerant nupes legati. eos quum per aliquot dies, armaturam le vem immittendo in ftationes, laceffiffet parvis pree lis, indies majora certamina ferebat, ut omnes extra munitiones eliceret. ubi quod petebatur fenfit effectum, auxiliorum præfectis imperat, ut contraeto certamine, tanquam multitudine fuperarentur, repente tergis datis ad caftra effusè fugerent. ipfe intra vallum ad omneis portas inftruxit copias

. Haud multum temporis interceflit, quum ex compolito refugientium fuorum agmen, poft effusè fe quentes barbaros confpexit. Inftructam ad boc ipfum intra vallum habebat aciem. itaque tantum moratus, ut fuos refugere in caftra libero introitu

fineret,

[ocr errors]
« IndietroContinua »