Immagini della pagina
PDF
ePub
[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

T. LIVII PATAVINI

HISTORIA RUM

AB URBE CONDITA

LIBRI.

EPITOME LIBRI XXXI.

BELLI adversus Philippum Macedoniæ regem, quod intermissum erat, repetiti 'causse referuntur . Tempore Initiorum duo juvenes Acarnanes, qui non initiati erant, Athenas venerunt, et in sacrarium Cereris ? cum aliis popularibus suis intraverunt. ob hoc, tamquam nefas summum commisissent, ab Atheniensibus cæsi sunt. Acarnanes, mortibus suorum commoti, ad vindicandos illos auxilium a Philippo petierunt. Paucis mensibus post pacem Karthaginiensibus datam, ' quingentesimo quinquagesimo anno ab urbe condita, quum Atheniensium, qui obsidebantur a Philippo, legati auxilium a senatu petissent, et senatus id censuisset ferendum, plebe quod tot bellorum continuus labor gravis erat, dissentiente, tenuit auctoritas Patrum, ut sociæ civitati ferri opem populus quoque juberet. Bellum id P. Sulpicio consuli mandatum est : qui, exercitu * in Macedoniam ducto, equestribus præliis cum Philippo prospere pugnavit. Abydeni a Philippo obsessi, ad exemplum Saguntinorum, suos seque occiderunt. L. Furius prætor Gallos Insubres rebellantes et Hamilcarem Pænum, bellum in ea parte molientem, acie vicit. Hamilcar eo bello occisus est, et millia hominum triginta ser. Præterea expeditiones Phillippi regis et Sulpicii consulis, expugnationesque urbium ab utroque factas, continet. Sulpicius consul, adjuvantibus rege Attalo et Rhodiis, bellum gerebat. Triumphavit de Gallis L. Furius prætor.

Causæ referuntur] Sic vetus Sigo 3 Quingentesimo quadragesimo anno] nii liber, et "Campanus : melius quam Manifestum mendum. Corrigit Sigovulgati, feruntur.

nius quingentesimo quinquagesimo. An2 Cum aliis pluribus suis] Si reci. nus ille numerari debet ex calculo Dod. damus, quod monet Perizonius Ani. welli Liviano quingentesimus quinquamadv. Hist. c. 9. vocem suis, nulla hic gesimus secundus ab u. c. erit difficultas. Cum aliis pluribus, id 4 In Macedoniam) Sic veteres omnes est cum turba eorum quos videbant editi. Gronovianæ editiones habent ad confluere ad templum.

Macedoniam : minus recte. VOL. III.

B

T. LIVII PATAVINI

LIBER XXXI.

U. C. 551: ME quoque juvat, velut ipse in parte laboris ac.periculi A.C. 201. fuerim, ad finem belli Punici pervenisse. nam etsi profiteri

ausum, perscripturum res omnes Romanas, in partibus singulis tanti operis fatigari minime conveniat; tamen, quum in mentem venit, tres et sexaginta annos (tot enim sunt a primo Punico ad secundum bellum finitum) 1 æque multa volumina occupasse mihi, quam occuparint 2 quadringenti octoginta octo a anni a condita urbe ad Ap. Claudium consulem, qui primus bellum Karthaginiensibus intulit; jam provideo animo, velut qui ? proximis litori vadis inducti mare pedibus ingrediuntur, quidquid progredior, in vastiorem me altitudinem, ac velut profundum invehi, et crescere pene opus, quod prima quæque perficiendo minui videbatur. Pacem Punicam bellum Macedonicum excepit; periculo haudquaquam comparandum, aut virtute ducis, aut militum robore : claritate regum antiquorum, * vetustaqueb fama gentis, et magnitudine imperii, quo multum quondam Europæ, majorem partem Asiæ obtinuerant armis, prope nobilius. Ceterum 5 coeptum bellum adversus Philippum decem septem Crev.

b vetustæque Gron. Crev. Rup. 1 Æque multa volumina] Bellum grueret cum rationibus Dodwelli, quem Panicum primum narrare inceperat sequimur in Chronologia Liviana duLivius l. xvi. suæ historiæ. Itaque cem. Cum iis autem numerus 487. quindecim libros occupaverant res per annorum hic ita quadrat, ' ut nullus 487. annos gestæ ab u. c. ad primum alius consentire possit. Finiebatur enim Punicum bellum: quindecim itidem, Livü liber xv. ut constat ex epitomis, res per tres et sexaginta annos gestæ et ex hoc ipso Livii loco, in eo anno, ab initio primi Punici belli ad secundum qui præcessit Ap. Claudii, qui primus perpetratum.

Non numerat autem bellum Pænis intulit, consulatum, qui annum labentem Livius, quemadmo- annus est ipse 487us ex calculo Doddum supra 1. xxx. c. 44. ubi bellum welli Liviano. Punicum secundum finitum esse ait 8 * Proximis littori vadis inducti] Alseptimodecimo anno.

lecti ad ingrediendum, quia prope littus 2 Quadringenti octoginta septem an vada eis occurrunt, nec ea aquæ altini] Numerus hic mukum variat in tudo quæ possit eimeri. scriptis et editis. Quidam habent, 4 V'etustæque fuma gentis] Aliquot quomodo edidimus, testibus Sigonio M3S, habent vetustaque fama gentis, et Hearnio. Vet. liber Sigonii, et nos quod merito placuit Jac. Gronovio. ter Victorinus CCCCLXXVIII. An- Sic infra lo xxxv. c. 12. Vetusta redreas quudringenti LXX. In hac dis- gum Macedoniæ fama, peragratusque crepantia eam elegimus lectionem, Oriens victoriis ejus gentis. quæ nec careret auctoritate, et con • Cæptum bellum adversus Philip

ferme ante annis, triennio prius depositum erat, quum U. c. 571.

Etoli et belli et pacis fuissent caussæ , Vacuos deinde A. C. 201. pace Punica jam Romanos et infensos Philippo, quuin ob infidam adversus Ætolos aliosque regionis ejusdem socios pacem, tum ob auxilia cum pecunia nuper in Africam missa Hannibali Pænisque, preces Atheniensium, quos agro pervastato in urbem compulerat, excitaverunt ad renovandum bellum.

II. Sub idem fere tempus et ab Attalo rege, et Rhodiis Querelæ de legati venerunt, nunciantes, Asiæ quoque civitates sollici- Philippo. tari. His legationibus responsum est, curæ Asianam rem senatui fore. Consultatio de Macedonico bello integra ad consules, qui tunc d 7 in prælio cum Boiis e erant, rejecta est. Interim * ad Ptolemæum Ægypti regem legati tres missi, C. Legati in Claudius Nero, 'M. Æmilius Lepidus, P. Sempronius Tu- Ægyptum. ditanus : ut et adnunciarent victum Hannibalem Panosque, et gratias agerent regi, 10 quod in rebus dubiis, quum finitimi etiam socii Romanos desererent, in fide mansisset ; et peterent, ut, si coacti injuriis bellum adversus Philippum suscepissent, pristinum animum erga populum Romanum

c cayssa Gron. Crev. d tum Doer. e in prælio cum Boiis leg. in provinciis Doer. Rup. pum decem ferme ante annis] Hic ini. ante vita cedens, anno u. c. 543. a C. tium ducit hujus belli Livius ab inita 204. quadrimum reliquerat. Itaque cum Ætolis societate, anno 541. de hæ gratiarum actiones que sequuntur, qua vide 1. xxvI. c. 24. At tribus ante non possunt referri ad officia a rege annis motum fuerat, ut constat ex l. puero collata in Romanos, quæ nulla XXIV. c. 40.

erant, sed ad ejus patrem et regnum 6 Quum Ælpli. .... belli... ..fuissent Ægypti. Vid. not. 10. proxime sequucausa] Initum Philippo cum Annibale turam. Aliam hujus legationis cau. fædus, de quo egit Livius, l. xxIII, sam affert Polybius, 1. xvi. 11. 19. et c. 33. coegit Romanos de bello Mace legat. 4. nempe, ut Ptolemæo liberam donibus inferendo cogitare : mox legati et securam ab aviditate regum Antioab Orico nunciantes suam urbem cap chi et Philippi (vid. infra c. 14.) postam esse, Apolloniam tentari, impule sessionem Egypti servarent, pacemque runt Lævinum, ut in Græciam trajiceret. inter eos componerent. Idem testatur Sed segnius bellum gestum est, donec et Justinus, 1. xxx. inita est cum Ætolis societas. * lidem 9 M. Æmilius Lepidus] Hic etiam Ætoli et pacis causa fuerant, quia, ab tutor Ptolemæi Epiphanis fuit, testisentibus Romanis, pacem per se ipsi bus Justino, l. xxx. et Val. Max. I. cum Philippo pepigerant ; unde Ro. VI. C. 6. Id tamen observandum in manis quodammodo necesse fuit ad Valerio, illum falso credidisse Lepic pacem quoque animos inclinare. Vid. dum hoc munere functum esse, quum supra xxix. 12.

jam summus esset pontifex, et bis con7 In prælio cum Boiis erant] Hoc sul fuisset, qui juvenis admodum, ut corruptum est. Neque enim ambo constat ex e. 18. infra, hanc tutelam consules in Boiorum agro erant, sed gessit. alter tantum, P. £lius.

Jam vero

10 Quod.... in fide mansisset] Po. quid sibi vult, in prælio erunt ? Alb. lybius, Legat. 2. docet Romanos in Rubenius ex vestigiis MSS. recte vide summa frumenti inopia, post accestur emendare: in provinciis erant. sum, ut videtur verisimile, Annibalis

* Ad Ptolemæum Ægypti regem] ad urbem, subsidium a Prolemæo PhiTunc regnabat in Ægypto Ptolemæus lopatore, tanquam ab socio et amico Epiphanes, quem pater quadriennio rege, petiisse.

U. C. 551. conservaret. Eodem fere tempore P. Ælius consul in GalA. C. 201. lia, quum audisset a Boiis ante suum adventum incursiones

in agros sociorum factas, duabus legionibus subitariis tumultus ejus caussa scriptis, additisque ad eas quatuor cohortibus de exercitu suo, il C. Oppium præfectum socium hac tumultuaria manu 12 per Umbriam (quam tribum Sappiniam vocant) agrum Boiorum invadere jussit. ipse eodem, aperto itinere, 13 per medios montes duxit. Oppius, ingressus hostium fines, primo populationes satis prospere ac tuto fecit. delecto deinde ad castrum Mutilum satis idoneo loco, ad demetenda frumenta (jam enim maturæ erant segetes). profectus, neque explorato circa, nec stationibus satis firmis,

quæ armatæ inermes atque operi intentos tutarentur, posiÇ. Oppius tis, inproviso inpetu Gallorum cum frumentatoribus est circircumven

cumventus. Inde pavor fugaque etiam armatos cepit. Ad tus a Boiis,

septem millia hominum palata per segetes sunt cæsa: inter quos ipse C. Oppius præfectus. ceteri in castra metu compulsi, inde sine certo duce consensu militari proxima nocte, relicta magna parte rerum suarum, ad consulem per saltus prope invios pervenere. qui, nisi quod populatus est Boiorum fines, et cum Ingaunis Liguribus foedus icit, nihil, quod esset memorabile, aliud in provincia quum gessisset, Romam rediit.

III. Quum primum senatum habuit, universis postulantibus, ne quam prius rem, quam de Philippo sociorumque querelis, ageret; relatum extemplo est : decrevitque frequens senatus, ut P. Ælius consul, quem videretur ei, cum imperio mitteret, qui, classe accepta, quam ex Sicilia Cn. Octavius reduceret, in Macedoniam trajiceret. M. Vale. rius Lævinus proprætor missus, circa Vibonem duodequadraginta navibus ab Cn. Octavio acceptis, in Macedoniam transmisit. ad quem quum M. Aurelius legatus venisset, edocuissetque eum, quantos exercitus, quantum navium numerum comparasset rex, et quemadmodum circa omnes non continentis modo urbes, sed etiam insulas, partim ipse adeundo, partim per legatos, conciret homines ad arma; majore conatu Romanis id capessendum bellum esse, ne, cunctantibus iis, auderet Philippus, quod Pyrrhus prius ausus ex

11 C. Oppium] Ante Sigonium editi nobis persuadent hanc unam fuisse e habebant C. Appium. Mutavit ille: nec tribubus, in quas Umbri ipsi divideimmerito. Oppius enim gentis nomen bantur : eodem plane modo ac sensu, est : Appius prænomen.

quo supra 1. 1x. C. 41. de iisdem Um12 Per Umbrium (quam tribum Sap. bris : Plaga una (Malerinam ipsi appelpiniam vocant)] Per eam Umbriæ lant.) partem, quæ ab ipsis tribus Sappinia ap. 13' Per medios montes] Victor. codex pellatur. Hæc enim verba, quam . ignorat vocem medios, quam inseruit vocant, quibus uti non solet Livius, ubi Sigonius. tribuum Romanarum nomina appellat,

« IndietroContinua »