Immagini della pagina
PDF
ePub

13

nec

Livii indagandis positorum pro- nec Statium significare, qui Tiventus post alios, inter quos Lud. mavi eum vocat alumnum, Prellerum 7 honoris causa nomino, Martialem, apud quem Apona telsatis diligenter collegerunt L. E. lus Livio suo dicitur censeri.14 Koehlerus, 8 Matthias Weingaert- Natus est Livius secundum Hieperus,. uterque olim Berolini scho-ronymi ad Eusebii chronicon adlarum mearum Livianarum audito- notationem ex Suetonii de viris ilribus adscriptus, C. I. Grysarus, 10 lustribus opere excerptam 15 Ol. cum Meiero, Schneidewino, Her- 180, 2 secundum ed. Scaligeranam, manno, Walzio, Schweglero, Wü- duobis annis post secundum ed. stemanno, Schneidero, Ambro-Angeli Maii i. e. anno urbis aut 695 schio literis his nostris funesto aut 697, ante Chr. n. aut 59 aut 57. quodam ac lugubri fato nuper cui temporis notae quominus calereptus, quo divinam quandam culum adiciamus nis quidem obiram philologiae et philologis por-stat: satis lubrica tamen eo redditendi auguraremur, nisi praeter tur, quod ibi cum Livio coniungitur Fr. Creuzerum, Nestorem philolo- M. Valerius Messalla, quem aligorum, senes illos venerabiles li- quot annis ante natum esse unaniterarum nostrarum duces atque mi consensu virorum doctorum antesignanos, Boeckhium, Wel- computationes certatim institutae ckerum, Lobeckium, Bekkerum, docuerunt.16 Thierschium, quique proxime ae- Ortus igitur est Livius in urbe tate eos sequuntur Schoemannum, pervetusta , 17 quae, quamvis nuGoettlingium, Doederleinium, Mei- mero civium et copia divitiarum nekium laetos vegetosque vigere mercatura et fabricis parta pollegratissimo erga summum numen ret, 18 castae tamen antiquitatis animo nobis esset agnoscendum. mores ita servavit, 19 ut candore omnium vero optime proventus il- animi morumque integritate Li. los composuit, digessit, auxit Gui- vius ipsa fere origine sua imbutus lelmus Weissenbornius, 1.1 vir mul- videretur, ortus est aetate, qua tis nominibus de his studiis optime Romana respublica post tot tantameritus. mihi pro operis instituti que certamina adversus totum fere rationibus provinciam hanc denuo terrarum orbem gesta victrix quisuscipienti nec olim refutata ite- dem evaserat et in summo potenrum congerere in animo est

13 silv. IIII, 7, 55 sq. quasi si messor permessim unum

14 epigr. I. 61, 3. quemque spicum collegit 15 libellum Suetonianum historicos quoque nec longis hariolationum ambagi- mus. phil. II, 622 – parerg. 1, 618 sq.), mihi

amplexum esse, quod olim negavit Ritschelius bus ea persequi, quae sciri ne- persuasit Theodorus Mommsenius (comm. queunt.

class. phil. hist. soc. lit. Saxon. I, 674. 678). Titum Livium 12 Patavii natum ad. inter se dissentiunt, cf. modo Lud. Wie

16 de ipso tamen anno Valerii natali vv. esse iam inter omnes constat, post- siam de M. Valerii Messallae vita et scriptis quam intellectum est, nihil aliud p. 43 sqq., B. Borghesium observ. numismat.

dec. VIII. obs. 10 in act. Arcad. a. 1822 XVI, 7 in Pauly encycl. reali IIII, 1120_1128. 243 sqq., C. F. Hermannum disp. de script.

8 de T. Livii Pat. vita ac moribus. fasc. I. ill. quorum tempora Hier. ad Euseb. chron. Berol. 1851. diss. inaug.

annot. p. 13 sq.; Hieronymi sententiam defen9 de T. Livii vita part. I. Berol. 1852. diss. dere conatus est Clinto fast. Hell. III, 273, inaug.

inter varias opiniones fluctuantem videmus 10 part. Liv. selectarum vol. I. (Vindob. D. G. Mollerum in disp. circulari de M. Val. 1854, ed. alt. 1857) praef.

Corv.Messalla sub praesidio D.G.M. proponit 11 praef. vol. I. ed. Livii coll. Hauptio- I. F, Weisbeck Altdorfii a. 1689 p. 3. Sauppianae insertae (Lips. 1853, ed. alt. 1856). 17 cf. Verg. Aen. I, 242 sqq. Pomp. Mela

12 nomen Livii Pottio (die Personennamen II, 4, 2 coll. Liv. I, 1. p. 592) lividum colorem indicare videtur. 18 Strab. V, 1, 7. 12 p. 213. 218 Cas. coll. alias rationes cum alii proposuerunt tum III, 5, 3 p. 169. Pomp. Mel. 1. l. Glueckius; nunt. d. Mon. 39, III, 8, 59, die 19 cf. il. a Weissenbornio 1. c. p. 7 ed. qua b. Cäsar vorkommenden kelt. Namen Monac. utor alt. allatos: Plin. epp. I, 14,6 Mart. epigr. 1857 p. 47, qui cf.

XI, 16, 8 sq.

tiae fastigio locata esse videbatur, donum, sententiarum ponderibus intestinae tamen discordiae non augeret.' equidem id unum affiripsius reipublicae salutem spec- mari posse credo, Livium scholae tantes, sed singulorum hominum magis quam vitae didicisse, nam, ambitioni inservientes, urbem di- ut libere fatear, non dubito, quin lacerabant atque foedabant: 'non ipse per aliquod certe vitae temCinnae, non Sullae longa domina- pus artis rhetoricae, fortassis etiam tio' fuerat atque iam in eo erat philosophiae doctoris munere funcrespublica, ut Pompeii Crassique tus sit. quod num Patavii inierit an potentia cito in Caesarem, Lepidi Romae demum, quo postea eum atque Antonii arma in Augustum' transmigrasse et ea nos docent, essent cessura: quibus in certami- quae infra de vita eius narrabunnibus a liberae reipublicae parti- tur, et multi librorum ab urbe conbus stetisse Patavinos ex loco Ci- dita loci probant, 28 scholam apeceroniano or. Philipp. XII, 4, 10 du- ruerit non dispicio. id ipsum vero dum a vy.dd. probatum est.20 haud vitae genus eum elegisse eorum igitur mirum, quod iisdem partibus inprimis librorum, quos praeter Livius sese addixit. at per tristis- historias conscripsit, ratio videtur sima illa discordiarum civilium innuere. scripsit enim et dialotempora literae Latinae, inprimis gos, quos non magis philosophiae pedestres, eloquentiam dico et adnumerare possis quam histogrammaticam et historiam, laete riae,24 et ex professo philosophiam efflorescebant indeque in provin- continentis libros,'25° quibus haud cias studiorum liberalium bona- mediocriter in philosophia versarumque artium amor propagaba- tum eum se praestitisse, probat iutur. nonnullos de notissimis docto- dicium Senecae, qui Papirio Faribus peregre docuisse maxime in biano tres modo scriptores philoGallia togata narrat Suetonius 21 sophos praeponendos esse censet, ac Gallia cisalpina ante annum, si Ciceronem, Asinium Polionem, LiHieronymum sequimur, natalem vium. at multo magis in scholae Livii et ipsa iam procreaverat Ca- umbram nos deducunt, quae ex tullum, Cornelium Nepotem, Ver-libris Livii rhetoricis afferuntur. gilium. liberalem igitur educatio- etiamsi enim negaturus sis, huc nem · Livio Patavii et obtingere pertinere epistulam ad filium scrippotuisse et obtigisse per se patet: tam,26 qua quinam potissimum aucsi Tomasinum 22 audimus, ut nu- tores legendi sint rectissimo iudigarum eius exemplum aliquod af- cio adhibito praescripsit Livius, feram,'a parentibus in literariam etiamsi ad eandem epistulam cum palaestram missus egregia sua in-Osanno 27 referas narratiunculam dole, ingenio perspicaci, vasta me- et ipsam a Quintiliano apud Limoria primis in artibus mire

.

[ocr errors]

profecit. mox philosophiae opera

23 cf.quae congessit Koehlerus l.c. p.26 sqq. praestita naturae totius arcana 24 conferendi videntur hi dialogi cum Varexhausit. inde iurisprudentiae et ronis 20ylotopixots, ad quorum normam forpolitiae se totum addixit, ut orna- vestigia apparent (cf. Roeperum philol. VIII,

tasse aptati erant, nisi quod in his numerorum tum verborum et copiam, naturae 277 sq.). nam loyiotopixwv et ipsum argu.

mentum (cf. Ritschelium mus. phil. VI, 543, 20 cf. modo Morhofium de Patavinitate Liv. brandenb. 1851 p.17, frustra, opinor, obloquic. II. (ap. Drakenb. XV, 1, 60 sq.) Gustavum tur Mercklinius philol. IIII, 423) et dialogi Schwabium disp. de Livio et Timagene histo- forma (v. Ritschelium de Varr. logist. p. XII riarum scriptoribus aemulis Stuttg. a. 1834 p. sq. mus. phil. VI, 542 sqq. 552 sq. assentiente 24 n. 47 1. Macr. sat. I. 11, 22.

Mercklinio 1. l.) omnino respondet descrip21 de ill. gramm.c. 3 cf. Bernhardy lit. Lat. tioni operis Liviani a Seneca traditae. hist. ann. 53. 163 p. 78.219 ed. tert. Lagus stu- 25 L. Sen. epp. XVI, 5 ( ep. 100), 9. dia Latina provincialium Helsingforsiae a. 26 Quint. I. O. X, 1, 39 cf. 11, 5, 20. 1849 p. 29 sqq.

27 adnot. crit. in Quint. 1. O. lib. X. part. 3 22 l. c. cap. I. p. 10 Drb.

cui consentit Krahnerus Varronis Curio Neo

p. 19.

vium inventam, qua rhetoris cuius- quae certe his ac similibus studiis dam officinam intrare iubemur, 28 operam navasse Livium docet, dotamen vixnegabis, rhetorem sapere cumento sit, ne provectiore quiquod Senecă rhetor iudicium de dem aetate hanc literarum provinquorundam oratorum eloquentia ciam ab eo omnino esse deserrhetoris cuiusdam eiusque Grae- tam. 35 culi verbis Livium tulisse refert.29 Romae iam aliquot annis ante quodsi vero Suidas 80 narrat, aemu- pugnam Actiacam versabatur: ibi lationem quandam extitisse inter enim circa ipsum hoc tempus, quod Livium et Cornutum quendam, infra diligentius explorandum erit, quem iotopixòv quidem fuisse di- historiarum libros scribere orsus cit, ut tamen cum philosopho Lep- est: nam Patavii primam eorum tita sive ipse sive librarii eum con- decadem confectam esse, probafuderint, 31 et Cornuto plures qui- tum ivit, sed non probavit Christiadem affuisse auditores, Livio ta- nus Krusius ; 86 Patavii tamen satis men doctiores et ingeniosiores, diu eum commoratum esse 37 vel equidem hoc, si modo Cornutus saepius ac diutius eo rediisse cum ille historiae auctor revera extitit, eo concludi posse videtur, quod cum Thorbeckio 32 ad recitationes C. Cornelium augurem Patavinum operis historici quam cum Vos- Livii amicum dicit Plutarchus 38, sio 33 ad scholas Livii rhetoricas tum eo, quod passim oppidi agrireferre malim. illius ipsius operis que Patavini atque eorum historiae habitum tali vitae condicioni quam accuratam eamque partim ex ipsis maxime respondere infra accura- fontibus, ut videtur, Patavinis hautius videbimus: hic Friderici Lach- stam prae se fert notitiam. 39 manni verba notasse satis habeo, Romae Livius in Augusti notiqui .multa' ait 34 produnt homi- tiam pervenit 40 ac vel familiarius nem, qui inter philosophica et rhe- imperatore usum esse et ipse se torica studia enutritus numquam Livius dicit lib. IIII, c. 20 et Taciad rempublicam et ad castra ac- tus narrat ab exc. Aug. IIII, 34. cessit.' atque ipsos horum studio- defendit ibi se Cremutius Cordus rum fetus plerosque Livium iuvenem Patavii fortasse etiamtunc

35 cf. Weingaertnerum l. 1. p. 40 sq.

36 diss. hist. crit. de fide Livii recte aestimorantem edidisse probabile est, manda Lips. 1812 sect. 2. §. 16 p. 46 sqq. cf. ut tamen epistula ad filium scripta, Lachmannum de font. Liv. I, 15 sq. –

sunt qui existiment, eum Patavii tantum

scripsisse ac Romam librariis seu bibliotheca28 ibid. VIII, 2, 18.

rum custodibus per decadas eum misisse nec 29 M. Sen. controv. XXV, p. 284 sq. Bip. quenquam eo scribente secum conferre poaliquatenus huc quoque pertinent, quae ibid. tuisse. alii vero non Patavii tantum, sed et XXIV, p. 274 referuntur, ubi ipse Livius Sal- Romae aliquando seu rure, apud quod haud lustium vituperans Demosthenis aliquam sen- longe Roma sibi solitariam mansionem deletentiam Thucydidi videtur tribuere; epistulae gerat.' vita Oxon. ap. Hearnium. ad filium h. 1. adnumerandum esse coniecit F. 37 sic quoque vita Oxon.: 'Qui quum iam Lachmannus 1. c. II, 75 n. 2.

doctrinis eruditus et aetate provectus esset, 30 s. v. Kopvoūtos II, 346 sq. Bhdy. Romam se conferens et equestri adscriptus

31 cf. de hac quaestione Vossium de hist. ordini, ad scribendas Romanorum historias Lat. I, 26 p. 137 ed. alt. Bruckerum hist. crit. animum apposuit.' phil. II, 538 Reimarum ad Dion. Cass. LXII, 38 vit. Caes. 47 cf. Iul. Obseq. 85 (125) p. 29 Villoisonum prolegg. ad Cornutum de nat. 135, 10 Iahn. deor. p. XX sq. ed. Osann. ibique Osannum p. 39 cf. I, 1. V, 34 sq. X. 2 al. coll. LachXXI, n. * 0. Iahnium prolegg. ad Pers. p. IX. manno I. c. I, 22 sq. Weingaertnerno l. c. p.

32 de C. Asinii Pollionis vita et studiis doc- 14 sqq. trinae p. 105, cui calculum adicit Lachmannus 40 Vielleicht wegen - Verwandtschaft mit 1. 1. I, 5.

der gens Livia' F. A. Wolfius l. ann. 34 1. 33 1. c. p. 136 sq.

cf. G. E. Muellerum hist. crit. Einleitung etc. 34 1. c. I, 105 cf. F. A. Wolfium schol. de III, 95 sq. Eberhardtius de statu lit. eleg. ap. lit. Lat. hist. p. 267 ed. Guertler: 'In welchen Rom. p. 224. 226 vers. Kordesianae opinatur, Verhältnissen er gelebt weiss man nicht; er Livium ab Augusto Romam ad aulam Palatischeint als homme de lettres geleb! (und sich nam arcessitum esse, ut et Claudii educationi ausschliessungsweise auf die Geschichtschrei- praeesset et — amplissimam historiam ab u.c. bung gelegt) zu haben.'

usque ad suam aetatem conscriberet.

Et

[ocr errors]

oratione in senatu habita adversus lium Rhodiginum testimonio nitinovum ac tunc primum auditum tur. 43 crimen, quod editis annalibus lau- Inmortalis vero Livius redditus datoque M. Bruto C. Cassium Ro- est eo opere, quod etiamsi quarta manorum ultimum dixisset. "T.Li- modo eius pars temporis iniuria ad vius, inquit eloquentiae ac fidei nos propagatum est, tamen ompraeclarus inprimis, Cn. Pompeium nium historiae Romanaemonumentantis laudibus tulit, ut Pompeia- torum, quae etiamnunc extant, amnum eum Augustus appellaret; ne- plissimum merito habetur et exorque id amicitiae eorum offecit. natissimum, libros dico ab urbe Scipionem, Afranium, bunc ipsum condita centum quadraginta duo, Cassium, hunc Brutum nusquam quibus res Romanorum gestas indé latrones et parricidas, quae nunc à primordio usque ad suam aetavocabula imponuntur, saepe ut in- tem prosecutus est: ultimo enim signis viros nominat.' servavit igi- libro bellum adversus Germanotur Livius, quamvis in principis rum trans Rhenum civitates gestum' familiaritatem pervenisset, libere ipsiusque Drusi mors (a. u. c. 745) sentiendi libereque dicendi facul- enarrata erant.44 ac mihi certe non tatem: munus publicum, quod su- dubitandum esse videtur, quin Lipra iam indicavimus, nec ambiit vius vel ultra hunc terminum opus nec obtinuit is, qui id historiae continuaturus fuerit, nisi sive viriconscribendae laboris praemium bus defectus sive morte oppressus petiit, ut se a conspectu malorum, esset. nam, ne urgeam, ipsum cenquae sua tot per annos vidisset ae- tum quadraginta duorum librorum tas, tantisper certe averteret, dum numerum non rotundum, ut ita diprisca tota illa mente repeteret, cam, clausumque videri, ipsa Auomnis expers curae, quae scriben- gusti mors operi longinquo termitis animum etsi non flectere a vero, num et iustiorem et splendidiorem sollicitum tamen efficere posset. 41 imposuisset. 45 certe ultra Augusti aulae tamen principis eum perpe-mortem et deinceps ad extremum tua constantique mutuae fidei vin- usque spiritum his libris scribenculo coniunctum fuisse, demon- dis operam a Livio navatam esse, strat, quod historiam scribere Li-docet periochae libri CXXI. Livio hortante aggressus esse in viani titulus in codice Nazariano adulescentia dicitur Claudius: 42 servatus ex lib. CXXI. qui editus qui cum anno a. C. n. 10 natus sit, post excessum Augusti dicitur.' 46 vix ante totidem p. C. n. annos Li-Iquod si ita intellegimus, ut ipsius vius tale ei dederit consilium. hoc libri confectionem statim secuta igitur tempore Romae etiamtunc commorabatur. septem vero annis 43 lect. antiq. XIII, 1. p. 859 ed. Colon. post, si Hieronymo fides habenda Allobr. a. 1620 (Mai praef. ad L. Caecil. Minut. est, diem supremum obiit Patavii Apul.p. XXV sq. ed. Osann.) cf. Bayle dict.

hist. et crit. s. v. Ovide not. N t. III. p. 565 eodemque anno teste eodem Hie- ed. Bas. a. 1738. animi causa ex D. G. Molleri ronymo Ovidius poeta in exilio disp. circulari de T. Livio (Altdorfii a. 1688 diem obiit et iuxta oppidum To 9:46) haec describere liceat; Ceterum quae

de morte Livii in Cosmographia M. Joh. Rauw mos sepelitur.' utrumque vero eo- part. 2. cap. 7 fol. 244 leguntur, non tam redem die, Kal. Ian., obiisse, id 80-futationem, quam risum merentur, suntque lius Apuleii personati apud Cae- ista : Ausz der Stadt Padua ist bürlig gewe

sen Titus Livius der Römischen Historien Schreiber, ist gestorben Anno Christi 1451.

14. Kalend. Septembr. seines alters 576. Jahr.' 41 praef. . 5.

44 cf. periocham libri huius Liv. CXXXXII. 42 Suet. Claud. 41, unde Claudio Livium coll. Dione Cassio LV, 1 quosque praeterea praeceptorem datum esse colligit Tomasinus laudat Fischerus röm. Žeitiafeln ad a. u. 745. 1. c. cap. II. 'ut illum eloquentiae studiis et 45 v. Niebuhrium schol. de hist. Rom. I. dignis imperio moribus informaret,' quod 46 sq. ed. Isler, Weissenbornium 1. I. p. 10. mihi nec Bernhardius persuasit hist. lit. Lat. 46 Titi Livi periochae ed. O. Iahn p. 102, p. 610 n. 498 ed, tert.

18 sq.

sit editio, libros unum et viginti citatus docet, dummodo recte eum extremos trium annorum spatio interpretati simus, et titulus singuconscripsisse Livius censendus laris librorum belli civilis, qui sinest. toti vero operi componendo gulis libris a centesimo nono usamplius quadraginta annos in- que ad centesimum sextum decisumpsit. nam ipsum librum pri- mum in cod. periocharum Nazariamum inter annos urbis 727 et 729 no praefixus est 49 et Asinii Polionis scriptum esse docet, quod 'bis de- illud de Patavinitate Livii iudiinde capite eius libri undevicesi- cium: Asinius enim a. p. C. n. 5 demo inquit 'Ianus post Numae reg- cessit ex Hieronymi ad chronicon num clausus fuit, semel T. Manlio Eusebii sententia.50 recitationibus consule post Punicum primum per- vero Livii Augustum adfuisse, qui fectum bellum, iterum, quod no-recitantes et benigne et patienter strae aetati dii dederunt ut videre-audivit nec tantum carmina et mus, post bellum Actiacum ab im- historias, sed et orationes et peratore Caesare Augusto pace dialogo8'61 non abnuerim, etiamterra marique parta: ipso enim si non perspicio, cur id corollaanno

729 post expeditionem adver- rium, quod lib. IIII C. 20 g. 4 addisus Cantabros susceptam tertium dit Livius, non ante eum librum Ianus clausus est, Augusti vero sive lectum sive auditum adici pocognomen anno demum 727 Octa- tuerit; 52 Pompeianum tamen Auvianus Caesar accepit. per se igi- gustus vix eum appellaverit, 53 antur probabile est, librum nonum tequam ex ipso libro LXXXV. et certe post annum 731 ac fortasse, proxime sequentibus eius de bellis si initium operis paulo tardius Li-civilibus narrationem cognovisset. vio cessit, haud diu post annum etiamsi porro, id quod mihi certe 734 conscriptum esse, etiamsi ar- secus videtur, nulladum operis gumenta, quibus nisus Gustavus parte in publicum emissa, yoluSchwabius 47 ei tempori librum il-mine quodam sic orsus sit Livius,54 lum assignavit, magis ingeniosa satis iam sibi gloriae quaesitum et quam vera esse videantur; neque, potuisse se desidere, ni animus insi Livius deinceps secundum ipsam quies pasceretur opere, tali tamen temporis seriem opus suum confe- existimatione apud aequales fruecit, quod certe probabile est, argu. batur, 55 qualem nec rhetor Livius mento ex lib. XXVIII cap. 12 ducto nec philosophus, sed unus historiegebimus, ut probemus, hunc li- cus Livius sibi peperisse censenbrum non ante a. 735 scriptum esse, dus est, nec sola exspectatione fequo demum anno iterum finito bel- tus futuri, sed aliquot certe libris Io Cantabrico Hispania 'ductu auspicioque Caesaris Augusti perdo- 49 Livi periochae ed. Iahn p. 94, 21 sq. etc. mita' dici poterat. 48

cf. schol. Lucani X. 471. 519 (ubi pro XIV. Ante opus absolutum nonnulla lege IV. ex emendatione Ottonis act. ant.

Marb. 1850 p. 317). $21. inde deprompta singillatim in ho- 50 cui non refragatur Tacitus dial. de or. minum notitiam venisse et recita-c. 17 ‘paene ad extremum' Augusti 'princitis et editis singulis sive libris sive patum durasse'. eum adnotans (cf. C.F. Herpartibus et Suidae locus supra ex- Hieronymus ad Eusebii chronica annotavit,

p. 26 sq.). absolutum certe opus Livii Polio 47 disp. de Livio et Timagone c. pag. 8. videre non potuit. eundem librum post Drusi demum expeditiones conscriptum esse ex cap. 36 initio silva erat Ciminia magis tam invia atque horrida hist. Rom. II, 517 n. 1011 cf. Weissenbornii quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad adnot. ad. Liv. I. c. 8. 11. Koehlerus 1. c. p. eam diem ne mercatorum quidem adita' ra- 18 sq.

n. 1. tionatus est Niebuhrius hist. R. III. 327. cf. 53 Tac. ab exc. d. Aug. IIII, 34. schol. de hist. Rom. I. 45 at v. Lachmannum 54 Plin. nat. hist. praef. §. 16. l. 1. I. 47 Prellerum I. c. p. 1121 n.

55 cf. modo quae et Plin. minor narrat epp. 48 v. Lachmannum 1. c. Od. Muellerum 11.3

coll. Hieron. ep. 53 et M. Seneca controv. opp. min. I. 40.

lib. V. prooem.

51 Suet. Octavian. 89.
52 haec dicta sunt adversus Niebuhrium

*

« IndietroContinua »