Immagini della pagina
PDF
ePub

23

κοντα ναῖς ἔπλει. κάμπτων δὲ περὶ τὸ τῆς Ἰταλίας ἀκρωτήριον ἐμπίπτει τοῖς πολεμίοις ἐν κόσμῳ καὶ τάξει ποιουμένοις τὸν πλοῦν, καὶ τὰς μὲν πλείους ἀπέβαλε τῶν νεῶν, αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν ὑπολειφθεισῶν ἀνελπίστως καὶ παραδόξως διέφυγεν.

Ὁ δὲ Γάιος Βίλιος ὡς θᾶττον ἔγνω τὴν περιπέτειαν τοῦ τῆς 5 ναυτικῆς δυνάμεως ἡγουμένου, παραδοὺς τὰ πεζά στρατόπεδα 2 τοῖς χιλιάρχοις αὐτὸς διεκομίσθη πρὸς τὸν στόλον. πυθόμενος δὲ τοὺς πολεμίους πορθεῖν τὴν Μυλαιῖτιν χώραν, ἐπιπλεῖ τῷ 3 στόλῳ παντί. συνιδόντες δ' οἱ Καρχηδόνιοι μετὰ χαρᾶς καὶ σπουδῆς ἀνήγοντο ναυσὶν ἑκατὸν καὶ τριάκοντα, καταφρονοῦν- 10 τες τῆς ἀπειρίας τῶν Ῥωμαίων, καὶ πάντες ἔπλεον ἀντίπρῳροι τοῖς πολεμίοις, οὐδὲ τάξεως καταξιώσαντες τὸν κίνδυνον, ἀλλ' 4 ὡς ἐπὶ λείαν τινὰ πρόδηλον. ἡγεῖτο δ ̓ ̓Αννίβας αὐτῶν· οὗτος δ ̓ ἦν ἱ τὰς δυνάμεις ἐκκλέψας νυκτὸς ἐκ τῆς τῶν ̓Ακραγαντί νων πόλεως, ἔχων ἑπτήρη τὴν γενομένην Πύρρου τοῦ βασιλέως. 15 5 ἅμα δὲ τῷ πλησιάζειν συνθεωροῦντες ἀνανενευκότας τοὺς κό ρακας ἐν ταῖς ἑκάστων πρώραις, ἐπὶ ποσὸν μὲν ἠπόρουν οἱ Καρχηδόνιοι, ξενιζόμενοι ταῖς τῶν ὀργάνων κατασκευαῖς· οὐ μὴν ἀλλὰ τελέως κατεγνωκότες τῶν ἐναντίων ἐνέβαλον οἱ πρῶτ 6 τοι πλέοντες τετολμηκότως. τῶν δὲ συμπλεκομένων σκαφῶν ἀεὶ 20 δεδεμένων τοῖς ὀργάνοις, καὶ τῶν ἀνδρῶν εὐθὺς ἐπιπορευομένων δι' αὐτοῦ τοῦ κόρακος καὶ συμπλεκομένων ἐπὶ τοῖς καταστρώμασιν, οἱ μὲν ἐφονεύοντο τῶν Καρχηδονίων, οἱ δὲ

.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

eine Zeit lang, einen Augenblick.
18. ξενιζόμενοι] in Verwunderung
(Bestürzung) versetzt. 19. κατε-
γνωκότες] aus Verachtung des
Feindes, cf. Florus I, 18, 9: iniectae
enim ferreae manus machinaeque
validae, ante certamen multum
ab hoste derisae, coactique hostes
quasi in solido decernere. 20.
τετολμηκότως, audacter, kommt nur
bei Polybius vor. τῶν δὲ κτλ.,
da aber die Schiffe, welche zum
Angriff sich näherten (συμπλεκομέ
νων), sofort festgehalten wurden
(δεδεμένων). Das Perf. δεδεμένων
bezeichnet die Situation, in welcher
nun diese Schiffe sich befanden. -
22. δι' αὐτοῦ τοῦ κόρακος, denn
der κόραξ war eine Brücke, am
Ende mit einem scharfen Haken

παρεδίδοσαν ἑαυτοὺς ἐκπληττόμενοι τὸ γιγνόμενον παραπλήσιον γὰρ πεζομαχία συνέβαινε τὸν κίνδυνον ἀποτελεῖσθαι. διὸ τ καὶ τριάκοντα μὲν τὰς πρώτας συμβαλούσας ναῦς αὐτάνδρους ἀπέβαλον, σὺν αἷς ἐγένετο αἰχμάλωτον καὶ τὸ τοῦ στρατηγοῦ 5 πλοῖον Αννίβας δὲ ἀνελπίστως καὶ παραβόλως αὐτὸς ἐν τῇ σκάφῃ διέφυγεν. τὸ δὲ λοιπὸν πλῆθος τῶν Καρχηδονίων ἐποι- 8 εἴτο μὲν τον ἐπίπλουν ὡς εἰς ἐμβολήν, ἐν δὲ τῷ συνεγγίζειν θεωροῦντες τὸ συμβεβηκὸς περὶ τὰς προπλεούσας ναῦς, ἐξέκλι νον καὶ ἀπένευον τὰς τῶν ὀργάνων ἐπιβολάς. πιστεύοντες δὲ 9 10 τῷ ταχυναυτεῖν, οἱ μὲν ἐκ πλαγίων, οἱ δὲ κατὰ πρύμναν ἐκπεριπλέοντες ἀσφαλῶς ἤλπιζον ποιήσεσθαι τὰς ἐμβολάς. πάντῃ δὲ 10 καὶ πάντως ἀντιπεριισταμένων καὶ συνδιανευόντων τῶν ἐργά νων οὕτως ὥστε κατ ̓ ἀνάγκην τοὺς ἐγγίσαντας συνδεδέσθαι, τέλος ἐγκλίναντες ἔφυγον οἱ Καρχηδόνιοι, καταπλαγέντες τὴν 15 καινοτομίαν τοῦ συμβαίνοντος, πεντήκοντα ναῦς ἀποβαλόντες.

D) Dritte Periode des Krieges 256-255 (Polyb. I, 25—31).

Ἐκ δὲ ταύτης τῆς ναυμαχίας ἀμφότεροι νομίζοντες ἐφά-25 μιλλον πεποιῆσθαι τὸν κίνδυνον, ὥρμησαν ολοσχερέστερον ἐπὶ

zum

[ocr errors]

versehen, welcher sich in das feind-
liche Schiff einbiss. 3. αὐτάν-
δρους, entstanden aus dem Gebrauch
des attributiven Pronomens im Da-
tiv, z. Β. πέντε (ναῦς) ἔλαβον καὶ
μίαν τούτων αὐτοῖς ἀνδράσι Thuc.
IV, 14.
5. τῇ σκάφῃ, in dem
Schiffe gehörigen (Artikel)
Rettungsboot. – 7.
7. ὡς εἰς ἐμβο-
λὴν] zum Angriff, d. h. das Schiff
versucht mit dem Schnabel einen
Stoss auf die Seite des feindlichen
Schiffes, um es zum Sinken zu
bringen. 9. ἀπένευον] auswei-
chen; verschieden ist συνδιανεύειν
ν. 12. 10. κατὰ πρύμναν] sie
versuchen den Angriff von den Hin-
tertheilen her, um dem gefährlichen
Wurf der Enterbrücken auf dem
Vordertheil auszuweichen. - Ueber
die zu Ehren des Siegers errichtete
Columna rostrata vgl. Plin. h. n.
XXXIV, 11: Item Gaio Duilio (co-
lumna posita), qui primus nava-

Histor. Quellenbuch II, 2. 2. Aufl.

lem triumphum egit de Poenis. quae est etiam nunc in foro. Die (später verfasste) Inschrift selbst ist noch erhalten, cf Mommsen, Inschr.

I, 37. ἐκπεριπλέοντες, circumvolitantes, den κόραξ vermeidend (ἐκ) schnell um das feindliche Schiff herumsegeln; es ist also ἐκ πλαγίων und κατὰ πρύμναν mit τὰς ἐμβολὰς ποιήσεσθαι τὰ verbinden.

16. ταύτης τῆς ναυμαχίας] Bei Tyndaris im vorhergehenden Jahre (257); zuerst hatten in diesem Kampfe die Karthager gesiegt: ai dè λοιπαὶ τῶν Ῥωμαίων ἐπιπλέουσαι κατὰ βραχὺ συνηθροίζοντο, γενόμεναι δ ̓ ἐν μετώπῳ συνέβαλον τοῖς πολεμίοις, καὶ δέκα μὲν αὐτάνδρους ναῦς ἔλαβον, ὀκτὼ δὲ κατέδυσαν. αἱ δὲ λοιπαὶ τῶν Καρχηδονίων ἀπεχώρησαν εἰς τὰς Λιπαραίας καλουμένας νήσους. ἐφάμιλλον] dass der Kampf für beide Theile gleich ausgefallen.

3

τὸ συνίστασθαι ναυτικὰς δυνάμεις καὶ τῶν κατὰ θάλατταν ἀντ6 έχεσθαι πραγμάτων. αἱ δὲ πεζαὶ δυνάμεις ἐν τοῖς κατὰ ταῦτα καιροῖς οὐδὲν ἔπραξαν ἄξιον μνήμης, ἀλλὰ περὶ μικρὰς καὶ τὰς η τυχούσας πράξεις κατέτριψαν τοὺς χρόνους. διὸ παρασκευασά μενοι εἰς τὴν ἐπιφερομένην θερείαν ἀνήχθησαν Ῥωμαῖοι μὲν 5 τριάκοντα καὶ τριακοσίαις μακραῖς ναυσὶ καταφράκτοις, καὶ 8 κατέσχον εἰς Μεσσήνην. ὅθεν ἀναχθέντες ἔπλεον δεξιὰν ἔχοντες τὴν Σικελίαν, κάμψαντες δὲ τὸν Πάχυνον ὑπερῆραν εἰς Ἔκνομον διὰ τὸ καὶ τὸ πεζὸν στράτευμα περὶ τούτους αὐτοῖς 9 εἶναι τοὺς τόπους. Καρχηδόνιοι δὲ πεντήκοντα καὶ τριακοσίαις 10 ναυσὶ καταφράκτοις ἀναπλεύσαντες Λιλυβαίῳ προσέσχον, ἐντεῦ 26 θεν δὲ πρὸς Ἡράκλειαν τὴν Μινώαν καθωρμίσθησαν. ἦν δὲ τῶν μὲν Ρωμαίων πρόθεσις εἰς τὴν Λιβύην πλεῖν καὶ τὸν πόλεμον ἐκεῖ περισπᾶν, ἵνα τοῖς Καρχηδονίοις μὴ περὶ Σικελίας, ἀλλὰ περὶ σφῶν αὐτῶν καὶ τῆς ἰδίας χώρας ὁ κίνδυνος γίγνη- 15 2 ται. τοῖς δὲ Καρχηδονίοις τἀναντία τούτων ἐδόκει· συνιδόντες γὰρ ὡς εὐέφοδός ἐστιν ἡ Λιβύη καὶ πᾶς ὁ κατὰ τὴν χώραν λαὸς εὐχείρωτος τοῖς ἅπαξ εἰς αὐτὴν ἐμβαλοῦσιν, οὐχ οἷοί τ' 3 ἦσαν ἐπιτρέπειν, ἀλλὰ διακινδυνεύειν ἔσπευδον. ὄντων δὲ τῶν μὲν πρὸς τῷ κωλύειν, τῶν δὲ πρὸς τῷ βιάζεσθαι, προφανὴς ἦν 20 4 ὁ μέλλων ἀγὼν ἐκ τῆς ἑκατέρων συνίστασθαι φιλοτιμίας. οἱ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι πρὸς ἀμφότερα τὴν παρασκευὴν ἁρμόζουσαν ἐποιοῦντο, πρός τε τὴν κατὰ θάλατταν χρείαν καὶ πρὸς τὴν ἀπό5 βασιν τὴν εἰς τὴν πολεμίαν. διόπερ ἐπιλέξαντες ἐκ τῶν πεζῶν

[ocr errors]

=

1. ἀντέχεσθαι c. Gen. vires intendere
ad rem navalem, animum studium-
que conferre. 2. κατὰ ταῦτα
τότε, eig. die καιροί unter den ge-
nannten Verhältnissen, wo diese
V. herrschten. 5. ἡ ἐπιφ. θε-
ρεία, insequens, proxima aetas.
7. κατέχειν εἰς oder ἐπί τι, cur-
sum ad aliquem portum tenere, ap-
pellere ad aliquem locum. 8. εἰς
Ἔκνομον] Hügel am rechten Ufer
des südlichen Himera, jetzt Monte
di Licata oder Colle Muciano.
11. Lilybaeum, Libyen zunächst
gegenüber, war jetzt nach dem
Verlust von Akragas der Haupt-
waffenplatz der Karthager in Sici-
lien. 12. καθωρμίσθησαν] legten
sich vor Anker.

[ocr errors]

13. πρόθεσις] Vorsatz, Aufgabe, denn die Consuln M. Atilius Regulus u. L. Manlius hatten ausdrücklichen Befehl vom Senat zur Ueberfahrt nach Afrika erhalten. 14. ἐκεῖ περισπᾶν, bellum illuc transferre, also ἐκεῖ ἐκεῖσε, wie nicht selten in der Prosa, cf. τοὺς ἐκεῖ καταπεφευγότας Thuc. III, 71, 2. – 17. ενέφοδος, leicht zuganglich, für einen feindlichen Angriff (Landung), facilem hosti praebere aditum. 20. πρὸς, cf. 28, 21. ἐκ, entsprechend. - φιλοτιμίας] Eifer, Streben. 22. Thue. VÍ, 31: οὗτος δ ̓ ὁ στόλος (Sicilische Expedition der Athener) ὡς χρόνιός τ' ἐσόμενος καὶ κατ ̓ ἀμφότερα, οὗ ἂν δέῃ, καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ἄμα

[ocr errors]
[ocr errors]

5.

στρατοπέδων τὰς ἀρίστας χεῖρας διεῖλον τὴν πᾶσαν δύναμιν, ἣν ἔμελλον ἀναλαμβάνειν, εἰς τέτταρα μέρη. τὸ δὲ μέρος ἕκα- 6 στον διττὰς εἶχε προσηγορίας· πρῶτον μὲν γὰρ ἐκαλεῖτο στρατόπεδον καὶ πρῶτος στόλος, καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ λόγον. τὸ δὲ 5 τέταρτον καὶ τρίτην ἐπωνυμίαν ἔτι προσειλήφει· τριάριοι γὰρ ὠνομάζοντο κατὰ τὴν ἐν τοῖς πεζοῖς στρατοπέδοις συνήθειαν. καὶ τὸ μὲν σύμπαν ἦν στράτευμα τούτων τῆς ναυτικῆς δυνά- τ μεως περὶ τέτταρας καὶ δέκα μυριάδας, ὡς ἂν ἑκάστης νεώς λαμβανούσης ἐρέτας μὲν τριακοσίους, ἐπιβάτας δ ̓ ἑκατὸν 10 εἴκοσι. οἱ δὲ Καρχηδόνιοι τὸ μὲν πλεῖον καὶ τὸ πᾶν ἡρμόζοντο 8 πρὸς τὸν κατὰ θάλατταν κίνδυνον· τό γε μὴν πλῆθος αὐτῶν ἦν ὑπὲρ πεντεκαίδεκα μυριάδας κατὰ τὸν τῶν νεῶν λόγον. ἐφ' 9 οἷς οὐχ οἷον ἄν τις παρὼν καὶ θεώμενος ὑπὸ τὴν ὄψιν, ἀλλὰ κἂν ἀκούων καταπλαγείη τὸ τοῦ κινδύνου μέγεθος καὶ τὴν τῶν 15 πολιτευμάτων ἀμφοτέρων μεγαλομέρειαν καὶ δύναμιν, στοχαζό μενος ἔκ τε τοῦ τῶν ἀνδρῶν καὶ τοῦ τῶν νεῶν πλήθους. οἱ δὲ 10 Ρωμαῖοι συλλογιζόμενοι διότι τὸν μὲν πλοῦν εἶναι συμβαίνει πελάγιον, τοὺς δὲ πολεμίους ταχυναυτεῖν, πανταχόθεν ἐπειρῶντο ποιεῖσθαι τὴν τάξιν ἀσφαλῆ καὶ δυσπρόσοδον. τὰς μὲν οὖν ἑξ- 11 20 ήρεις δύο οὔσας, ἐφ ̓ ὧν ἔπλεον οἱ στρατηγοὶ Μάρκος 'Ατίλιος καὶ Λεύκιος Μάλλιος, πρώτας ἐν μετώπῳ παραλλήλους ἔταξαν. τούτων δ ̓ ἑκατέρᾳ συνεχεῖς κατὰ μίαν ναῦν ἐπιτάττοντες τῇ 12 μὲν τὸν πρῶτον, τῇ δὲ τὸν δεύτερον στόλον ἐπέστησαν, ἀεὶ καθ'

[merged small][ocr errors]

.

1. στρατόπεδον] Bei Polyb. in römischen Verhältnissen immer legio. χεῖρας, Mannschaften. 4. κατὰ λόγον] = in gleicher Weise wurden die übrigen Abtheilungen benannt. 8. ὡς ἂν zeigt, dass die Rechnung des Polyb. hypothetisch ist. - 10. τὸ πλεῖον καὶ τὸ πᾶν, eine noch grössere Zahl u. zwar ihre ganze Macht. Die Lesart ist indessen nicht sicher.

[ocr errors]

12. κατὰ τὸν τῶν νεῶν λόγον] wenn man bei der Berechnung die Anzahl der Schiffe zum Massstab nimmt. 13. οὐχ οἷον wie οὐχ ὡς (non modo sed) ἀλλὰ καὶ, ich will gar nicht sagen sondern wenn er auch nur davon hört. Vgl. p. 30, 2. ὑπὸ τὴν ὄψιν, vor Augen, cf. oculis videre.

[ocr errors]

15. μεγαλομέρεια, Grösse; das aus

grossen Theilen oder Massen (usγαλομερής grosstheilig) Bestehen, das Grossartige. Thuc. VI, 31 von der Sic. Exp.: παρασκευὴ γὰρ αὕτη πολυτελεστάτη δὴ καὶ εὐπρεπεστάτη τῶν ἐς ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐγένετο. — 21. ἐν μετώπῳ παραλ λήλους] in der Fronte nebeneinander.

22. κατὰ μίαν ναῦν, immer je ein Schiff, ist Object zu ἐπιτάττοντες. Dazu gehört als Prädikat συν εχεῖς, weil der Distributiv-Begrif κατὰ μίαν ναῦν zugleich einen Pluralbegriff enthält. Schiff hinter Schiff, so dass sämmtliche Schiffe ihre Vordertheile nach Aussen zu richteten und der Zwischenraum zwischen beiden Flotten mit jedem Schife (ἀει) immer grösser wurde (A), die dritte Flotte in einer geraden Linie aufgestellt vollendete

ἑκάστην ναῦν ἑκατέρου τοῦ στόλου μεῖζον τὸ μεταξὺ ποιοῦντες 13 διάστημα. ταῖς δὲ πρῴραις ἔξω νεύοντα τὰ σκάφη τὴν ἐπίστασιν ἐπ ̓ ἀλλήλοις εἶχεν. ἐπειδὴ δὲ τὸν πρῶτον καὶ δεύτερον στόλον ἁπλῶς εἰς ἔμβολον ἔταξαν, ἐπέβαλον τούτοις ἐπὶ μίαν ναῦν ἐν μετώπῳ τὸ τρίτον στρατόπεδον ὧν ἐπιστάντων ἀπε- 5 14 τελέσθη τρίγωνον τὸ πᾶν εἶδος τῆς τάξεως. ἐπὶ δὲ τούτοις ἐπέστησαν τὰς ἱππηγούς, φύματα δόντες ἐξ αὐτῶν ταῖς τοῦ τρί15 του στόλου ναυσί. ταύταις δὲ κατόπιν ἐπέβαλον τὸν τέταρτον στέλον, τοὺς τριαρίους κληθέντας, ἐπὶ μίαν παρεκτείναντες ναῦν, ὡς ὑπερτείνειν ἐξ ἑκατέρου τοῦ μέρους τοὺς πρὸ ἑαυτῶν. 10 16 καὶ συναρμοσθέντων πάντων κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον, τὸ μὲν ὅλον ἀπετελέσθη σχῆμα τῆς τάξεως ἔμβολον, οὗ τὸ μὲν ἐπὶ τὴν κορυφὴν μέρος ἦν κοίλον, τὸ δὲ πρὸς τῇ βάσει στερεόν, τὸ 27 δὲ σύμπαν ἐνεργὸν καὶ πρακτικόν, ἅμα δὲ καὶ δυσδιάλυτον. οἱ δὲ τῶν Καρχηδονίων στρατηγοὶ κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν παρα- 15 καλέσαντες τὰ πλήθη δια βραχέων, καὶ συνυποδείξαντες αὐτοῖς ὅτι νικήσαντες μὲν τῇ ναυμαχίᾳ περὶ Σικελίας ποιήσονται τὸν πόλεμον, ἡττηθέντες δὲ περὶ τῆς σφετέρας πατρίδος κινδυνεύσουσι καὶ τῶν ἀναγκαίων, οὕτως αὐτοῖς παρήγγειλαν ἐμβαίνειν 2 εἰς τὰς ναῦς. προθύμως δὲ πάντων ποιούντων τὸ παραγγελλό- 20 μενον διὰ τὸ προορᾶσθαι τὸ μέλλον ἐκ τῶν εἰρημένων, εὐθαρ 3 σῶς ἀνήγοντο καὶ καταπληκτικῶς. θεωροῦντες δὲ τὴν τῶν πο· λεμίων τάξιν οἱ στρατηγοί, καὶ πρὸς ταύτην ἁρμοζόμενοι, τὰ μὲν τρία μέρη τῆς αὑτῶν δυνάμεως ἐπὶ μίαν ἔταττον ναῦν, πρὸς τὸ πέλαγος ἀνατείναντες τὸ δεξιὸν κέρας, ὡς κυκλώσοντες 25 τοὺς ὑπεναντίους, πάσας ἱστάντες ἀντιπρώρους τὰς ναῦς τοῖς 4 πολεμίοις. τὸ δὲ τέταρτον εὐώνυμον τῆς ὅλης τάξεως ἐποίουν, ἐν ἐπικαμπίῳ νεῦον πρὸς τὴν γῆν. ἡγοῦντο δὲ τῶν Καρχηδο

[blocks in formation]

τα

formata. τὸ ἐ. τὴν κορυφὴν μ., die Spitze des Dreiecks, eig. der der Spitze zugewandte Theil. στερεόν, dicht, fest.

19. τῶν ἀναγκαίων, von τἀναγ καῖα, quae carissima esse solent hominibus; die Vermittlung dieser Begriffe gibt IV, 61: οἱ Ἠπειρῶται τὸ σφέτερον ἀναγκαιότερον τιθέμε νοι τοῦ κοινοῦ τῶν συμμάχων. 22. καταπληκτικῶς] = φοβερῶς. 28. ἐν ἐπικαμπίῳ] in hakenformiger

« IndietroContinua »