Immagini della pagina
PDF
ePub

quidam auctores sunt: primo concursu Poenum usque ad castra fusum ; inde eruptione facta repente versum terrorem in Romanos; Numeri Decimi Samnitis deinde interventu proelium restitutum. Hunc principem genere ac divitiis non Boviani modo, unde 5 erat, sed toto Samnio, jussu dictatoris octo milia peditum et equites quingentos ducentem in castra, ab tergo cum apparuisset Hannibali, speciem parti utrique praebuisse novi praesidii cum Q. Fabio ab Roma venientis. Hannibalem, insidiarum quoque 10 aliquid timentem, recepisse suos; Romanum insecutum adjuvante Samnite duo castella eo die expugnasse. Sex milia hostium caesa, quinque admodum Romanorum ; tamen, in tam pari prope clade, famam egregiae victoriae cum vanioribus litteris 15 magistri equitum Romam perlatam.

XXV. De his rebus persaepe et in senatu et in contione actum est. Cum, laeta civitate, dictator unus nihil nec famae nec litteris crederet, et, ut vera omnia essent, secunda se magis quam adversa timere 20 diceret, tum M. Metilius tribunus plebis ‘id enimvero ferendum esse' negat: 'non praesentem solum dictatorem obstitisse rei bene gerendae, sed absentem etiam gestae obstare, et in ducendo bello sedulo tempus terere, quo diutius in magistratu sit, solusque 25 et Romae et in exercitu imperium habeat. Quippe consulum alterum in acie cecidisse, alterum specie classis Punicae persequendae procul ab Italia ablegatum ; duos praetores Sicilia atque Sardinia occupatos, quarum neutra hoc tempore provincia praetore 30 egeat; M. Minucium magistrum equitum, ne hostem videret, ne quid rei bellicae gereret, prope in custodia habitum. Itaque hercule non Samnium modo, quo jam tamquam trans Hiberum agro Poenis concessum sit, set Campanum Calenumque et Falernum agrum 35 pervastatos esse, sedente Casilini dictatore et legionibus populi Romani agrum suum tutante. Exercitum cupientem pugnare et magistrum equitum clausos prope intra vallum retentos; tamquam hostibus

[ocr errors]
[graphic]

et toets, in stativis erat. Inde frumentstum duas exercitus partes mittebat; eum tertia ipse exedita in statione et, simul castris praesidio, et

remspetsins seeunde impetus in frumentatores 5

XXIV. Romanus tune exereitus in agro Laris mani se praverat Vlinucius magister equitum, pree feet stort ante dierum est, ad urbem dictatore

Caterem sens. quae in monte alto ae tuto loco 10 usersnt jam in pianum deferuntur; agita

moo ingenio ducis consilia calidiora, ut impus sueintramentatores palatos, aut in castra

com o sito fieret. Nee Hannibalem fetelit cursue muram esse belli rationem, et 15 fevernssonsultius rem hostes gestures. Ipse

to mimme quis crederescum hestis propius esset, etiam anteen micum frumentatum, dnabus in caseis means dimisi: dean casita ipsa propius

hostea mostoho čemes Gereento, ma in tumle20 lumessi consapecans, intentam semestesse ad fru

mentatores setmanes etc, tumulos. Propion inde er stone insis maneass Bonnatoen Cassis comuns apparuits and ameem ceapisici ele aster, quia ini munne biosets beste vriemereams tenentis benzine contempote pancísase Thomas puses

die candeggerset, se transfersson Dam
uitame erguum spatii walitumalo sa

at sum tatuni panape couleverat Rooms
3D simul att gear anessa aceastris Hannibalis euistas

cum lleni ammatturna entists in frumentators
celian gaunque lhostium palatorum fecit.
a lunibil ass, quia tanta paueirate

restari poterat; jam que
maritus berat jam fame]

hat, receperatque

reoni moenibus

[merged small][ocr errors]

quidam auctores sunt: primo concursu Poenum usque ad castra fusum ; inde eruptione facta repoute versum terrorem in Romanos ; Numeri Decimi Mama nitis deinde interventu proelium restitutum. lluno principem genere ac divitiis non Boviani modo, unde 6 erat, sed toto Samnio, jussu dictatoris octo milia peditum et equites quingentos ducentem in contra, ab tergo cum apparuisset Hannibali, speciom paruh utrique praebuisse novi praesidii cum Q. Fabio ab Roma venientis. Hannibalem, insidiarum quoquo 10 aliquid timentem, recepisse suos; Romanum inno cutum adjuvante Samnite duo castella oo dio expugnasse. Sex milia hostium caesa, quinque admodum Romanorum ; tamen, in tam pari propo clude, famam egregiae victoriae cum vanioribus litteris 16 magistri equitum Romam perlatam.

XXV. De his rebus persnepe et in senatu et in contione actum est. Cum, laeta civitate, dictator unus nihil nec famae nec litteris crederet, et, ut vera omnia essent, secunda se magis quam adverea timere 20 diceret, tum M. Metilius tribunus plebis id enim. vero ferendum esse' negat: 'non pracuentem mlum dictatorem obstitisse rei bene gerendae, wod atatata etiam gestae obstare, et in ducendo bello adesity tempus terere, quo diutius in magistratu nit, solusie 23

et Bomae et in exercitu imperium haluat. Qui susret consulum alterum in acie cecidinuo, alurum **1.10

classis Panicae persequendae procul ab Italia aly.top gatum; duos praetores Sicilia atque fard.com patos, quarum neutra hoc tempore prosíma 612045x6,50 egest; M Minucium magistrurn quiossa, béEx H874 vidaret, se god rei bellicae gereret, prude, so moerskit, habatman Iraque hercule por esta madre, y jam tangan tzans Hiberum az! Pikton roman et, set Campanom Caleoumane. Fara za pezTastatus esse, sedente Czelini 132:195, 5s, por

[graphic]
[graphic]

captivis arma adempta. Tandem, ut abscesserit inde dictator, ut obsidione liberatos, extra vallum egressos fudisse ac fugasse hostis. Quas ob res, si antiquus

animus plebei Romanae esset, audaciter se laturum 5 fuisse de abrogando Q. Fabi imperio; nunc modicam

rogationem promulgaturum de aequando magistri equitum et dictatoris jure. Nec tamen ne ita quidem prius mittendum ad exercitum Q. Fabium, quam

consulem in locum C. Flamini suffecisset.' 10 Dictator contionibus se abstinuit in actione minime

populari. Ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur, cum hostem verbis extolleret biennique clades per temeritatem atque inscientiam ducum ac

ceptas referret, et 'magistro equitum, quod contra 15 dictum suum pugnasset, rationem diceret redden

dam esse. Si penes se summa imperii consiliique sit, prope diem effecturum, ut sciant homines, bono imperatore haut magni fortunam momenti esse, mentem

rationemque dominari, et in tempore et sine igno20 minia servasse exercitum, quam multa milia hostium

occidisse, majorem gloriam esse.' Hujus generis orationibus frustra habitis, et consule creato M. Atilio Regulo, ne praesens de jure imperii dimicaret, pridie

quam rogationis ferendae dies adesset, nocte ad exer25 citum abiit. Luce orta cum plebis concilium esset,

magis tacita invidia dictatoris favorque magistri equitum animos versabat, quam satis audebant homines ad suadendum quod vulgo placebat prodire,

et, favore superante, auctoritas tamen rogationi 30 deerat. Unus inventus est suasor legis C. Terentius

Varro, qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum, sed etiam sordido, ortus. Patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis, filio

que hoc ipso in servilia ejus artis ministeria usum. 35 XXVI. Is juvenis, ut primum ex eo genere quae

stus pecunia a patre relicta animos ad spem liberalioris fortunae fecit, togaque et forum placuere, proclamando pro sordidis hominibus causisque adversus rem et famam bonorum primum in notitiam populi,

deinde ad honores pervenit; quaesturaque et duabus aedilitatibus, plebeia et curuli, postremo et praetura perfunctus, jam ad consulatus spem cum adtolleret animos, haud parum callide auram favoris popularis ex dictatoris invidia petiit, scitique plebis unus gra- 5 tiam tulit.

Omnes eam rogationem, quique Romae quique in exercitu erant, aequi atque iniqui, praeter ipsum dictatorem, in contumeliam ejus latam acceperunt. Ipse, qua gravitate animi criminantes se ad multitu- 10 dinem inimicos tulerat, eadem et populi in se saevientis injuriam tulit; acceptisque in ipso itinere litteris senatus de aequato imperio, satis fidens hautquaquam cum imperii jure artem imperandi aequatam, cum aeque invicto a civibus hostibusque animo, 15 ad exercitum rediit.

XXVII. Minucius vero, cum jam ante vix tolerabilis fuisset secundis rebus ac favore volgi, tum utique inmodice inmodesteque non Hannibale magis victo ab se quam Q. Fabio gloriari. “Illum in re- 20 bus asperis unicum ducem ac parem quaesitum Hannibali, majorem minori, dictatorem magistro equitum, quod nulla memoria habeat annalium, jussu populi aequatum in eadem civitate, in qua magistri equitum virgas ac secures dictatoris tremere atque horrere 25 soliti sint; tantum suam felicitatem virtutemque enituisse. Ergo secuturum se fortunam suam, si dictator in cunctatione ac segnitie, deorum hominumque judicio damnata, perstaret.' Itaque, quo die primum congressus est cum Q. Fabio, 'statuendum omnium 30 primum'ait esse, quem ad modum imperio aequato utantur: se optumum ducere, aut diebus alternis, aut, si majora intervalla placerent, partitis temporibus, alterius summum jus imperiumque esse, ut par hosti non solum consilio, sed viribus etiam esset, si 35 quam occasionem rei gerendae habuisset.' Q. Fabio haudquaquam id placere: omnia fortunam eam habitura, quamcumque temeritas conlegae habuisset ; sibi communicatum cum illo, non ademptum, im

« IndietroContinua »