Immagini della pagina
PDF
ePub

12 πεδον ἠνάγκασαν ἐγκλῖναι καὶ φυγεῖν· ἐπεὶ δὲ προπεσόντες καὶ κυκλωθέντες ὑπὸ τῶν ἐκ θατέρου μέρους προσβαινόντων ἐτράπησαν, μετὰ ταῦτα πάντες εὐθὺς ἐκ τῆς στρατοπεδείας ἐξ13 έπεσον. τὰ μὲν οὖν θηρία μετὰ τῶν ἱππέων, ἐπεὶ τάχιστα τῶν 14 ὁμαλῶν ἥψατο, μετ ̓ ἀσφαλείας ἐποιοῦντο τὴν ἀποχώρησιν· οἱ 5 δὲ Ῥωμαῖοι τοὺς πεζοὺς βραχὺν ἐπιδιώξαντες τόπον καὶ τὸν χάρακα διαρπάσαντες, μετὰ δὲ ταῦτα πᾶσαν ἐπιπορευόμενοι τὴν 15 χώραν καὶ τὰς πόλεις ἀδεῶς ἐπόρθουν. γενόμενοι δὲ τῆς προσαγορευομένης πόλεως Τύνητος ἐγκρατεῖς, εὐφυοῦς ὑπαρχούσης πρὸς τὰς προκειμένας ἐπιβολάς, ἔτι δὲ κειμένης εὐκαίρως κατά 10 τε τῆς πόλεως καὶ τῆς σύνεγγυς ταύτῃ χώρας, κατεστρατοπέδευσαν εἰς αὐτήν.

31

Οἱ δὲ Καρχηδόνιοι μικρῷ μὲν πρότερον κατὰ θάλατταν, τότε δὲ καὶ κατὰ γῆν ἐπταικότες, οὐ διὰ τὴν τῶν πολλῶν ἀνανδρίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἡγουμένων ἀβουλίαν, κατὰ πάντα 15 2 τρόπον ἐνεπεπτώκεσαν εἰς δυσχερῆ διάθεσιν. ἅμα γὰρ τοῖς προειρημένοις καὶ τὸ τῶν Νομάδων ἔθνος συνεπιτιθέμενον αὐτοῖς οὐκ ἐλάττω, πλείω δὲ τῶν Ῥωμαίων ειργάζετο κακὰ τὴν χώραν. 3 ἐξ ὧν διὰ τὸν φόβον συμφευγόντων εἰς τὴν πόλιν τῶν ἀπὸ τῆς χώρας δυσθυμία καὶ λιμὸς ἦν ὁλοσχερής, τὰ μὲν διὰ τὸ πλῆθος, 20 4 τὰ δὲ διὰ τὴν προσδοκίαν τῆς πολιορκίας. ὁ δὲ Μάρκος ὁρῶν τοὺς Καρχηδονίους καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ἐσφαλμέ νους, καὶ νομίζων ὅσον οὔπω κρατήσειν τῆς πόλεως, ἀγωνιῶν δὲ μὴ συμβῇ τὸν ἐπιπαραγιγνόμενον στρατηγὸν ἐκ τῆς Ῥώμης φθάσαντα τὴν ἐπιγραφὴν τῶν πραγμάτων λαβεῖν, προυκαλεῖτο 25

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]

τοὺς Καρχηδονίους εἰς διαλύσεις. οἱ δ ̓ ἀσμένως ἀκούσαντες 5 ἐξέπεμψαν αὑτῶν τοὺς πρώτους ἄνδρας· οἳ καὶ συμμίξαντες αὐτῷ τοσοῦτον ἀπέσχον τοῦ ῥέπειν ταῖς γνώμαις ἐπὶ τὸ ποιεῖν τι τῶν λεγομένων ὥστ ̓ οὐδ ̓ ἀκούοντες ὑπομένειν ἐδύναντο τὸ 5 βάρος τῶν ἐπιταγμάτων. ὁ μὲν γὰρ Μάρκος, ὡς ἤδη κεκρατη- 6 κὼς τῶν ὅλων, ὅτι ποτὲ συνεχώρει, πᾶν ᾤετο δεῖν αὐτοὺς ἐν χάριτι καὶ δωρεᾷ λαμβάνειν· οἱ δὲ Καρχηδόνιοι θεωροῦντες ὅτι τ καὶ γενομένοις αὐτοῖς ὑποχειρίοις οὐδὲν ἂν συνεξακολουθήσαι βαρύτερον τῶν τότε προσταγμάτων, οὐ μόνον δυσαρεστήσαντες 10 τοῖς προτεινομένοις ἐπανῆλθον, ἀλλὰ καὶ προσκόψαντες τῇ βαρύτητι τοῦ Μάρκου. τὸ δὲ συνέδριον τῶν Καρχηδονίων δια- 8 κοῦσαν τὰ προτεινόμενα παρὰ τοῦ στρατηγοῦ τῶν Ῥωμαίων, καίπερ σχεδὸν ἀπεγνωκὸς τὰς τῆς σωτηρίας ἐλπίδας, ὅμως οὕτως ἀνδρωδῶς ἔστη καὶ γενναίως ὥστε πᾶν ὑπομένειν εἵλετο καὶ 15 παντὸς ἔργου καὶ καιροῦ πεῖραν λαμβάνειν, ἐφ ̓ ᾧ μηδὲν ἀγεν νὲς μηδ ̓ ἀνάξιον τῶν πρὸ τοῦ πράξεων ὑπομεῖναι.

sicht für Regulus sein, dass ein Nachfolger so wenig wie er auf Eroberung und völlige Demüthigung Karthago's, höchstens nur auf einen vortheilhaften Frieden rechnen könne. Uebrigens vgl. zu Liv. XXX, 43. προυκαλεῖτο:

dass Regulus die Initiative gegeben haben soll, stimmt nicht zu seinem weiteren Verhalten. Anders Diodor. XXIII, 18 (nach Philinos?): év åðvμία πολλῇ ὄντων τῶν Καρχηδονίων τρεῖς ἄνδρας ἡ γερουσία τῶν ἐπιφανεστάτων ἀπέστειλε πρεσβευτὰς πρὸς τὸν ̓Ατίλιον περὶ εἰρήνης. Damit stimmt Liv. Perioch. XVIII: Reg. cum aliquot proeliis bene adversus Carthag. pugnasset, successorque ei a senatu non mitteretur, id ipsum per litteras ad senatum missas questus est, in quibus inter causas petendi successoris erat, quod agellus eius a mercennariis desertus esset. quaerente deinde fortuna, ut magnum utriusque casus exemplum in Regulo proderetur, arcessito a Carthaginiensibus Xanthippo victus proelio_et captus est. 2. τοὺς πρώτους ἄνδρας] An der Spitze stand Hanno, Hamilkar's Sohn. 5. τῶν ἐπιταγμάτων] Nach Cassius Dio waren es folg. Bedingungen: Karth. solle

11.

Sicilien u. Sardinien gänzlich
räumen, die römischen Gefangenen
ohne Lösegeld zurückgeben, die
punischen hingegen loskaufen, alle
Kriegskosten ersetzen u. über-
diess einen jährlichen Tribut
entrichten, ohne Roms Einwil-
ligung weder Krieg führen noch
Frieden schliessen. 6. ὅτι ποτὲ
6., quidquid concessisset. 8. συν-
εξακολουθείν, zu Theil werden, er-
folgen. - 10. τῇ βαρύτητι] = fastu
et superbia graviter offensi.
τὸ δὲ συνέδριον] der hohe Rath oder
der Rath der Alten (30 Geronten),
cf. Mommsen R. G. I, 501. — 14.
πᾶν ὑπομένειν] „tutius satius?)
rati sese mori armatos quam mise-
ros vivere." Orosius. Xanthippos u.
die Schlacht bei Tunes vernichteten
auf einmal alle Früchte des Afrika-
nischen Feldzugs; jenen Feldherrn
feiert Polyb. mit den Worten des
Euripides (aus der TragödieAntiope):
Γνώμῃ γὰρ ἀνδρὸς εὖ μὲν οἰκοῦν
ται πόλεις,

εὖ δ ̓ οἶκος· εἰς δ ̓ αὖ πόλεμον
Ισχύει μέγα.

Σοφὸν γὰρ ἓν βούλευμα τὰς πολ-
λὰς χέρας
νικᾷ. σὺν ὄχλῳ δ ̓ ἀμαθία, πλέον
κακόν.

E) Vierte Periode des Krieges 255–250 v. Chr. (Polyb. I, 40. 41). 40 Ὁ δὲ προεστὼς τῶν Καρχηδονίων Ασδρούβας, ὁρῶν ἀποδειλιώντας τοὺς Ρωμαίους ἐν ταῖς προγεγενημέναις παρατά ξεσι, πυθόμενος τὸν μὲν ἕνα τῶν στρατηγῶν μετὰ τῆς ἡμισείας δυνάμεως εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀπηλλάχθαι, τῶν δὲ Καικίλιον ἐν 5 τῷ Πανόρμῳ διατρίβειν τὸ λοιπὸν μέρος ἔχοντα τῆς στρατιᾶς, βουλόμενον ἐφεδρεῦσαι τοῖς τῶν συμμάχων καρποῖς, ἀκμαζού 2 σης τῆς συγκομιδῆς, ἀναλαβὼν ἐκ τοῦ Λιλυβαίου τὴν δύναμιν ὥρμησε καὶ κατεστρατοπέδευσε πρὸς τοῖς ὅροις τῆς χώρας τῆς 3 Πανορμίτιδος. ὁ δὲ Καικίλιος, θεωρῶν αὐτὸν κατατεθαρρη- 10 κότα, καὶ σπουδάζων ἐκκαλεῖσθαι τὴν ὁρμὴν αὐτοῦ, συνεῖχε 4 τοὺς στρατιώτας ἐντὸς τῶν πυλῶν. οἷς ἐπαιρόμενος Ασδρούβας, ὡς οὐ τολμῶντος ἀντεξιέναι τοῦ Καικιλίου, θρασέως ὁρμήσας παντὶ τῷ στρατεύματι κατῆρε διὰ τῶν στενῶν εἰς τὴν Πανορ 5 μῖτιν. φθείροντος δὲ τοὺς καρποὺς αὐτοῦ μέχρι τῆς πόλεως, 15 ἔμενεν ἐπὶ τῆς ὑποκειμένης γνώμης ὁ Καικίλιος, ἕως αὐτὸν ἐξ6 εκαλέσατο διαβῆναι τὸν πρὸ τῆς πόλεως ποταμόν. ἐπεὶ δὲ τὰ θηρία διεβίβασαν οἱ Καρχηδόνιοι καὶ τὴν δύναμιν, τὸ τηνικαῦτα δὴ τοὺς εὐζώνους ἐξαποστέλλων ἠρέθιζε, μέχρι πᾶν 7 αὐτοὺς ἐκτάξαι τὸ στρατόπεδον ἠνάγκασε. συνθεασάμενος δὲ 20 γιγνόμενον ὃ προύθετο, τινὰς μὲν τῶν εὐκινήτων πρὶ τοῖ τείχους καὶ τῆς τάφρου παρενέβαλε, προστάξας, ἂν ἐγγίζῃ τὰ

2. ἀποδειλιῶντας: τῆς μὲν θα λάττης ἀδεῶς ἐπεκράτουν οἱ Καρχηδόνιοι ἐκκεχωρηκότων τῶν Ῥωμαίων, ἐν δὲ ταῖς πεζαῖς δυνάμεσι μεγάλας εἶχον ἐλπίδας. οἱ γὰρ Ρωμαῖοι διαδοθείσης φήμης περὶ τῆς ἐν τῇ Λιβύῃ μάχης, ὅτι τὰ θηρία τάς τε τάξεις αὐτῶν διασπάσαι καὶ τοὺς πλείστους διαφθείραι τῶν ἀνδρῶν, οὕτως ἦσαν κατάφοβοι τοὺς ἐλέφαντας, ὥστ ̓ ἐπὶ δύο ἐνιαυτοὺς τοὺς ἑξῆς οὐκ ἐθάρρησαν οὐδέ ποτε κατάρξαι τῆς μάχης οὐδ ̓ εἰς τοὺς ὁμαλοὺς καθόλου συγκαταβῆναι τόπους, δεδιότες τὴν τῶν ἐλεφάντων ἔφοδον. Pol. I, 39. 4. τὸν μὲν ἕνα] C. Furius Pacilus, dagegen blieb L. Caecilius Metellus in Sicilien zurück. 7. ἐφεδρεύειν] schützen. 11. ἐκκαλεῖσθαι ὁρμήν,

inpetum illius accendere, ad inpetum
lacessere, ut initium temere proelii
faceret. 14. διὰ τῶν στενῶν] Ge-
birgszug (iuga montium) in der Nähe
von Panormus. — 17. τὸν πρὸ τῆς
πόλεως ποταμὸν] der Orethus, jetzt
Ammiraglio, der unweit Monreale
entspringt, wo er schon eine ziem-
liche Breite annimmt. Caecilius
suchte die Feinde auf das enge
Terrain zwischen dem Fluss und
der Stadt zu bringen, damit sie
ihre Streitkräfte nicht gehörig ent-
falten könnten. 18. τηνικαῦτα

δὴ
= tum vero (tum denique) zur
Bezeichnung des entscheidenden
Wendepunkts (Moment); τὸ τηνι
καῦτα wie in der Attischen Spr.
τὸ αὐτίκα. 21. τῶν εὐκινήτων]
seiner leichten Truppen.

22. παρ

θηρία πρὸς αὐτοὺς, χρῆσθαι τοῖς βέλεσιν ἀφθόνως, ὅταν δ ̓ 8 ἐκπιέζωνται, καταφεύγειν εἰς τὴν τάφρον, καὶ πάλιν ἐκ ταύτης ὁρμωμένους εἰσακοντίζειν εἰς τὰ προσπίπτοντα τῶν ζῴων· τοῖς 9 δ ̓ ἐκ τῆς ἀγορᾶς βαναύσοις φέρειν προσέταξε τὰ βέλη, καὶ 5 παραβάλλειν ἔξω παρὰ τὸν θεμέλιον τοῦ τείχους. αὐτὸς δὲ 10 τὰς σημαίας ἔχων ἐπὶ τῆς κατὰ τὸ λαιὸν κέρας τῶν ὑπεναντίων κειμένης πύλης ἐφειστήκει, πλείους ἀεὶ καὶ πλείους ἐπαποστέλλων τοῖς ἀκροβολιζομένοις. ἅμα δὲ τῷ τούτων ὁλοσχερεστέραν 11 γενέσθαι τὴν συμπλοκὴν ἀντιφιλοδοξοῦντες οἱ τῶν ἐλεφάντων 10 ἐπιστάται πρὸς τὸν ̓Ασδρούβαν, καὶ βουλόμενοι δι' αὑτῶν ποιῆσαι τὸ προτέρημα, πάντες ὥρμησαν ἐπὶ τοὺς προκινδυνεύ οντας τρεψάμενοι δὲ τούτους ῥᾳδίως συνεδίωξαν εἰς τὴν τάφρον. προπεσόντων δὲ τῶν θηρίων καὶ τιτρωσκομένων μὲν 12 ὑπὸ τῶν ἐκ τοῦ τείχους τοξευόντων, συνακοντιζομένων δ ̓ ἐνερ γοῖς καὶ πυκνοῖς τοῖς ὑσσοῖς καὶ τοῖς γρόσφοις ὑπ ̓ ἀκεραίων τῶν πρὸ τῆς τάφρου διατεταγμένων, συμβελῆ γιγνόμενα καὶ 13 κατατραυματιζόμενα ταχέως διεταράχθη, καὶ στραφέντα κατὰ τὴν ἰδίων ἐφέρετο, τοὺς μὲν ἄνδρας καταπατοῦντα καὶ διαφθείροντα, τὰς δὲ τάξεις συγχέοντα καὶ κατασπῶντα τὰς αὑτῶν. 20 ὃ κατιδὼν ὁ Καικίλιος ἐξῆγε τὴν δύναμιν ἐνεργῶς· καὶ συμ- 14 πεσὼν κατὰ κέρας τεταραγμένοις τοῖς πολεμίοις ἀκεραίους ἔχων καὶ συντεταγμένους, τροπὴν ἐποίει τῶν ὑπεναντίων ισχυράν, καὶ πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ λοιποὺς ἠνάγκασε φυγεῖν προτροπάδην. θηρία δὲ σὺν αὐτοῖς μὲν Ἰνδοῖς ἔλαβε 15 25 δέκα, τῶν δὲ λοιπῶν τοὺς Ἰνδοὺς ἀπερριφότων μετὰ τὴν μάχην περιελασάμενος ἐκυρίευσε πάντων. ταῦτα δ ̓ ἐπιτελεσάμενος 16

ενέβαλε] collocavit. 3. τοῖς
δ ̓ ἐκ τῆς ἀγορᾶς etc.] die Hand-
werker der Stadt, welche Tabernen
auf dem Markte halten. 4. βα-
ναύσοις, Trödler, Handwerker (τεχ
νίτης) etc. - 5. παρὰ τὸν θεμέ
λιον] an den Grund der Mauer.
6. τὰς σημαίας ἔχων] = mit den
Fahnen, d. h. mit dem Kern sei-
ner Truppen, den Schwerbewaff.
neten, bei denen sich die Feldzei-
chen der Legionen befanden.
8. τοῖς ἀκροβολιζομένοις] den schar-
mützelnden leichten Truppen.
9. ἀντιφιλοδοξείν, aemulari cum
aliquo. 12. ῥᾳδίως, temere.
15. τοῖς ὑσσοῖς] = pilum, γρόσφος,

=

iaculum. 16. συμβελής undique telis iaculisve ictus, sie kommen in ein Kreuzfeuer (ancipites telorum ictus). Das Wort kommt sonst nicht vor. 21. κατὰ κέρας] zu verbinden mit συμπεσών in die Flanke fallen. 24. Ivdois] Es sind darunter nicht wirkliche Inder zu verstehen, denn weder die Elephanten noch deren Führer stammten aus Indien. Es scheint diese Bezeichnung für die Führer allgemein üblich gewesen zu sein, vielleicht seit Alexander u. den Königen Syriens, die sich der Inder wirklich als Führer bedienten. 26. περιελασάμενος]

[ocr errors]

41

ὁμολογουμένως αἴτιος ἐδόκει γεγονέναι τοῖς Ῥωμαίων πράγμασι τοῦ πάλιν ἀναθαρρῆσαι τὰς πεζὰς δυνάμεις και κρατῆσαι τῶν ὑπαίθρων.

Τοῦ δὲ προτερήματος τούτου προσπεσόντος εἰς τὴν Ῥώμην, περιχαρεῖς ἦσαν οὐχ οὕτως ἐπὶ τῷ τοὺς πολεμίους ἠλαττῶσθαι 5 τῶν θηρίων ἐστερημένους, ὡς ἐπὶ τῷ τοὺς ἰδίους τεθαρρηκέναι 2 τῶν ἐλεφάντων κεκρατηκότας. διὸ καὶ πάλιν ἐπερρώσθησαν διὰ ταῦτα κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς πρόθεσιν εἰς τὸ μετὰ στόλου καὶ ναυτικῆς δυνάμεως τοὺς στρατηγοὺς ἐπὶ τὰς πράξεις ἐκπέμπειν, 3 σπουδάζοντες εἰς δύναμιν πέρας ἐπιθεῖναι τῷ πολέμῳ. παρα- 10 σκευασθέντων δὲ τῶν ἐπιτηδείων πρὸς τὴν ἐξαποστολὴν ἔπλεον 4 οἱ στρατηγοὶ διακοσίαις ναυσὶν ὡς ἐπὶ τῆς Σικελίας. ἔτος δ ̓ ἦν τῷ πολέμῳ τετταρεσκαιδέκατον. καθορμισθέντες δὲ πρὸς τὸ Λιλύβαιον, ἅμα καὶ τῶν πεζῶν ἐκεῖ στρατοπέδων αὐτοῖς ἀπην τηκότων, ἐνεχείρουν πολιορκεῖν, ὅτι κρατήσαντες ταύτης ῥᾳδίως 15 5 μεταβιβάσουσι τὸν πόλεμον εἰς τὴν Λιβύην. σχεδὸν δὲ περί γε τούτου τοῦ μέρους καὶ τῶν Καρχηδονίων οἱ προεστῶτες ώμο 6 δόξουν καὶ τοὺς αὐτοὺς εἶχον λογισμοὺς τοῖς Ῥωμαίοις. διὸ καὶ τἄλλα πάρεργα ποιησάμενοι περὶ τὸ βοηθεῖν ἐγίγνοντο καὶ πᾶν ὑπομένειν ὑπὲρ τῆς προειρημένης πόλεως διὰ τὸ μηδεμίαν 20 ἀφορμὴν καταλείπεσθαι σφίσι, πάσης δὲ τῆς ἄλλης Σικελίας ἐπικρατεῖν Ῥωμαίους πλὴν Δρεπάνων.

= um sich her zusammentreibend.

8. κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς πρόθεσιν] Nachdem eine Flotte bei Camarina durch einen furchtbaren Orkan in den Wogen begraben und an den Felsen und Klippen zerschellt war (von 364 Schiffen retteten sich nur 80), im folg. Jahr aber wieder mehr als 150 Schiffe in der Nähe des Palinurischen Vorgebirges dasselbe Schicksal hatten, wollte man von der Ausrüstung einer neuen Flotte abtsehen und nur die Landmacht auf Sicilien concentriren. Zu beachten ist, dass Polyb. von dem Friedensgesuch der Karthager und der Botschaft

[ocr errors]

des Regulus nach der Schlacht bei Panormus nichts erwähnt. 9. ἐπὶ τὰς πράξεις, ad rem gerendam, ad bellum. 10. εἰς δύναμιν, quantum possent, i. e. quam celerrime. 14. ἐκεῖ, cf. zu 34, 14. 15. ὅτι μεταβιβάσουσι, ungewöhnlich für os c. Fut. Part., in der Meinung, dass etc. 17. ὁμο δοξεῖν, idem sentire. 21. ἀφορ μήν ὁρμητήριον, oder ὅθεν ὡς ἀπ' ἐχυροῦ ὁρμᾶσθαι ἔξεστιν. — τῆς ἄλλης, abgesehen von Libybaeum hatten die Römer das ganze Sicilien in ihrer Gewalt mit Ausnahme von Drepana. Die Römer haben also Alles ausser den beiden Städten im Besitz.

=

« IndietroContinua »