Immagini della pagina
PDF
ePub
[blocks in formation]

GUILIELM. LANGE
PROFESSOR IN ACADEM. HALENS. EXTRAORD.

Crifpus Romana primus in Hiftoria.

EX

MARTIAL, XIV, 189.

IALIS SAXONUM

LIBRARIA HEM MER DEAN A

1815.

July 3, 1925EM

Fromann
5-26-25
11782

PRAEFATIO.

In nova hac Salluftii editione elaboranda, propofitum mihi fuit, ut quaecunque partim ad refingendam genuinam auctoris formam, quantum id ex paratis jam fubfidiis fieri poffet, partim ad fenfum, vel indagandum, vel explicandum neceffaria maxime viderentur, uno veluti in confpectu, quam breviffi me proponerentur. Eft igitur haec editio destinata iis, qui pluribus editionibus vel carentes, vel, ne nimia copiofaque notarum farragine distrahantur, eas repudiantes, Salluftium tamen legere et rite in. telligere voluerint, et tempori et operae parcentes. Quod confilium utrum affecutus fim nec ne, aliorum eft judicium; me id fecutum effe, candide affirmo.

Itaque ante omnia id operam dedi, uti textus, quem dicunt, recognitus, quam accuratiffime excuderetur, deinde ut notae, huic fubjectae, non evagarentur, aliosque potius quam Salluftium expli carent, fed omnia, quae ad ipfius fcriptoris vel lectiones firmandas vel res rite explicandas, vel deni que ad interiorem linguae latinae cognitionem neceffaria maxime utiliaque viderentur, fpatio, quam breviffimo conplecterentur

Jam quod ad crifin attinet, eas fere ubique. Iectiones defendere vel recipere conatus fum, quae non folum contextui, fed etiam linguae ufui, quum communi, tum auctoris proprio convenirent, majo rique, ceteris paribus, Codicum numero, haud contrariae effent. Fuit autem haec recognitio ideo potiffimum necessaria, quod Cortius, quamquam ingenii acumine, doctrinae copia diligentiaeque laude,

*

"

omnium Salluftii commentatorum ornatiffimus eft, ei tamen, quae imbecillitas humana eft, opinionis errori adhaefit, quod Sallustius verborum fit parciffimus, ita, ut fi quis veram illius manum reftituere voluerit, ei omnia, quae vel falvo, vel obfcuro etiam fenfu deeffe poffint, ne volentibus quidem Codicibus, abjicienda essent. Hinc Cortius, praeter verbum perfonale fubinde ea quo❤ que delevit, quae fal yo fenfu, re accuratius perpenfa, deeffe non poffunt. Qua in regula profpere profecto evenit, ut Cortius libi non confentaneus effet, cum alioquin tam multa relegaffet mutaffetque, ut non Salluftium, fed alium prorfus auctorem haberemus. Nam etfi multa delevit afque mutavit, tamen ex ejus lege, plura delenda reftant, quam deleta funt. Jam vero hanc brevitatis verborum legem, in Salluftio recenfendo perverfam effe exftirpandamque, cuivis facile elucebit, qui unam modo, alteramve pagellam, eo confilio perlegerit, ut quaecunque falvo fenfu deeffe poffint deleat. Bene igitur at que! que vere Gruterus, de Salluftio meritiffimus, non folum ad Catil. I. monet:,,Salluftii breviloquentiam non in iis confiftere, quae vulgus putet, fed etiam ad Jug. c. 2. iterum inculcat": ne quis illius brevitatem in verborum brevitate fitam effe putet." Nimirum Salluftii brevitas in adftricta potius rerum enarrandarum ratione, quam in circumcifa dictione quaerenda eft; quod vel inde clarum eft, quod utrumque bellum, nulla re, quae gravioris momenti fit, omiffa, duobus his perexiguis voluminibus abfolverit. Praeterea quoque Cortius in eo erravit, ut pluribus exemplis facile demonftrari poffit, quod Salluftius ubique archaismis ufus fit eodemque femper ore locutus. Illum varietatem potius amare, certam ubique normam fequi plura funt, quae demonftrent.

nec

Quam injuriam Salluftio, non confulto, fed animi humani erroré factam quum intelligeret Havercampius, V. C., talem ille editionem adornavit, in

f

qua, fepofita prorfus et non refpecta editione Cortiana, credo, (ne hominum doctorum feditionem moveret,) hujus fcriptoris textum fic excudia fecit, ut ante Cortium fuit, (Grutero Waffianum) adjecta e Codicib. nondum collatis lectionis varietate additisque Variorum, quas vocant, animadverfionibus.

Atque hunc Havercampii textum equidem maxime fecutus fum, ita tamen, ut, fi qua lectio vel fenfui et contextui, vel loquendi ufui, quum communi, tum Salluftii proprio accommodatior videretur, ego fecurus, quisquis Codex eam exhiberet, recipere non dubitarem. Nam inter omnes fatis conftat, faepius optimum alias Codicem, nonnullis locis lectionem exhibere vitiofiorem, quam qui levioris notae habetur; ita ut vera auctoris manus, non tam in fingulis Codicibus condita fit, quam in omnibus conjunctis confervata videatur. Codicum igitur confenfus graviffimi erit momenti, unius vel optimi, nifi reliqua omnia concurrant, vel nullius vel leviffimi.

9

Nonnullarum variantium ideo tantum mentionem feci, quod receptam lectionem quam breviffime explicare poffe videbantur.

In explicandis vero quum rebus tum verbis, quibus crifis tantummodo fervit, id potiffimum fpectavi, ut minus nota, vel tantum ex orationis perpetuitate (quae inprimis refpicienda eft) clara, vel explicarem, vel, quum non omnia cuivis fimul in promtu effe poffint, in memoriam faltem revocarem. Hinc annorum numeros locorumque fitum atque alia ejusmodi generis addere non alienum putavi.

Ne quis autem miretur, quare, invito meo brevitatis ftudio, magna tamen fit in hac editione animadverfionum copia, hoc ab ipfa Salluftii in rebus brevitate venit, qui ut rite explicetur, pluribus notis, quam alius eget. Accedit, quod idem eft in dictione fingularis, ita, ut, fi quis alius, accommodatus fit, in quo plura ad interiorem linguae lat. cognitionem

« IndietroContinua »