Immagini della pagina
PDF
ePub

βειν; τοιαύτ' ουν παραδείγματα και ταύτα ουκ αλλότρια αλλ'

οικεία έχοντες, μη μελλήσητε τα μεν ζηλώσαι τα δε φυλάξα6 σθαι, άλλ' άτε απ' αυτών των πραγμάτων την πείραν της εκ

βάσεως ων βουλεύεσθε, παρειληφότες, μηκέτι τους έμούς λό

γους ως και ρήματα διασκοπείτε, αλλά τα το κοινό διαφέροντα 7 ως και εν τω έργω ήδη όντα θεωρείτε. ουδε γαρ ασαφεί τινι

ενθυμήσει ταφανές της ελπίδος αναρρίψετε, αλλ' έχεγγύω πίστει

το βέβαιον του λογισμού προνοήσετε. 26 υπάρχει μεν ούν υμίν τούθ' όπερ είπον, οίκοθεν και παρά

των προγόνων λαβούσιν ορθώς βουλεύσασθαι" και δια τούτο ουδέ ξενικούς παραδείγμασι χρήσθαι ήθέλησα, μυρία αν ειπείν έχων. εν δ' ουν όμως της αρίστης και αρχαιοτάτης πόλεως,

παρ' ής ουδ' οι πατέρες ημών επάγεσθαι τινας νόμους απ2 ηξίωσαν, παρέξομαι και γαρ αισχρόν αν είη τοσούτον ημάς και

τη ρώμη και τη γνώμη των Αθηναίων υπερέχοντας χείρον αυτών βουλεύεσθαι. εκείνοι τοίνυν, λέγω δε ο πάντες ίστε, στασιάσαντές ποτε, και εκ τούτου και υπό των Λακεδαιμονίων

καταπολεμηθέντες και υπό των δυνατωτέρων πολιτών τυραννη3 θέντες, ου πρότερον απηλλάγησαν των κακών πριν συνθέσθαι

και διομολογήσασθαι των τε συμβεβηκότων σφίσι, πολλών που

και δεινών όντων, επιλήσεσθαι, και μηδεν το παράπαν υπέρ 4 αυτών μήτε εγκαλέσειν ποτέ μήτε μνησικακήσειν τινί. τοιγάρτοι

σωφρονήσαντες ούτως ουχ ότι τυραννούμενοι και στασιάζοντες επαύσαντο, αλλά και τοις άλλοις πάσιν ευθένησαν και την τε

[blocks in formation]

fuit, omnia nostros aut invenisse per se sapientius quam Graecos aut accepta ab illis fecisse meliora. An politischer Einsicht und Verstand, ja auch an Geistesfrische und Produktivität waren die Römer den Griechen überlegen, aber die engen Schranken römischer Sitte und Ordnung gestatteten nicht die freie Entwicklung des Geistes. Cicero hat übrigens auch die damaligen Griechen im Auge.

πρίν συνθέσθαι] Nepos Thrasybulus 3: Praeclarum hoc quoque Thrasybuli, quod reconciliata pace, cum plurimum in civitate posset, legem tulit, ne quis ante actarum rerum accusaretur neve multaretur, eamque illi legem oblivionis (το της αμνηστίας ψήφισμα) αppellarunt. - ευθένησαν]

C. 26. υπερέχοντας] Cic. de Οr. I § 15 ingenia vero, ut multis rebus possumus iudicare, nostrorum hominum multum ceteris hominibus omnium gentium praestiterunt. Tusc. I, 1 meum semper iudicium

πόλιν ανεκτήσαντο και της των Ελλήνων άρχής αντεποιήσαντο, και τέλος κύριοι και σώσαι και απολέσαι και τους Λακεδαιμονίους αυτούς και τους Θηβαίους πολλάκις εγένοντο. καίτοι ει 5 ήθελήκεσαν εκείνοι οι την Φυλήν καταλαβόντες και εκ του Πειραιώς κατελθόντες τιμωρήσασθαι τους έκ τού άστεως υπέρ ων ήδίκηντο, εύλογον μέν αν πράγμα πεποιηκέναι εδεδόχεσαν, πολλά δ' άν και εφεδράκεσαν κακά και επεπόνθεσαν. ώσπερ 6 γάρ κρείττους αυτών παρά την ελπίδα εγένοντο, τάχ' άν τι και ήλαττώθησαν αύθις. ου γάρ έστιν εν τοις τοιούτοις βέβαιον 27 ουδέν, ουδε εξ ων ισχύει τις προσεπεκράτησεν, αλλά πάμπολλοι μεν θαρσούντες έπταισαν, πάμπολλοι δε ζητούντες άμύνασθαι τινα προσαπώλoντο. ούτε γάρ το πλεονεκτούμενον έν τινι πάντως ευτυχεί, διότι και αδικείται, ούτε το δυνάμει προύχον πάντως κατορθού, διότι και προήκει, αλλ' αμφότερα από της ίσης και το παραλόγο του ανθρωπίνου και το ασταθμήτω της τύχης υποκείμενα, και την ροπήν πολλάκις ου προς το σφέτερον εύελπι αλλά προς το εκείνων αδόκητον λαμβάνει. όθεν εκ τε τούτων 3 και εκ της φιλονικίας, δεινόν γάρ έστιν άνθρωπος αδικηθείς ή νομίσας γε άδικείσθαι υπέρ δύναμιν θρασύνασθαι, και πολλοί πολλάκις και παρά την ισχύν επαίρονται διακινδυνεύειν ως και κρατήσοντες ή ούτι γε και αναιμωτι διολούμενοι, και ούτω τα μεν νικώντες τα δε ηττώμενοι, και τοτε μεν αντεπι- 4 κρατούντες άλλων, τοτε δε αντελαττούμενοι, οι μεν πασσυδί συναπόλλυνται, οι δε τήν τε Καδμείαν λεγομένην νίκην νικωσι, και εν τω χρόνω, ότ' ουδέν όφελός εστιν, αισθάνονται ότι κακώς έβουλεύσαντο.

και ότι ταύθ' ούτως έχει και υμείς έργω μεμαθήκατε. σκο- 28 πείτε δε· ίσχυσε τινα χρόνον εν τοίς στασιωτικούς ο Μάριος,

စ် είτεκπεσών και δύναμιν αθροίσας ίστε οια ειργάσατο. ομοίως efflorescebant. της των Ελλήνων πλή χερί", καθ' αυτοϊν δικρατείς αρχής] Nach der Schlacht bei Kni- λόγχας στήσαντέχετoν κοινού θαdus (394) begründeten Timotheus νάτου μέρος άμφω." Soph. Αnt. und Kallístratus die Seehegemonie 14. 145. Athens. Vgl. A. Schäfer, Demosthenes und seine Zeit I p. 23 sqq.

C. 28-30. Argumentatio: 2) οι την Φυλήν καταλαβόντες] vgl.

Beweis für die Behauptung Griech. Quellenb. II, 87 sqq.

(c. 27), dass Versöhnung rät

lich ist, weil Macht und GeC. 27. προσεπεκράτησεν] die Oberhand behalten. το πλεονεκτού

walt von keinem Bestande ist

und nie den Frieden bringt. μενον] die unterdrückte Partei. την Καδμείαν νίκην] Eteocles and C. 28. εν τοις στασιωτικούς] in den Polynices ,,μιά θανόντες ήμέρα δι- Wirren der Verfassungsstreitigkei

[ocr errors]
[ocr errors]

ο Σύλλας, ίνα μη τον Κίνναν μηδέ τον Κάρβωνα μηδε τους άλλους τους διά μέσου καταλέγω, δυνηθείς την πρώτην, είτ'

ελαττωθείς, έπειτα δυναστεύσας ουδέν ό,τι ουχί των δεινοτάτων 2 έπραξε. μετά ταύτα Λέπιδος ιδίαν τε τινα, ως δή και τούτοις

επεξιών, στάσιν ήγειρε, και πάσαν ολίγου την Ιταλίαν έτάραξεν. ώς δ' απηλλάγημέν ποτε και τούτου, μέμνησθε όσα αυ

και οία πρός τε τού Σερτορίου και προς των μετ' αυτού φυ3 γόντων επάθομεν. τί δ' ο Πομπήιος, τι δ' ο Καίσαρ αυτός

ούτος; ίνα μηδέν ενταύθα μήτε του Κατιλίνου μήτε του Κλωδίου μνημονεύσω. ου πρότερον μέν επολέμησαν αλλήλοις, και ταύτα συγγενείς όντες, έπειτα μυρίων κακών ου μόνον την

πόλιν ημών ή και την λοιπήν Ιταλίαν, αλλά και πάσαν ως 4 ειπείν την οικουμένην ανέπλησαν; άρ' ουν μετά τε τον του

Πομπηίου θάνατον και τον πολύν εκείνον των πολιτών όλεθρον ησυχία τις εγένετο; πόθεν; πολλού γε και δεϊ. οίδε δε η

'Αφρική, οίδεν η Ίβηρία το πλήθος των εκατέρωθι απολομένων. 5 τί ούν; επί γε τούτοις ειρηνήσαμεν; και πώς; οπότε κείται

μεν αυτός ο Καίσαρ ούτω σφαγείς, κατέχεται δε το Καπι

τώλιον, και πεπλήρωται μεν η αγορά των όπλων, πεπλήρωται 29δε και πάσα η πόλις του φόβου. ούτως επειδαν άρξωνται

τινες στασιάζειν, και τα βίαια αεί τοϊς βιαίοις αμύνεσθαι ζητωσι, και τας τιμωρίας μήτε προς το επιεικές μήτε προς το ανθρώπινον αλλά πρός τε την επιθυμίας και την εξουσίαν την εκ των όπλων ποιώνται, κύκλος τις εξ ανάγκης αει των

κακών γίγνεται και ανταπόδοσις εκ διαδοχής των δεινών 2 συμβαίνει. τό τε γαρ ευτυχήσαν ύβρει τα πλεονάζει και

ουδένα όρον της πλεονεξίας ποιείται, και το πταίσαν οργή της συμφοράς, άν γε μη παραχρήμα απόληται, αντιτιμωρήσασθαι τον αδικήσαντα επιθυμεί μέχρις άν τον θυμόν εκπλήση. και

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

αυτούς και το λοιπόν πλήθος, κάν μη συμμετάσχη των πραγμάτων, αλλά τότε γε τώ τε ελέω του νενικημένου και το φθόνω του κεκρατηκότος, δεϊσάν τε άμα μη και τα αυτά εκείνω πάθη, και ελπίσαν τα αυτά τούτω δράσεις, συναίρεται. και ούτω και τα μέσα των πολιτών στασιάζειν προάγεται, και 4 άλλοι τε επ' άλλους το κακόν, προφάσει τιμωρίας των αεί ελαττουμένων, ώσπερ τι έννομον και εγκύκλιον πράγμα ανταμυνόμενοι διαδέχονται, και αυτοί μεν ως έκαστοι απαλλάσσουσι, το δε δή κοινόν εξ άπαντος τρόπου φθείρουσιν. ή 30 ουχ οράτε πόσον μέν χρόνον κατατετρίμμεθα πολεμούντες αλλήλοις, όσα δε και οία εν αυτώ πεπόνθαμεν, και ό γε τούτου δεινότερόν έστι, και δεδράκαμεν; και τις άν αριθμήσαι δύναιτο 2 το πλήθος των χρημάτων & τούς τε συμμάχους περιδύοντες και τους θεούς περισυλώντες, και προσέτι και αυτοί εξ ων ουκ είχομεν συνεσφέροντες, επ' αλλήλοις δεδαπανήμεθα; τίς το 3 πλήθος των ανδρών των απολωλότων, ουχ ότι των άλλων, επει τούτό γ' ανεξεύρετόν έστιν, αλλά και των ιππέων και των βουλευτών, ων είς έκαστος και πάσαν την πόλιν εν τοις οθνείοις πολέμοις σώσαι και ζών και αποθανών εδύνατο; πόσοι μέν γάρ Κούρτιοι, πόσοι δε Δέκιοι, Φάβιοι, Γράκχοι, 4 Μάρκελλοι, Σκιπίωνες τεθνήκασιν; ού μα Δι' ουχ ίνα Σαυνίτας ή Λατίνους ή "Ίβηρας ή Καρχηδονίους αμύνωνται, αλλ' ίνα και αυτοί προσαπόλωνται. και των μεν εν τοίς όπλοις τετελευτηκότων, ει και τα μάλιστα και εκείνων οδύραιτο άν τις, αλλά ηττόν γε άξιόν εστιν ολοφύρασθαι" ές τε γαρ τας μάχας εθελονται, είγε εθελοντάς τους αναγκασθέντας φόβω καλεϊν δεί, ήλθον, και θάνατον ει και άδικον άλλ' άνδρεϊόν

[ocr errors]

- εκείνω] sc. τω νενικημένω. - Cic. Phil. II, 55: Doletis tres exerτούτο] sc. τώ κεκρατηκότι. συναί- citus (ter enim depugnavit Caesar getal wird' mit fortgerissen. cum civibus in Thessalia Africa Hi

C. 30. κατατετρίμμεθα] αttriti spania) populi Romani interfectos, sumus. - περιδύοντες] ausziehen

,,

desideratis clarissimos viros etc. = ausplündern: Vgl. Cic. Phil. I Koúptioi] Männer so edel und so ver§ 17: Pecunia utinam ad Opis ma- dient wie M. Curtius (Liv. VII, 6), neret! cruenta illa quidem, sed his wie die Decier, die Fabier, die temporibus, quoniam eis, quorum Gracchen. Dieses Geschlecht erest, non redditur, necessaria. Ibid. wähnt Cicero zu Ehren des Tib. II § 93: ubi est septiens miliens, quod Sempronius Gracchus, welcher den est in tabulis, quae sunt ad Opis? Sieg bei Beneventum (214) erfocht, funestae illius quidem pecuniae, sed und seines Sohnes, welcher zweimal tamen quae nos, si eis, quorum erat,

Consul und Censor war und die non redderetur, a tributis posset Celtiberer besiegte (179), beide οιηdicare. - το πλήθος των ανδρών] durch Tapferkeit, Milde und Ehr

[ocr errors]

γε υπέμειναν, έν τε αγώνι ισοπαλεί και δεν ελπίδα του κάν 6 περιγενέσθαι και κρατήσαι έπεσον αναισθήτως. τους δε έν τε

ταϊς οικίαις και εν ταϊς οδοίς τη τε αγορά τω τε βουλευτηρίων αυτώ τω τε Καπιτωλίω αυτώ βιαίως, ουχ όπως άνδρας, αλλά και γυναίκας, ουχ όπως ακμάζοντας, αλλά και γέροντας και

παϊδας, οικτρώς εξολωλότας πώς άν τις κατ' αξίαν θρηνήσειε ; 7 και ταύτα μέντοι τοιαύτα και τοσαύτα ολα και όσα ούτ' αυτοί ποτε προς πάντων άμα των πολεμίων επάθομεν ούτε εκείνους έδράσαμεν, διατιθέντες αλλήλους ουχ όσον ούκ άχθόμεθα, ουδ' απαλλαγήναι ποτε αυτών ανδρικώς εθέλομεν, αλλά και

χαίρομεν και εορτάζομεν, και ευεργέτας τους ποιoύντας αυτά 8 ονομάζομεν. καίτοι έγωγε ουδ' ανθρώπινόν τινα βίον ηγούμαι

τούτον ημάς βεβιωκέναι, αλλά τινων θηρίων, & δι' αλλήλων φθείρεται.

και τα μεν ήδη συμβεβηκότα τι άν επί πλέον οδυραίμεθα; ου γάρ που και αγένητα αν αυτά ποιησαίμεθα" των δε δή μελλόντων προϊδώμεθα. διά γάρ ταύτα και εκείνων εμνημόνευσα, ού, ίνα τας κοινής συμφοράς, άς γε μηδέ γενέσθαι ώφελε, καταλέξω, αλλ' ίν' υμάς εξ αυτών αναπείσω τα γούν λοιπά

διασώσαι τούτο γαρ άν τις μόνον των κακών απόνοιτο, το 3 μηδέν αύθις όμοιον σφίσι παθείν φυλάξασθαι. έξεστι δε

τούθ' υμίν εν τω παρόντι μάλιστα ποιήσαι, έως έτι το δεινόν άρχεται και ούτε πολλοί πω συνεστήκασιν, οί τε κεκινημένοι ούτε πεπλεονεκτήκασιν απ' αλλήλων ούτ' ηλάττωνται, ώστ' ή

ελπίδι του κρείττονος ή οργή του καταδεεστέρου και παρά το 4 συμφέρον σφίσιν απερισκέπτως κινδυνεύσαι προαχθήναι. και

τούτο μέντοι τηλικούτο κατορθώσετε μήτε πόνον τινά πονήσαντες μήτε κινδυνεύσαντες, μη χρήματα αναλώσαντες, μη

2

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small]
« IndietroContinua »