Immagini della pagina
PDF
ePub

fet, ad comitia reverti juflit. additum decreto, ut binas legiones novas faiberent, & trecentos equites : & dena millia peditum fociis nominique Latino, & fexcentos imperareat equites. Ti, Claudio prorogatum eft imperiam in id tempus, quo in provinciam conful veniffet.

XV. Dum dc his rebus in fenatu agitur, Cn. Cornelius, cvocatus à viatore, quum templo egref. fus effet, paulo poft rediit confuso valtu; & expofuit Patribus consaiptis, bovis fescenaris, quem immolavisset, jecur deflaxisse, id fc victimario nuncianti parum credentem, ipsum aquam effundi ex olla, ubi exta coquerentur, julliffe : & vidiffe ceteram integram partem extorum, jecur omne inenarrabiliter abfumptum. Territis co prodigio Patribus, & alter conful curam adjecit : qui fe, quòd caput jecinori defuiffet, tribus bubus perditáffe negavit. Senatus majoribus hoftiis usque ad litationem facrificari juffit. Ceteris Diis perlitatum ferunt : Saluti Petillium perlitáffe negant. Inde consules prætorefque provincias fortiti. Pisz Cn. Cornelio, Ligures Petillio obvenerunt. Prætores, L. Papirius Maso urbanam, M. Aburius inter peregrinos, fortiti funt. M. Cornelius Scipio Maluginenfis Hifpaniam ulteriorem, L. Aquilias Gallus Siciliam habuit. Duo deprecati sunt, ne in provincias irent : M. Popillius in Sardiniam. Gracchum eam provinciam pacare, & T. Æbutium prætorem adjutorem ab fenatu datum effe, interrumpi tenorem rerum, in quibus peragendis continuatio ipfa efficacissima effet, minime convenire. inter traditionem imperii, novitatemque fuccefforis, quæ noscendis priùs quàm agendis rebus im

buenda

1

[merged small][ocr errors]

buenda fit, fæpe bene gerendæ rei occasiones intercidere. Probata Popillii excufatio eft. P. Licinius Craffus facrificiis fe impediri folennibus excufabat, ne in provinciam iret. Citerior Hispania obvenerat. Ceterùm aut ire juffus, aut jurare pro conrione, folenni sacrificio fe prohiberi. id ubi in P. Licinio ita ftatutum eft, & ab fe uri jusjurandum acciperent ; M. Cornelius poftulavit, ne in Hispaniam ulteriorem iret. Prætores ambo in eadem verba jurejurarunt. M. Titinius & T. Fontejus, proconfules, manere cum codem imperii jure in Hispania jufli : & ut, ia supplementum, his tria millia civium Romanorum cum equitibus ducentis, quinque millia sociûm Latini nominis & trecenti equites mitterentur.

XVI. Latinæ feriæ fuere ante diem tertium Nonas Maji, in quibus, quia in una hostia magiAratus Lanuvinus precatus non erat, populo Romano Quiritium, religioni fuit. Id quum ad fenacum relatum esset, senatusque ad pontificum collegium rejeciffet ; pontificibus, quia non rectè factæ Latinæ essent, instauratis Latinis, placuit Lanuvinos, quorum opera instauratæ effent, hoftias præbere. Accefferat ad religionem, quòd Cn. Cornelius consul ex monte Albano rediens concidit : & parte membrorum captus, ad Aquas Cumanas profectus, ingravescente morbo Cumis decellit. fed inde mortuus Romam allatus, & funere magnifico clatus fepultusque eft. Pontifex idem fuerat: Consul Q. Petillius, quum primum per aufpicia poffet, collegæ fubrogando, comitia habere jussus, & Latinas edicere. comitia in ante diem tertium Nonas Sextiles, Latinas in ante diem tertium Idus Sextiles edixit. Plenis religionum animis prodigia insuper nunciata : Tufculi facem in coelo visam ; Gabiis ædem Apollinis, & privata ædificia complura, Grariscis murum portamque de cælo tacta. Ea Patres procurari, utì pontifices cenfuiflent, jufferunt. Dum consules primùm religiones, deinde alterum alterius mors, & comitia, & Latinarum instaurationes impediunt ; interim C. Claudius exercitum ad Mutinain, quam Ligures priore anno ceperant, admovit. Ante triduum, quàm oppugnare coeperat, receptam ex hoftibus, colonis restituit. Ošto millia ibi Ligurum intra muros cæsa; literæque Romam extemplo fcriptæ, quibus non modò rem exponeret, fed etiam gloriaretur, sua virture ac felicitate neminem jam cis Alpes hoftem populi Romani : agrique aliquantum captum, qui multis millibus hominum dividi piritim poflet.

tertium

XVII. Et Ti. Sempronius codem tempore in Sardinia multis fecundis proeliis Sardos perdomuit. Quindecim millia hoftium sunt cæsa, omnes Sare dorum populi, qui defecerant, in ditionem redacti, ftipendiariis veteribus duplex vectigal imperatum exactumque : ceteri frumentum contulerunt. Pas cata provincia, obsidibusque ex tota insula ducentis triginta acceptis, legati Romam, qui ca nunciarent, misli : quique-ab senatu peterent, ut ob cas res, ductu auspicioque Ti. Sempronii profpere gestas, Diis immortalibus honos haberetur : ipfique decedenti de provincia exercitum secum deportare liceret. Senatus, in æde Apollinis legatorum verbis auditis, fupplicationem in biduum decrevit, & quadraginta majoribus hoftiis consules sacrificare

juflit:

[ocr errors]

juflit: Ti. Sempronium proconsulem exercitumque eo anno in provincia manere. Comitia deinde coníulis unius fubrogandi, quæ in ante diem tertium Nonas Sextiles edicta erant, co ipso die funt confecta. Q. Petillius consul collegam, qui extemplo magistratum occiperet, creavit C. Valerium Lævinum. Is, jam diu cupidus provincia, quum opportunæ cupiditati ejus literæ allatæ eflent, Ligures rebellafie, Nonis Sextilibus paludatus, literis auditis, tumultus ejus cauffa legionem tertiam ad C. Claudium proconfulem in Galliam proficisci jussit : & duumviros navales cum classe Pisas ire, qui Ligurum oram, maritimum quoque terrorem admoventes, circumvectarentur. Eodem & Q. Perillius consul ad conveniendum exercitui diem edixerat. Et C. Claudius proconful, audita rebellione Ligurum, præter eas copias quas fecum Parmæ habebat, fubitariis collectis militibus, exercitum ad fines Ligurum admovit.

XVIII. Hoftes sub adventum C. Claudii, à quo duce fe meminerant nuper ad Scultennam Aumen victos fugatosque, locorum magis præsidio adverfus infeliciter expertam vim, quàm armis se detensuri, duos montes Letum & Balistam ceperunt : muroque insuper amplexi, tardiùs ex agris demigrantes, opprefli ad mille & quingentos perierunt. Ceteri montibus se tenebant, &, ne in mctu quis dem feritatis ingenitæ obliti, fæviunt in prædam, quæ Mutinæ parta erat : captivos cum foeda laceratione interficiunt : pecora in fanis trucidant: veriùs paflim, quàm rite facrificant. Satiati cæde animantium, quæ inanima erant parietibus affigunt, vala omnis generis ufui magis quàm orna

menta

426

T. LIVII mento in fpeciem facta. Q. Petillius consul, ne absente fe debellaretur, literas ad C. Claudium miLit, ut cum exercitu ad fe in Galliam veniret : campis Macris fe eum exspectaturum. Literis acceptis Claudius ex Liguribus caftra movit, exercitumquc ad campos Macros confuli tradidit. Eodem paucis poft diebus C. Valerius consul alter venit. Ibi divifis copiis, priufquam digrederentur, communiter ambo exercitus luftraverunt, cum forciti, quia non ab eadem utrumque parte aggredi holtem placebat, regiones quas peterent. Valerium aufpicard fortitum conftabat, quod in templo fuis fet : in Petillio id vitio factum, poftea augures refponderunt, quod extra templum fortem in fatele lam in templum latam foris ipfe posuerit. Profe di inde in diverfas regioncs. Perillius adversus Baliftæ & Leti jugum, quod eos montes perpetua dorso inter fe jungit, caltra habuit. Ibi adhortantem eum pro concione milites, immemorem am. biguitatis verbi ominatum ferunt, fe eo die Letum capturum effe. Duabus fimul partibus fubire in adversos montes cæpit. Ea pars, in qua ipse erat, impigre fuccedebat. Alteram hostes quum propuliffent, ut restitueret rem inclinatam, conful equa adve&us, fuos quidem à fuga revocavit : ipfe, dum incautiùs ante figna obverfatur, mißili traje &tus cecidit. Nec hoftes ducem occifum fenferunt : & fuorum pauci, qui viderant, haud neglie genter, ut qui in eo vi&oriam verti fcirent, corpus occultavere. Alia mukitudo peditum equitume que, deturbatis hoftibus, montes finc duce cepere, ad quinque millia Ligurum occifa : ex Romano exercitu dua & quinquaginta ceciderunt. Super tam

evidentem

« IndietroContinua »