Immagini della pagina
PDF
ePub

popularentur, dolor magis & indignatio, diripi res suas cernentes, Istros, quam certa spes, satis libi virium adversus duos exercitus, excivit. concursu ex omnibus populis juventutis facto, repentinus & tumultuarius exercitus acriùs primo impetu, quàm perseverantiùs, pugnavit. Ad quatuor millia eorum in acie cæsa : ceteri, omisso bello, in civitates passim diffugerunt, inde legatos primùm ad pacem petendam in caftra Romana, deinde obfides imperatos miserunt. Hæc quum Romæ cognita literis proconfulum effent, C. Claudius conlul, veritus ne fortè ea res.provinciam exercitumque fibi adimeret, non votis nuncupatis, non paludatus, fine lietoribus, uno omnium certiore facto collega, nocte profectus præceps in provinciam abiit : ubi inconsultiùs, quàm venerat, se gessit. nam quum concione advocata fugam è caftris A. Manlii adverfis auribus militum (quippe qui primi ipsi fugiffent) jactáflet, ingeffiffetque probra M. Junio, quòd fe dedecoris focium collegæ feciffet ; ad extremum utrumque decedere provincia juslit. Quod quum miiites consulis inperio di&o audientes futuros sese dicerent, quum is more majorum, fecundùm vota in Capitolio nuncupata, cum lictoribus, paludatus profectus ab urbe. eflet ; furens ira, vocatum qui pro quæstore Manlii erat, catenas poposcit ; vinctos se Junium Manliumque minitans Romam miffurum. Ab eo quoque fpretum consulis imperium eft : & cire cum fufus exercitus, favens imperatorum caufla & consuli infeftus, animos ad non pirendum adde-, bat. Poftremò fatigatus consul & contumeliis fingulorum & multitudinis (nam infuper irridebant)

ludia

S 5

ludibriis, nave eadem, qua vencrat, Aquilejam rediit. Inde collegæ fcripsit, ut militum novorum ei parti, quæ fcripta in Iftriam provinciam effet, ediceret, Aquilejam ut conveniret : ne quid fc Romæ teneret, quo minus votis nuncupatis paludatus ab urbe exiret. Hæc college obfequenter facta, brcvisque dies ad conveniendum edicta eft. Claudius

prope

confecutus eft literas fuas. Concione adveniens de Manlio & Junio babita, non ultra triduum moratus Romæ, paludatus, cum lictoribus, votisque in Capitolio nuncupatis, in provinciam æquè ac priùs præcipiti celeritate abit.

XI. Paucis ante diebus Június Manliusque op. pidum Nefattium, quo fe principes Iftrorum & regulus ipfe Æpulo receperat, fumma vi oppugnarunt. EÒ Claudius duabus legionibus novis adduetis, vetere exercitu cum fuis ducibus dimiffo, ipfe oppidum circumsedit, & vineis oppugnate intendit : amdemque præterfluentem mænia, qui & impedimento oppugnantibus erat & aquationem Iftris præbebat, multorum dierum opere exceptum novo alveo avertit. Ea res barbaros miraculo terruit abscillæ aquæ : & ne tum quidem memores pacis, in cædem conjugum ac liberorum verli, e tiam ut spectaculo hostibus tam fædum facinus effet, palam in muris trucidatos præcipitabant. Inter fimul complorationem feminarum puerorumque, fimul nefandam cædem, militęs, tranfgrefli murum, oppidum intrârunt. cujus capti tumultum ut ex pavido clamore fugientium accepit rex, tra jecit ferro pectus, ne vivus caperetur : ceteri ca. pti, aut occifi. Duo deinde oppida, Mutila & Faveria, vi capta & deleta. Præda, ut in gente

inopi

,

[ocr errors][merged small]

inopi, fpe major fuit ; & omnis militibus concesta eft. Quinque millia capitum fexcenta triginta duo fub corona venicrunt. auctores belli virgis cæsi, & fecuri percufli. Iftria tota trium oppidorum excidio, & morte regis pacata est : omnesque undique populi obsidibus datis in ditionem venerunt. Sub IArici finem belli, apud Ligures concilia de bello haberi coepta.

XII. Ti. Claudius proconsul, qui prætor priore anno fuerat, cum præfidio legionis unius Pisis præerat. cujus literis fenatus certior factus, eas ipsas literas ad C. Claudium (nam alter consul jam in Sardiniam trajecerat) deferendas censet : & adjicit decretum, quoniam Istria provincia confecta esset, fi ei videretur, exercitum traduceret in Ligures. Simul ex literis consulis, quas de rebus in Iftria geftis fcripferat, in biduum fupplicatio decreta. Et ab altero consule Ti. Sempronio in Sardinia prospere res geltæ. Exercitum in agrum Sardorum Iliensium induxit. auxilia Iliensibus venerant. Cum utraque gente fignis collatis confixit. fufi fugatique hoftes, caftrisque exuti : duodecim millia armatorum cæfa. Poftero die arma le&ta conjici in acervum juffit consul, facrumque id Vulcano cremavit. Vietorem exercitum in hiberna fociarum urbium reduxit. Et C. Claudius, literis Ti. Claudii & fenatus. confulto accepto, cx Iftria legiones in Ligures transduxit. Ad Scultennam flumen in campos progreffi caftra habebant hostes. Ibi cum his acie dimicatum. quindecim millia cæfa ; plus septingenti in proelio, aut in castris (nam ea quoque exTugnata funt) capti : & figna militaria unum & quinquaginta capta. Ligures, reliquiæ cædis, in montes refugerunt paffim : populantique campeAtres

pugnata

Balarorum magna

agros consuli nulla usquam apparuerunt arma. Claudius, duarum gentium uno anno victor, duabus, quod sarò alius, in consulatu pacatis provincris, Romam revertit.

XIII, Prodigia eo anno nunciata : in Crusiumino avem fangualem (quam vocant) facrum lapidem roftro cecidiffe ; bovem in Campania locutum ; vaccam æneam Syracusis ab agrefti tauro, qui pecore aberrâffet, initam, ac semine afperfam. In Crustumino diem unum in ipso loco supplicatio fuit : & in Campania bos alenda publice data; Syracusanumque prodigium expiatum, editis ab aruspicibus Diis, quibus fupplicaretur. Pontifex co anno mortuus est M. Claudius Marcellus, qui consul censorque fuerat. in ejus locum fuffectus et pontifex filius ejus M. Marcellus. & Lucam colonia eodem anno duo millia civium Romanorum sunt deducta. Triumviri deduxerunt, P. Æ. lius, L. Egilius, Cn. Sicinius. quinquagena & fingula jugera & femiffes agri in fingulos dati funt. de Ligure captus is ager erat. Etruscorum antè, quàm Ligurum, fuerat. C. Claudius conful ad urbem venit : cui (quum in. senatu de rebus in Itria Liguribusque profpere geftis differuiffet) poNulanti triumphus est decretus. triumphavit in magistratu de duabus fimul gentibus. Tulit in co triumpho denariûm trecenta septem millia, & victoriatûm octoginta quinque millia feptingentos duo. militibus in fingulos quinideni denarii dati: duplex centurioni, triplex equiti. Sociis dimidia minus, quàm civibus, datum. itaque taciti, ut iratos esse sentires, fecuti funt currum,

XIV. Dum is triumphus de Liguribus agebatur, Ligures, poftquam fenferunt, non confularem tantum exercitum Romam abductum, fed legionem ab Ti. Claudio Pilis dimiffam, foluti metu, clam exercitu indicto, per transverfos limites fuperatis montibus in campos degressi, agrum Mutinensem populati, repentino impetu coloniam ipsam ceperunt. Id ubi Roinam allatum est, fenatus C. Claudium consulem comitia primo quoque tempore. habere juflit, creatisque in annum magistratibus in provinciam redire, & coloniam ex hoftibus eripere. Ita, utì censuit fenatus, comitia habita.' Consules creati, Cn. Cor.

Ante Chra. nelius Scipio Hifpalus, Q Petillius Spu

176. rinus. Prætores inde facti, M. Popil

V, C. 576. lius Lænas, P. Licinius Crassus, M. Cornelius Scipio, L. Papirius Maso, M. Aburius, Li Aquilius Gallus. C. Claudio consuli prorogatum in annum imperium, & Gallia provincia: &, ne Iftri quoque idem quod & Ligures facerent, focios nominis Latini in Iftriam mitteret, quos triumphi caufla de provincia deduxiffet. Cn. Cornelio & R. Petillio consulibus, quo die magiftratum inicrunt, immolantibus Jovi fingulis bubus, utì folet, in ea hostia, qua Q. Petillius facrificavit, in jecinore caput non inventum. id quum ad fenatum retulisset, bove 'perlitare jussus. De provinciis deinde consultus fenatus Pifas & Ligures provincias consulibus decrevit. Cui Pisæ provincia obveniffet, quum magistratuum creandorum tempus ef

fet,

[ocr errors]
« IndietroContinua »