Immagini della pagina
PDF
ePub

IN

M. TULL. CICERONÉM

DECLAMATIO

FALSO SALLUSTIO ASCRIPTA.

Graviter et iniquo animo maledicta tua paterer, M. Tulli, si te scirem judicio magis, quam morbo animi, petulantia ista uti. Sed cum in te neque modum, neque modestiam ullam animadverto, respondebo tibi: uti, si quam maledicendo voluptatem cepisti, eam malea audiendo amittas. Ubi querar? quos implorem ? P. C. diripi remp. atque audacissimo cuique esse perfidiæ ? apud populum R. qui ita largitionibus corruptus est, uti sese, ac fortunas suas venales habeat? an apud vos, P. C. quorum auctoritas turpissimo cuique et sceleratissimo ludibrio est? ubi M. Tullius leges, judicia populi R. defendit, atque in hoc ordine ita moderatur, quasi unus reliquus ex familia viri clarissimi,

NOTÆ

a Male] De te, scilicet.

in textum imperiti explicationem. Audacissimo] Totum istud in Ceterum sensus satis patet. unum Ciceronem recidit.

Defendit] Ut Ciceronem dede. © Perfidiæ] Badianus codex habet coret, vult collapsam penitus videri perfidice locum? Verum optime vide. Rempublicam, in qua ille dominetur. runt alii, hanc ex margine irrepsisse

par est.

Scipionis Africani, ac non reptitius, accitus, ac paulo ante insitus huic urbi civis. An vero, M. Tulli, facta ac dicta tua obscura sunt? an non ita a pueritia vixisti, uti nihil flagitiosum corpori tuo putares, quod alteri collibuisset ? Scilicet, istam immoderatam eloquentiam apud M. Pisonem non pudicitiæ jactura perdidicisti ? Itaque minime mirandum est, quod eam flagitiose venditas, quam turpissime parasti. Verum, ut opinor, splendorf domesticus tibi animos attollit; uxor sacrilega, ac perjuriis delibuta; filia matris pellex, tibi jucundior, atque obsequentior, quam parenti

Domum ipsam tuam vi, et rapinis, funestam tibi ac tuis, comparasti: videlicet uti nos commonefacias, quam conversa sit resp. cum in ea domo habitares, homo flagitiosissime, quæ P. Crassi, viri consularis, fuit. Atque hæc cum ita sint; tamen Cicero se dicit" in concilio Deorum immortalium fuisse; inde missum huic urbi: civibusque custodem, absque carnificis nomine, qui civitatis incommodumk in gloriam suam ponit. Quasi vero non illius conjurationis causa fuerit consulatus tuus; et idcirco resp. disjecta eo tempore, quo te custodem habebat. Sed, ut opinor, illa te magis extollunt, quæ post consulatum cum Terentia uxore de rep. consuluisti, cum legis Plautiæ judicia domi faciebatis : ex conjuratis alios morte, alios pecunia condemnabas : cum tibi alius Tusculanam,in alius Pompei

NOTÆ e Collibuisset] Turpitudinem notat riam maximam nactum esse,

At masculam.

quam subtiliter, tam et perverse cri. * Splendor] Ironia.

men parricidarum cum Ciceronis & Obsequentior] Obscæna et flagi. laude quisquis bic est declamator tiosa honeste (modo et vere) carpit. confundit.

h Se dicit] Perverse istud ex Ci- | Plautiæ] Hæc a Plautio Tribuno ceronis orationibus extortum.

plebis, adjuvante Catulo, lata est, ut i Absque carnificis nomine] Ideo de eorum capite quereretur qui addicit, quod Cicerone invigilante, versus Rempublicam conjuravissent, Lentulus aliique Catilinæ populares &c. in carcere necati fuerint.

m Tusculanam] Tusculum oppidum ķ Incommodum] Verum est, ob im- fuit Latii, non longe a Roma, ad orminentem Reipublicæ a Catilina ca- tum, ubi Cicero villam illo nomine lamitatem, Consulatum M. Tullio habuit. mandatum fuisse, eumque ex eo glo

anam" villam ædificabat, alius domum emebat: qui vero nihil poterat, is erat calumniæ proximus, is aut domum. tuam oppugnatum venerat, aut insidias senatui fecerat, denique de eo tibi compertum erat. Quæ si tibi falsa objicio; redde rationem, quantum patrimonii acceperis, quid tibi litibus accreverit, qua ex pecunia domum paraveris, Tusculanum et Pompeianum infinito sumtu ædificaveris? Aut, si retices; cui dubiųm potest esse, quin opulentiam istam ex sanguine et miseriis civium paraveris? Verum, ut opinor, homo novus Arpinas, ex C. Marii, familia, ejus virtutem imitatur; contemnit simultatem hominum nobilium: remp, caram habet, neque terrore, neque gratia commovetur: illud vero amicitiæ tantum, ac virtutis est animi. Immo vero homo levissimus, supplex inimicis, amicis contumeliosus, modo harum, modo illarum partium, fidus nemini, levissimus senator, mercenarius patronus, cujus nulla pars corporis a turpitudine vacat: lingua vana, manus rapacissimæ, gula immensa, pedes fugaces ; quæ honeste nominari non possunt, inhonestissima. Atque is, cum ejusmodi sit, tamen audet dicere: 0.fortunatam natam me consule Romam! Te consule fortunatam, Cicero? immo vero infelicem, et miseram, quæ crudelissimam proscriptionemų civium perpessa est; cum tu, perturbata rep. metu perculsos omnes bonos parere crudelitati tuæ cogebas; cum omnia judicia, omnes leges, in tua lubidine erant, cum tu, sublata lege Porcia,' erepta libertate, omnium nostrum vitæ necisque potes

u

NOTÆ Pompeianam] Duodecimo plus i O fortunatam] Versus scripsit Ci. minus, a Neapoli, milliario,

cero de suo Consulatu, quorum hic Compertum erat] Id est, Certo unus est, quem Juvenalis, non obscure. sciebas eum conjurasse; deinde et ipsum tanquam ridendum, reprehendit. eundem morti addicebas.

Proscriptionem] Dicit non juste P Arpinas] Irrisio est.

multatos fuisse qui cum Catilina con9 Ex C. Marii] Id ideo dicit, quod juraverant. Non ita arbitrati sunt et Marius, cujus virtus maxime eni- boni cives: interim ob servatam tunc tuerat, Arpino oriundus esset.

temporis Rempublicam, a Clodio et ! Est animi] Id est, an eas tantum aliis seditiosis ad exilium Cicero com. habet virtutes Cicero?

pulsus est. • Inhonestissima] Jam supra eadem Porcia] De ea vide supra, p. 108, exprobrayit.

tatem ad te unum revocaveras. Atque parum est, quod impune fecisti: verum etiam commemorando exprobras; neque licet oblivisci servitutis suæ. Egeris, oro te, Cicero, perfeceris, quod libet: satis est perpessos esse: etiamne aures nostros odios tuo onerabis? etiamne molestissimis verbis insectabere ? Cedant arma toga, concedat laurea lingua. Quasi vero togatus, et non armatus, ea, quæ gloriaris, confeceris, atque inter te, Syllamque dictatorem, præter nomen imperii, quicquam interfuerit. Sed quid ego plura de tua insolentia commemorem ? quem

Minervaa omnes artes edocuit, Jupiter optimus maximus in concilio Deorum admisit, Italia exulem humeris suis reportavit. Oro te, Romule Arpinas, qui egregia tua virtute omnes Paulos, Fabios, Scipiones, superasti, quem tandem locum in hac civitate obtines ? quæ tibi partes reip. placent? quem amicum, quem inimicum habes? cuif in civitate fecisti insidias, ancil

Corona ex lauro tradatur linguæ et eloquentiæ.

NOTÆ

w Revocaveras] Per Senatus decre. a Partes] Vult auctor Ciceronem tam, Viderent Consules ne quid Respu- maximum videri tenebrionem, et, ut blica detrimenti caperet: nam ipse ur. postea dicit, levissimum transfugam, bis præsidio relictus fuit; Antonius qui modo cum his, modo faciat cum Collega conjuratos persecutus est. illis ; hodie cum uno, cras cum altero

* Oblivisci] Hoc ideo dicit, quod conjunctus sit. Cicero diligentiæ suæ in liberanda e Quem amicum) Hunc locum non Republica sæpius mentionem faceret. intelligere se, ingenue fatetur Glarea

y Egeris] Quasi dicat, Esto, quando nus, vir alioqui doctissimus ; quod ita placitum superis, Rempublicam dis- quidem mirarer, nisi quotidie ad res jeceris ; ne insuper calamitatem nobis to- apertissimas caligare oculos sentireties objicias.

Sensus vero est, Ciceronem eo z Odio) Hic vim habet peculiarem; modo cum omnibus vixisse, ut quisignificat enim odium, importunita. nam amici, quinam inimici essent nul. tem ex re maxime odiosa.

mus.

lus posset cognoscere: non enim pla. a Minerva] Alio nomine Pallas dic- cet Thysii expositio. ta est, Dea Belli et Sapientiæ. Cice- f Cui] Videtur aliquem ante alios ronem vero irridet Auctor, quasi se a indicare, cui Cicero ancillarum more Minerva edoctum jactitasset.

serviverit; eumque, cum Cæsar tunc 6 Romule] Per amaram irrisionem. temporis Roma abesset, crediderim

c Paulos] Illustrissimos viros re- fuisse Pompeium ; neque enim ejus censet, ut Ciceronem irrideat. No. semper et Ciceronis una et eadein tiores vero sunt omnes, quam ut quic- fuit voluntas. quam de jis dicatur.

laris : (Quo jure, cum de exilio tuo Dyrrhachio redisti, eum sequebaris ?) quos tyrannos appellabas, eorum potentiæ faves : qui tibi ante optimates videbantur, eosdem dementes ac furiosos vocas. Vatiniis causam agis : de Sextio. male existimas: Bibulum' petulantissimis verbis lædis : laudas Cæsarem: quem maxime odisti, ei maxime obsequeris : aliud stans, aliud sedens, de rep. sentis: his maledicis, illos odisti :' levissime transfuga! neque in hac, neque in illa parte fidem habes.

NOTÆ

& Vatinii] Tribunus fuit plebis, Se- legem agrariam rogaret : tum vero natui maxime exosus, in quem Cicero inter Ciceronem et Cæsarem non con. orationem habuit.

veniebat. h De Sextio] Pro isto eam quam Aliud stans] Id est, aliud dicis, modo diximus Cicero habuit oratio- aliud sentis ; stantes enim sententiam

suam dicebant in Senatu. i Bibulum] Hic cum Cæsare Con- Ilos odisti] Id est, eos quibus assen sul fuit, eique frustra restitit, cum taris, odisti.

pem.

« IndietroContinua »