Immagini della pagina
PDF
ePub

τικὰς δυνάμεις ἐξῆγε, καὶ συμβάλλει τοῖς πολεμίοις ἐν τῷ Μυλαίῳ πεδίῳ περὶ τὸν Λογγανὸν καλούμενον ποταμών. τροπὴν δὲ ποιήσας αὐτῶν ἰσχυράν, καὶ τῶν ἡγεμόνων ἐγκρατής γενόμενος ζωγρίᾳ, τὴν μὲν τῶν βαρβάρων κατέπαυσε τόλμαν, αὐτὸς 5 δὲ παραγενόμενος εἰς τὰς Συρακούσας βασιλεὺς ὑπὸ πάντων προσηγορεύθη τῶν συμμάχων.

Οἱ δὲ Μαμερτίνοι, πρότερον μὲν ἐστερημένοι τῆς ἐπικου-10 ρίας τῆς ἐκ τοῦ Ρηγίου, καθάπερ ἀνώτερον εἶπον, τότε δὲ καὶ τοῖς ἰδίοις πράγμασιν ἐπταικότες ὁλοσχερῶς, οἱ μὲν ἐπὶ Καρχη 10 δονίους κατέφευγον, καὶ τούτοις ἐνεχείριζον σφᾶς αὐτοὺς καὶ τὴν ἄκραν, οἱ δὲ πρὸς Ρωμαίους ἐπρέσβευον, παραδιδόντες τὴν 2 πόλιν καὶ δεόμενοι βοηθεῖν σφίσιν ὡς ὁμοφύλοις ὑπάρχουσι. Ρωμαῖοι δὲ πολὺν μὲν χρόνον ἠπόρησαν διὰ τὸ δοκεῖν ἐξό- 3 φθαλμον εἶναι τὴν ἀλογίαν τῆς βοηθείας. τὸ γὰρ μικρῷ πρό- 4 15 τερον τοὺς ἰδίους πολίτας μετὰ τῆς μεγίστης ἀνῃρηκότας τιμωρίας παραχρῆμα Μαμερτίνοις βοηθεῖν τοῖς τὰ παραπλήσια πεποιηκόσιν οι μόνον εἰς τὴν Μεσσηνίων ἀλλὰ καὶ τὴν Ῥηγί

2. Der Λογγανός (Todtenau) ist im Nordosten Siciliens im Gebiet von Μυλαί (Mühlhausen). 5. βασιλεὺς . . προσηγορεύθη] Im Jahr 269 v. Chr.

7. πρότερον μὲν, vorher schon, vor dem mit τότε δὲ eingeführten Ereigniss. 9. ἐπταικότες] attriti, attenuati. ὁλοσχερής, universus, κ. ὁλοσχερῶς, penitus, ganz und gar, vollständig, sind dem P. sehr geläufige Ausdrücke, cf. p. 20, 3. 23, 2. 33, 17. – 10. ένεχείριζον] Impf. wollten übergeben. 12 ὡς ὁμοι φύλοις, tamquam propinquis et consanguineis. 13. ἐξόφθαλμον εἶναι] Weil man glaubte, dass das Missliche (ihrer bisherigen Moral u. Politik Widersprechende) einer solchen Hülfeleistung augenfällig sei. — 15. τοὺς ἰδίους πολίτας] Die Campaner waren römische Halbbürger, wenn sie nicht vielleicht wegen ihrer Verdienste im Kriege das volle Römische Bürgerrecht erhalten hatten; indessen spricht Liv. wohl von einer Camp. Legion, nennt aber ihren Führer Decius Vibellius doch nur praefectus. 15. Verbinde τὸ γὰρ

[ocr errors]

Histor. Quellenbuch. II, 2. 2. Aufl.

zu

[ocr errors]

βοηθεῖν τοὺς Ρωμαίους), ἀνῃρη κότας μικρῷ πρότερον, δυσαπολόγητον εἶχε τὴν ἁμαρτίαν. - 17. Die Mamertiner hatten sich an Regium vergangen durch Unterstützung der legio Campana, cf. III 26, 6: εἰ κατὰ τοῦτό τις ἐπιλαμβάνεται Ῥωμαίων περὶ τῆς εἰς Σικελίαν διαβάσεως, ὅτι καθόλου Μαμερτίνους προσέλαβον εἰς τὴν φιλίαν καὶ μετὰ ταῦτα δεομένοις ἐβοήθησαν, οἵτινες οὐ μόνον τὴν Μεσσηνίων πόλιν ἀλλὰ καὶ τὴν Ρηγίνων παρεσπόνδησαν, εἰκότως ἂν δόξειε δυσαρεστεῖν iure offendi videtur) εἰ δὲ παρὰ τοὺς ὅρκους καὶ τὰς συνθήκας (mit Carthago) υπολαμβάνει τις αὐτοὺς πεποιῆσθαι τὴν διάβασιν, ἀγνοεῖ προφανώς. In der That war auch das Verhältniss der Campaner in Regium und der Mamertiner in Messana sehr verschieden: jene waren von Rom Regium zu Hülfe gesandt und standen unter römischer Militärhoheit, ihr Verbrechen war zugleich Insurrection; die Mamertiner stammten zwar aus Campanien, standen aber nicht unter römischer Hoheit und verletzten kein römisches Recht. Bedenklich

2

5 νων πόλιν, δυσαπολόγητον εἶχε τὴν ἁμαρτίαν. οὐ μὴν ἀγνοοῦντές γε τούτων οὐδέν, θεωροῦντες δὲ τοὺς Καρχηδονίους οὐ μόνον τὰ κατὰ τὴν Λιβύην, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἰβηρίας ὑπήκοα πολλὰ μέρη πεποιημένους, ἔτι δὲ τῶν νήσων ἁπασῶν ἐγκρατεῖς ὑπάρχοντας τῶν κατὰ τὸ Σαρδῷον καὶ Τυρρηνικὸν πέλαγος, 5 6 ἠγωνίων, εἰ Σικελίας ἔτι κυριεύσαιεν, μὴ λίαν βαρεῖς καὶ φοβεροί γείτονες αὑτοῖς ὑπάρχοιεν, κύκλῳ σφᾶς περιέχοντες καὶ η πᾶσι τοῖς τῆς Ἰταλίας μέρεσιν ἐπικείμενοι. διότι δὲ ταχέως ὑφ ̓ αὑτοὺς ποιήσονται τὴν Σικελίαν, μὴ τυχόντων ἐπικουρίας τῶν 8 Μαμερτίνων, προφανὲς ἦν. κρατήσαντες γὰρ ἐγχειριζομένης 10 αὐτοῖς τῆς Μεσσήνης ἔμελλον ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τὰς Συρακούσας ἐπανελέσθαι διὰ τὸ πάσης σχεδόν δεσπόζειν τῆς ἄλλης Σικελίας. 9 ὃ προορώμενοι Ῥωμαῖοι, καὶ νομίζοντες ἀναγκαῖον εἶναι σφίσι τὸ μὴ προέσθαι τὴν Μεσσήνην, μηδ' ἐᾶσαι Καρχηδονίους οἷον εἰ γεφυρῶσαι τὴν εἰς Ἰταλίαν αὐτοῖς διάβασιν, πολὺν μὲν χρό- 15 11 νον ἐβουλεύσαντο, καὶ τὸ μὲν συνέδριον οὐδ ̓ εἰς τέλος ἐκύρωσε τὴν γνώμην. ἐδόκει γὰρ τὰ περὶ τὴν ἀλογίαν τῆς τοῖς Μαμερ τίνοις ἐπικουρίας ισορροπεῖν τοῖς ἐκ τῆς βοηθείας συμφέρουσιν. 2 οἱ δὲ πολλοί, τετρυμένοι μὲν ὑπὸ τῶν προγεγονότων πολέμων

=

[ocr errors]

war nur ihre Hülfeleistung gegen
die Stadt Regium, also auch gegen
Rom. 1. δυσαπολόγητον εἶχε
τὴν ἁμαρτίαν] eine solche That
wäre ein Vergehen gewesen, wel-
ches vom rechtlichen u. mora-
lischen Gesichtspunkte aus schwer
zu vertheidigen war. Dazu kam,
dass man nicht die Verträge mit
Karthago verletzen wollte, wel-
che erst während des Krieges mit
Pyrros erneuert worden waren.
6. ἠγωνίων] ἀγωνιᾶν sich beun-
ruhigen, ängstigen. 8. διότι δὲ]
ὅτι δὲ. 11. ἔμελλον] muss-
ten bezwingen (ἐπανελέσθαι), Noth-
wendigkeit der Verhältnisse. 14.
οἷον εἰ γεφυρῶσαι] gewissermassen
die Brücke schlagen zum Ueber-
gang.

[ocr errors]
[ocr errors]

16. τὸ μὲν συνέδριον] Der Senat. οὐδ ̓ εἰς τέλος ἐκύρωσε τὴν γνώμην] konnte zu keinem entscheidenden Entschlusse kommen. 19. of δὲ πολλοί] Das Volk; in der Volksversammlung unterstützen die Consuln (στρατηγοί) das Bittgesuch der

Mamertiner. Aehnlich ist der Vorgang Liv. XXXI, 7. Die Consuln, App. Claudius u. M. Fulvius Flaccus, theilten die moralischen Rücksichten des Senates nicht, sie stimmten für das Bündniss und säumten nicht, das Volk für ihre Ansichten u. Wünsche zu gewinnen. Das Volk war durch die letzten schweren Kriege erschöpft (τετρυμένοι), es sehnte sich nach Entschädigung für die Verluste (ἐπανορθώσεως). Die Consuln entwarfen nun ein glänzendes Bild von dem Nutzen, welcher nicht blos dem Staate im Allgemeinen aus diesem Bündniss erwachsen würde, sondern auch den einzelnen Bürgern selbst. Von der Macht der Karthager, von der Dauer u. den Opfern, welche ein Krieg um Sicilien nöthig machte, davon hatte die Masse des Volkes keinen Begriff.,,Das Geschlecht der Claudier machte sich die Förderung der Verkehrsinteressen der Stadt- u. Marktbevölkerung gegenüber der einfachen bäuerlichen Politik (plebs

καὶ προσδεόμενοι παντοδαπῆς ἐπανορθώσεως, ἅμα δὲ τοῖς ἄρτι ῥηθεῖσι περὶ τοῦ κοινῇ συμφέρειν τὸν πόλεμον καὶ κατ' ἰδίαν ἑκάστοις ὠφελείας προδήλους και μεγάλας ὑποδεικνύντων τῶν στρατηγῶν, ἔκριναν βοηθεῖν.

5

B. Erste Periode des Krieges 264-261 (Polyb. I, 11. 12. 16—19). Κυρωθέντος δὲ τοῦ δόγματος ὑπὸ τοῦ δήμου, προχειρισά- 3 μενοι τὸν ἕτερον τῶν ὑπάτων στρατηγὸν ̓Αππιον Κλαύδιον ἐξαπέστειλαν, κελεύσαντες βοηθεῖν καὶ διαβαίνειν εἰς Μεσσή νην. οἱ δὲ Μαμερτίνοι τὸν μὲν τῶν Καρχηδονίων στρατηγόν, 4 10 ἤδη κατέχοντα τὴν ἄκραν, ἐξέβαλον, τὰ μὲν καταπληξάμενοι, τὰ δὲ παραλογισάμενοι· τὸν δ ̓ Αππιον ἐπεσπῶντο, καὶ τούτῳ τὴν πόλιν ἐνεχείριζον. Καρχηδόνιοι δὲ τὸν μὲν στρατηγὸν 5 αὐτῶν ἀνεσταύρωσαν, νομίσαντες αὐτὸν ἀβούλως, ἅμα δ ̓ ἀνάνδρως προέσθαι τὴν ἀκρόπολιν αὐτοὶ δὲ τῇ μὲν ναυτικῇ δυνά- 6 15 μει περὶ Πελωριάδα στρατοπεδεύσαντες, τῷ δὲ πεζῷ στρατεύματι περὶ τὰς Σύνεις καλουμένας, ἐνεργῶς προσέκειντο τῇ Μεσσήνῃ.

[blocks in formation]

=

= waren

zu sein. τὰ μὲν καταπληξάμενοι
etc.] vel metu, vel fraude, sie
wussten dem Hanno Furcht einzu-
jagen und ihn zu täuschen. Als
der Legat C. Claudius plötzlich nach
Messana übergesetzt war, berief er
eine Volksversammlung und Hanno
liess sich bestimmen, ebenfalls zu
erscheinen. Die Römer nahmen
nun Hanno gefangen, bis die Kar-
thager die Burg geräumt hatten.
12. ἐνεχείριζον] Impf.
bereit dazu, denn der Consul Ap-
pius Claudius war noch nicht über
die Meerenge gegangen. 13. άνε-
σταύρωσαν schlugen ihn ans Kreuz,
vgl. Liv. XXII, 61 qui (Terentius
Varro) si Carthaginiensium ductor
fuisset, nihil recusandum supplicii
foret. 15. περὶ Πελωριάδα] bei
dem Vorgebirge Pelorus im Nor-
den von Messana; der Berg Σύνεις
ist in der Nähe des Vorgebirges.
Wegen καλουμένας ist wohl die
Lesart Εὐνείς (cubilia) richtiger;
man hat von dem Berge aus eine
ruhige, bequeme Aussicht auf

[ocr errors]

7 κατὰ δὲ τὸν καιρὸν τοῦτον Ιέρων, νομίσας εὐφυῶς ἔχειν τὰ παρόντα πρὸς τὸ τοὺς βαρβάρους τοὺς τὴν Μεσσήνην κατ έχοντας ὁλοσχερῶς ἐκβαλεῖν ἐκ τῆς Σικελίας, τίθεται πρὸς τοὺς 8 Καρχηδονίους συνθήκας. καὶ μετὰ ταῦτα ἀναζεύξας ἐκ τῶν Συρακουσῶν ἐποιεῖτο τὴν πορείαν ἐπὶ τὴν προειρημένην πόλιν· 5 καταστρατοπεδεύσας δ ̓ ἐκ θατέρου μέρους περὶ τὸ Χαλκιδικὸν ὄρος καλούμενον ἀπέκλεισε καὶ ταύτης τῆς ἐξόδου τοὺς ἐν τῇ 9 πόλει. ὁ δὲ στρατηγὸς τῶν Ῥωμαίων Αππιος νυκτὸς καὶ παρα10 βόλως περαιωθεὶς τὸν πορθμὸν ἧκεν εἰς τὴν Μεσσήνην. ὁρῶν δὲ πανταχόθεν ἐνεργῶς προσηρεικότας τοὺς πολεμίους, καὶ 10 συλλογισάμενος ἅμα μὲν αἰσχράν, ἅμα δ ̓ ἐπισφαλῆ γίγνεσθαι τὴν πολιορκίαν αὑτῷ, τῆς τε γῆς τῶν πολεμίων ἐπικρατούντων 11 καὶ τῆς θαλάττης, τὸ μὲν πρῶτον διεπρεσβεύετο πρὸς ἀμφοτέ

ρους, βουλόμενος ἐξελέσθαι τοῦ πολέμου τοὺς Μαμερτίνους· 12 οὐδενὸς δὲ προσέχοντος αὐτῷ, τέλος ἐπαναγκαζόμενος ἔκρινε 15 13 διακινδυνεύειν καὶ πρῶτον ἐγχειρεῖν τοῖς Συρακοσίοις. ἐξαγαγὼν

δὲ τὴν δύναμιν παρέταξε προς μάχην, ἑτοίμως εἰς τὸν ἀγῶνα 14 συγκαταβάντος αὐτῷ καὶ τοῦ τῶν Συρακοσίων βασιλέως· ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον διαγωνισάμενος ἐπεκράτησε τῶν πολεμίων, καὶ κατεδίωξε τοὺς ὑπεναντίους ἕως εἰς τὸν χάρακα πάντας. 20 15 Αππιος μὲν οὖν σκυλεύσας τοὺς νεκροὺς ἐπανῆλθε πάλιν εἰς τὴν Μεσσήνην. ὁ δὲ Ἱέρων, όττευσάμενός τι περὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, ἐπιγενομένης τῆς νυκτὸς ἀνεχώρησε κατὰ σπουδὴν

das Meer und Messana.

4. άvaζεύξας] = castra movere. 6. ἐκ θατέρου μέρους] von der Südseite. 8. νυκτὸς καὶ παραβόλως] Tags zuvor stellte er sich, als wolle er nach Rom zurückfahren, weil er keine Vollmacht zum Kriege gegen Hiero und die Syrakusaner habe, Nachts kehrte er aber plötzlich um und erreichte Messana. Vgl. auch Seneca de brev. vit. c. 13 Quis Romanis primus persuasit navem conscendere? Claudius is fuit, Caudex ob hoc ipsum appellatus, quia plurium tabularum contextus caudex apud antiquos vocabatur, unde publicae tabulae codices dicuntur et naves nunc quoque, quae ex antiqua consuetudine per Tiberim conmeatus subvehunt, caudicariae (Flösse) vocantur. - 10. προσηρεικότας] προσε

ρείδω heftig bedrängen, zusetzen,
cf. p. 23, 19. 13. διαπρεσβεύεσθαι,
legatos mittere, condiciones ferre.
18. συγκαταβάντος] Hiero beging
den Fehler, dass er seine vortheil-
hafte und feste Position am Chal-
kidischen Berg verliess und aus
dem Lager in das offene Feld
herabrückte. 19. διαγωνισά-
μενος] Die Syrakusaner fochten mit
ausserordentlicher Tapferkeit, die
römische Reiterei wurde geworfen
u. gänzlich geschlagen. 20. ἕως
häufig mit εἰς oder ἐπὶ usque
ad castra, cf. 26, 16. 21. σκυλεύ
σας τοὺς νεκρούς] Er pländerte die
Todten, hielt dagegen einen Angriff
auf's Lager selbst nicht für rath-
sam. 22. οττεύσαμενος etc.] divi-
nare de summa rerum, de exitu to-
tius belli.

-

εἰς τὰς Συρακούσας. τῇ δὲ κατὰ πόδας ἡμέρᾳ γνοὺς ̓Αππιος 12 τὴν ἀπόλυσιν τῶν προειρημένων, καὶ γενόμενος εὐθαρσής, ἔκρινε μὴ μέλλειν ἀλλ ̓ ἐγχειρεῖν τοῖς Καρχηδονίοις. παραγ- 2 γείλας οὖν τοῖς στρατιώταις ἐν ὥρᾳ γίγνεσθαι τὴν θεραπείαν, 5 ἅμα τῷ φωτὶ τὴν ἔξοδον ἐποιεῖτο. συμβαλὼν δὲ τοῖς ὑπεναν- 3 τίοις πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ λοιποὺς ἠνάγκασε φυγεῖν προτροπάδην εἰς τὰς παρακειμένας πόλεις. χρησάμενος 4 δὲ τοῖς εὐτυχήμασι τούτοις καὶ λύσας τὴν πολιορκίαν, λοιπὸν ἐπιπορευόμενος ἀδεῶς ἐπόρθει τήν τε τῶν Συρακοσίων καὶ τὴν 10 τῶν συμμαχούντων αὐτοῖς χώραν, οὐδενὸς ἀντιποιουμένου τῶν ὑπαίθρων· τὸ δὲ τελευταῖον προσκαθίσας αὐτὰς ἐπεβάλετο πολιορκεῖν τὰς Συρακούσας.

Προσπεσόντων δ ̓ εἰς τὴν Ῥώμην ἐκ τῆς Σικελίας τῶν 16 περὶ τὸν ̓Αππιον καὶ τὰ στρατόπεδα προτερημάτων, καταστή 15 σαντες ὑπάτους Μάνιον Οτακίλιον καὶ Μάνιον Οὐαλέριον τάς τε δυνάμεις ἁπάσας ἐξαπέστελλον καὶ τοὺς στρατηγοὺς ἀμφοτέρους εἰς τὴν Σικελίαν. ἔστι δὲ παρὰ Ῥωμαίοις τὰ πάντα τέτ- 2 ταρα στρατόπεδα Ρωμαϊκὰ χωρὶς τῶν συμμάχων, ἃ κατ' ἐνιαυτὸν προχειρίζονται· τούτων ἕκαστον ἀνὰ τετρακισχιλίους πεζούς, 20 ἱππεῖς δὲ τριακοσίους. ὧν παραγενομένων ἀπό τε τῶν Καρχη- 3 δονίων αἱ πλείους ἀφιστάμεναι πόλεις προσετίθεντο τοῖς Ῥωμαίοις ἀπό τε τῶν Συρακοσίων. ὁ δὲ Ἱέρων θεωρῶν τὴν δια- 4 τροπὴν καὶ κατάπληξιν τῶν Σικελιωτῶν, ἅμα δὲ τὸ πλῆθος καὶ τὸ βάρος τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατοπέδων, ἐκ πάντων συνελογίζετο

[blocks in formation]

--

ἐξελθεῖν). 11. ἐπεβάλετο] schickte sich an, Syracusas oppugnare adortus est.

13. προσπεσόντων] προσπίπτει τι oder προσπ. λόγος nuntius alicuius rei adfertur häufig bei Polyb. und Plutarch. 17. τέτταρα στρατόπεδα] 4 Legionen bilden zwei consularische Heere. 19. προχειρί ζονται] im Sinne von eligere, conscribere, imperare: ad socios Latinumque nomen ad milites ex formula accipiendos mittunt Liv. XXII, 57. ἀνὰ τετρακισχ sc. ἔχει, wie III 107, 9. 21. αἱ πλείους, Diod. XXIII 6: ἦσαν δ ̓ ἑξήκοντα ἑπτά. - 22. διατροπὴν] Bestürzung, synon. mit κατάπληξις, consternatio. 24. βάρος, vim ac

« IndietroContinua »