Immagini della pagina
PDF
ePub
[ocr errors]

Schützii, aliae, versiones etiam, Gallica una et duo Germanicae, aliique libri et libelli, de quibus in librorum indice, a nobis ad hanc editionem adornandam adhibitorum, satis mihi exposuisse videor. Quibus omnibus quanquam haud pauca inesse confiteor et ad lectionem emendandam, et ad res ipsas explicandas utilissima, paucissima tamen eorum praerepta mihi esse vidi, quae ego ad hos libros in schedas conjecissem: subnata potius inde est satis larga novarum emendationum et vindiciarum sylva, et nova exstitit causa edendi totius operis, meis aliorumque curis illustrati, Erat consilium excerpendi ex annotationibus A. Maji ea, quae ad meas annotationes intelligendas essent necessaria, itemque ea, quibus res ipsae egregie viderentur esse explicatae. Sed dum ad excerpendi laborem me accingo, eaque secludere incipio, quae omittenda viderentur, factum est, ut perpauca admodum supervacanea viderentur, et repetendi, quod in editione quoque Halensi factum est, commentarii integri, sed correcti et aucti, consilium loco prioris subiret, quod a viris doctis, justisque harum rerum arbitris haud improbatum iri confido. Sed ut de A. Maji in hos libros meritis, cujus ego viri laudibus minime omnium aliquid detractum velim, paucis tantum defungar, faciunt virorum doctorum judicia publica satis multa, quae neque repetere attinet, neque refutare animus est. Quis enim non admiretur viri doctissimi in adornandis hisce fragmentis sagacitatem atque acumen, in emendandis multis locis lacunisque explendis sollertiam et felicitatem, in conferendis aliorum scriptorum locis, investigandisque fontibus literarum notitiam multiplicem et fere infinitam? Quare ut haec conjuncta cum mea opera ante oculos haberent, iisque copiis opibusque uti possent lectores nostri, faciendum ego censui, quod feci. Sic ubi vero meum judicium a viri illius sententia sejungendum esse existimavi, quod in lectione constituenda haud raro necessarium visum est, id ut sine offensione fieret, euravi. Schützianam editionem quod saepius carpsi ob innumera fere festinationis vestigia, quorum tamen multa silentio praetermisi, id ita intelligi volo, ut editionem illam vituperandam meritoque reprehendendam censuerim, Schützium, virum summum, non item; cujus, si pauculas excipias, sed optimas, annotationes, nullae fere in illa editione adornanda et describenda partes fuisse videntur.

Equidem certe tantum mihi non sumo, ut irridere mihi et exagitare licere existimem viros egregie de nostris literis meritos: ut ne ei quidem viro quidquam a merita doctrinae laude detractum velim, qui, sive oblata aliqua occasione sive arrepta, quam libris de Legibus impendimus operam non vulgarem, in vulgus ejectis vocibus aliquot acerbioribus, elevare vel voluit vel voluisse certe visus est.

At, dicet fortasse quispiam, qui justam horum sive fragmentorum sive librorum editionem meditatur, is etiam fragmentorum ab A. Majo institutam dispositionem sub examen vocet, nonnullis certe in locis dubiam, in paucis manifesto falsam. Augeat idem fragmentorum numerum, excussis, qui A. Majum fugerunt, libris patrum aliorumque scriptorum, quibus Ciceronis libros integros legere contigit. Audio. Sed de universo fragmentorum ordine melius judicare, quam A. Majus judicavit, non facile quisquam sibi sumet. Loca aliquot, quibus aliquid mutandum esse videri posset, indicavi:, ut ipse aliquid mutarem, id mihi sumere nolui. Exspectemus, dum novus aliquis liber reperiatur, qui et lacunas expleat, et eorum, quae habemus, dispositionem vel confirmet vel corrigat. Nova vero fragmenta ut conquirant eos exhortor, quibus et otium est, quod mihi quidem fere est nullum, et librorum copia, quae ego in hac urbe plane destituor: eorum certe librorum, in quibus aliquid, quod operae pretium sit, repertum iri cum aliqua veri similitudinis specie sperare possis.

Jam quod ad eam, quam secutus sum et emendandi et explicandi rationem attinet, de ea non est, quod multus sim. Erunt, qui nimium me dedisse et indulsisse utrique generi dicant; erunt fortasse, qui plura

etiam desiderent; erunt denique, (tales nimirum, quibus nil, nisi sua ratio placet) qui obtrectandi lubidine et livore abrepti totam operam arroganter fastidiant, maledicendoque, quia bene dicere non didicerunt, gloriolam captent, inanem illam quidem, sed vulgo fucum facientem.

Ita nuper exortus est novus editionis Creuzeri nostraeque librorum de Legibus adversarius, Janus Bakius, in Bibliotheca Critica Nova, Lugduno Batava, qui per quatuor pagellas id sibi potissimum negotii sumsit, ut de nostra existimatione, quoad ejus fieri posset, detraheret, nosque levitatis, immodestiae, ambitionisque crimine notaret, seque in editione librorum de Legibus ab ipso parari instituta horum criminum rationem redditurum sive pollicetur, sive minatur. Primum enim totum editionis consilium improbat, deinde nobis nimiam sedulitatem exprobrat, tum, postquam plurima a nobis recte esse administrata concessit, statim nos saepissime vel errore lapsos esse, vel intacta vulnera reliquisse contendit. Interserit laudes admodum ambiguas, easque, in quibus facile agnoscas, tolli nos in altum, ut lapsu graviore ruamus. Ad haec omnia nihil plane habemus, quod respondeamus, habituri fortasse, quando censor acerrimus, quae nunc fastidiose spernit, rationibus prolatis impugnaverit. Operis nostri institutum quod attinet, id non nobis tantum, sed multis etiam viris, supercilioso isto judice haud parum gravioribus, probatum esse scimus : cui improbatur, ei non irascimur, modo is aequo animo ferat, fieri aliquid, cujus ipse non fuisset auctor, si in consilium fuisset adhibitus. Levitatis, immodestiae, ambitionisque crimen ab eo nobis viro inuri videmus, qui aliis etiam nominibus a nobis notari posset, si par pari reddere vellemus. Errore denique nos lapsos esse, intacta nos vulnera reliquisse, libenter concedimus: nihil facilius est in opere paullo longiore, quam reperire coinmissa quaedam et omissa, cujus generis nos ipsi, ex quo exiit liber, haud pauca reperimus et in usum futurum in schedis habemus condita. Non enim nos ji sumus, qui operâ nostrâ absolutum jam omnem in istis libris laborem esse nobis persuadeamus; sed ii, qui sciamus, -inulta loca a nobis rectius et scripta et explicata esse, quam factum est ante nos; sed ii, qui probe sciamus, invidiosius quam verius esse a censore nostro judicatum, cujus rei causas reperire ut facile est, ita silentio premere praestat.

Sed omnibus qui satisfacere, qui placere etiam studeat, nae is operam ludat perdatque, bonoque otio male abutatur. Ii vero, qui, quod literaruin nostrarum promovendarum studio et yeritatis amore scriptum est, etiam si humani quid accidisse editori nonnunquam animadvertunt, humaniter tamen id reprehendendum existimabunt, habebunt me et obsequentem et grato animo accipientem, quaecunque mihi vere monuisse visi fuerint. -- Unum addo, quod ad libri usum pertinet: numeri videlicet, margini paginarum exteriori adscripti, iidem sunt, quos A. Majus adscripsit, de quibus v. ejus Praef.; interiori margini adscripsi paginas editionum Stuttgartianae et Londinensis ad exemplar Romanum expressarum. Indices auxi, et, quae a me addita sunt, ita describi jussi, ut discerni possint ab iis, quae alienae industriae debentur. Curavit redemtor honestissimus, ut chartarum non modo et typorum nitore conspicua esset haec editio, sed etiam ut, quam posset fieri, prodiret emendatissima. Quod sic ubi nihilo minus peccatum est, id et raro factuin est, et mihi, qui non nisi plagulas jam excusas vidi, non erit vitio vertendum. Ceterum cum ultra annum in describendo libro versaretur typographus, factum est, ut, cum non amplius in manibus meis esset liber, quaedam, quae vel emendando vel augendo commentario inservirent, perque hoc tempus, ut fit, succrescerent, ad calcem libri, quod ipse in aliis reprehendere soleo, essent rejicienda. Quae tamen ut conferantur cum operis contextu et commentario, rogatos volo censores primum, tum lectores omnes. Orthographiae, quam dicunt, rationem, quam partim, qualem exhibet codex rescriptus, servavit A. Majus, partim immutavit, quae

[ocr errors]

que est in Codice saepissime falsa, saepe a recepta recedens et vere antiqua, hanc igitur quod immutavi, ad eamque normam, quae hodie in optimis editionibus obtinet, Heinrichio praeeunte, accommodavi, id ideo faciendum duxi, quod nondum plane in singulis vocibus ad liquidum perducta est ea scribendi ratio, quae Ciceronis aetate obtinuerit, ut plerumque, qui unum alterumve corrigat ad certam rationem, in multis tamen recentiorem usum servet, eoque scriptionem inducat, ut ab usu recepto abhorrentem, ita eo tamen non certiorem eamque sibi ipsi non constantem.

Quam promisit redemtor in Catalogo nundinarum Lipsiensium Epistolam Criticam Bardilii V. Cl., eam addere non potuimus, cum aliis curis impeditus promissam nobis dudum absolvere non potuerit Vir nobis amicissimus. Quod nostrae editionis ornamentum ut aegre desideramus, ita tamen diutius feditionem ipsam differre noluimus, sperantes, fore, ut alio et tempore et loco Viri eruditissimi in hos libros castigationes publici fiant juris. Quid aliis Viris doctis debeat editio nostra, ex Indice Librorum apparebit.

Scribebam Ulmae Idibus Februariis

MDCCCXXVI.

« IndietroContinua »