Immagini della pagina
PDF
ePub

Ea arx fuit Hasdrubali ad excursiones ; circa in mediterraneos populos i faciendas. Scipio, castris prope urbem positis, prius quam circumvallaret urbem, misit ad portas, qui ex propinquo alloquio animos tentarent, suaderentque, ut amicitiam potius, quam vim, experirentur Romanorum. Ubi nibil pacati respondebatur, fossa duplicique vallo circumdata urbe, in tres partes exercitum dividit; ut una semper pars, quietis interim duabus, oppugnaret. Prima pars cum adorta oppugnare est, atrox sane et anceps prælium fuit: non subire, non scalas ferre ad muros præ incidentibus telis facile erat; et jam, qui erexerant ad murum scalas, alii furcis ad id ipsum factis detrudebantur, in alios lupi superne ferrei injecti, ut in periculo essent, ne suspensi in murum extraherentur. Quod ubi animadvertit Scipio, nimia paucitate suorum exæquatum certamen esse, et jam 4 eo superare hostem, quod ex muro pugnaret; dua. bus simul partibus, prima recepta, urbem est aggressus. Quæ res tantum - pavoris injecit fessis jam cum primis pugnando, ut et oppidani monia repentina fuga desererent, et Punicum præsidium metu, ne prodita urbs esset, relictis stationibus in unum se colligeret.s Timor inde oppidanos incessit, ne, si hostis urbem intrasset, sine discrimine, Pe

sessum, Mæssessum : unde Rnben. conj. Massiensium.' Rapert.-3 Al. arr Fuit Asdruvalis ad excursiones.-4 Etiam Crev.--5 Ante Gron. in unum locum

NOTÆ

dare, Strabo lib. 111. notat : Turde- ait Adversar. lib. XI. cap. ult. At tanorum porro terram, utrisque divi. Cel. Rhodigious lib. XXI. cap. 24. tem, pro miraculo refert. Argenti Lupos interpretatur serralas mamn. vero feracem adeo, ut privati argen briatas, Gall. De petites scies emmar. tum effodientes, triduo talentum Eu chées, agrestium nsibus accommoboicum extraherent. Uode confir

das. mari potest quod de situ Oringis et Duabus simul purtibus] Exercito Massiæ diximus.

in tria velut corpora diviso, urbem ' In mediterruneos populos] Hinc nonnisi una ex tribus partibus op. colligi posse videtur longe a mari fu pognabat L. Scipio : qnam frssam, isse Oringin, ut nunc Moron.

nunc removit, ac duas reliquas, quæ k Lupi superne ferrei injecti] Lupi interim quictæ manserant, conjunchoc loco sunt instrumenta inca et tim ad oppugoationem advocavit. lupinis deutibus similia, ut Turnebus

nus an Hispanus esset, obvii passim cæderentur. ' Itaque, patefacta repente porta, frequentes ex oppido sese ejecerunt, scuta præ se tenentes, ne tela procul conjicerentur; dextras nudas ostentantes, ut gladios abjecisse appareret. Id utrum parum ex intervallo sit conspectum, an dolus aliquis suspectus fuerit, incompertum est. Impetus hostilis in transfugas factus; nec secus, quam adversa acies, cæsi. Eademque porta signa infesta in urbem illata ; et aliis partibus securibus dolabrisque cædebantur [et refringebantur'] portæ, et, ut quisque intraverat eques, ad forum occupandum (ita enim præceptum erat) citato equo pergebat. Additum erat et triariorum equiti præsidium. Legionarii ceteras partes ? pervadunt : direptione et cæde obviorum, nisi qui armis se tuebantur, abstinuerunt.8 Carthaginienses omnes in custodiam dati sont: oppidanorum quoque trecenti ferme, qui clauserant portas. Ceteris traditum oppidum, suæ redditæ res. Cecidere in urbis ejus oppugnatione hostium duo millia ferme; Romanorum haud amplius 9 nonaginta.

4. Læta et ipsis, qui rem gessere, urbis ejus expugnatio fuit, et imperatori “ ceteroque exercitui; et speciosum adventum suum, ingentem turbam captivorum præ se agentes, fecerunt. Scipio, collaudato fratre, cum, quanto poterat verborum honore, Carthagini ab se captæ" captam ab eo Oringin æquasset, quia et hyems instabat, ut nec tentare Gades, nec disjectum passim per provinciam exercitum

se colligeret. Td locum invitis nostris allevit Rhen.' J. F. Gron.—6' Verba, in nullo fere Ms. reperta : unde uncinis inclusi.' Rupert.7 Olim legebatur ceteram partem. • Ceterum codex optimus Put. Reg. Men, præcipuusque ex Pall. habent ceterum partis pervadunt. Nec mihi sane adnodum placet, solo foro appellato, totam aliam urbem dici, ceteram partem.' J. F. Gronov. -8 Rhenan. resecat vocem abstinuerunt, quæ in fine reperiebatur antea, visaque est nobis in Put. Men. Reg. Voss. Etiam Petav. abstinebant. J. F. Gron.-9 Plus Gron, Crev.

NOTE m Et imperatori] P. nempe Scipio. Novæ, quæ in Hispania ; magnam ni, qui fratrem miserat ad urbem ex enim Africæ Carthaginem nondum pugnandam.

ceperat. Carthagini ab se caplæ] Nempe

Hasdrubalis consectari posset, in citeriorem Hispaniam omnes suas copias reduxit:* dimissisque in hyberna legionibus, L. Scipione fratre Romam misso, et Hannone hostium imperatore ceterisque nobilibus captivis, ipse Tarraconem concessit. Eodem anno classis Romana, cum ? M. Valerio Lævino proconsule ex Sicilia in Africam transmissa, in Uticensi Carthaginiensique agro late populationes fecit. Extremis finibus Carthaginiensium circa ipsa meenia Uticæ prædæ actæ sunt. Repetentibus Siciliam classis Punica (septuaginta erant longæ naves) occurrit. Decem et septem naves ex iis captæ sunt, quatuor in alto

Cetera fusa ac fugata classis. Terra marique victor Romanus cum magna omnis generis præda Lilybæum repetit. Toto inde mari 3 pulsis hostium navibus, magni commeatus frumenti Romam subvecti.

5. Principio æstatis ejus, qua hæc sunt gesta, P. Sulpicius proconsul et Attalus rex cum Æginæ (sicut ante dictum est) hybernassent, Lemnum inde,p classe juncta, Romanæ quinque et viginti quinqueremes, regiæ quinque et tri

mersæ.

1 Olim in citeriorem Hispaniam recipit exercitum. 'Sic Rhenanns, et cantat: * Nos reposuimus veterem sequentes lectionem.' Immo unius maculosi codi. cis vitiosam scripturam. Etenim Put. et omnes Gall. duoque Pall. in citerio. rem Hispaniam omnis (vel omnes) suas copias reduxit.' J. F. Gron.—2 . To cum delet Sigon. ex improbo suo. J, F. Gronov.-3 « Multi Mss. tuto inde mari ; judice Drak. non minus apte, si hæc verba jungantur cum subvecti.' Rupert.

NOTÆ Circa ipsa monia Utica] Fuit as, Chalcidicam et Thraciam; oppoUtica urbs in Africa sexaginta stadiis sita monti Atho qui in Macedonia, a Carthagine, colonia Tyriorum, tri. inde sex et octoginta passuum milli. ennio ferme post Gades, diu ante bus distat. Nomen hodie retinet, Carthaginem condita, portu pobilis, Græci enim Limno adhuc vocant; et Pupicarum Africæ coloniarum nec nisi corrupte a nautis Slalimene post Carthaginem opnlentissima : ho appellatur. Olim Vulcani officinam die Christianis Biserta, incolis Ara. poëtæ in ea locabant: a quo et nobibus Bensarta. Hinc Cato Uticen men habuit urbs Hephæstias, id sis dictus, quod ibi mortem sibi con. est, Vulcania. In ea effoditur terra sciverit, desperatis partium Pompei- Lemnia sive sigillata, quæ contra ve. anarnm rebus.

nena valet.

Venetis erepta fuit a P Lemnum inde] Insula est maris Mahomete II. Turcarum imperaÆgæi Lemnos, inter Chersonesos du

tore.

ginta, transmiserunt. Et Philippus, ut, seu terra seu mari obviam eundum hosti foret, paratus ad omnes conatus esset, ipse Demetriadem ad mare descendit: Larissam diem ad conveniendum exercitui edixit. Undique ab sociis legationes Demetriadem ad famam regis convenerunt. Sustulerant enim animos Ætoli, cum ab Romana societate,' tum post Attali adventum, finitimosque depopulabantur. Nec Acarnanes solum Bæotique et qui Euboeam incolunt in magno metu erant; sed Achæi quoque, quos super Ætolicum bellum Machanidas etiam Lacedæmonius tyrannus, haud procul Argivorum ? fine positis castris, terrebat. Hi omnes, suis quisque urbibus, quæ pericula terra marique portendebantur, memorantes, auxilia regem orabant. Ne 4 ex regno quidem ipsius tranquillæ s nuntiabantur res : et Scerdilædum Pleuratumque motos esse, et Thracum maxime Mædos, 7 ' si quod longinquum bellum regem occupasset, proxima Macedoniæ incursuros. Boeoti quidem et interiores , Græciæ populi, Thermopylarum saltum, ubi

1 Olim legebatur ob Romanam societatem. « Vet. lib. ab Romana societate: nota dicendi forina est.' Sigon.-2 Argeorum Rhenani ab ineptiente librario vel correctore est.' J. F. Gror.-3 Portenderentur Gron. Crev. Donjat.4 In Edd. Gron. 1664. et Donjat. nec.—5 Mss. ipsi ut tranquillæ. Lege, ipsi sat tranquilla. J. F. Gron.—6 Io Edd. ante Gron. Scediletum Pleuratumque. --7 Oliin legebatur Medos.-8 Vet. libr. Bæoti quidem ipsi, &c. "To ipsi omnes scripti ignorant.' J. F. Gron.-9' Pro interiores mavult J. F. Gron. interioris ; et sic legitur quoque in Edd. Fraocof. anni 1578.' Doering.

NOTÆ ? Argivorum fine] Fine pro finibus. Etam montem et sinum Maliacum :

r Mados) Populi Mædi, a quibus duobus montium jugis, hinc CallidroMædica regio, diversa a Mæsia. mo, inde Tychiuvte sepiuntur. Pylæ Mædos Thraciæ populos, contermi. dictæ sunt, seu portæ, quod ingres. nos Dardanis facit Strabo lib. VII. sum præbeant portarum instar: et Et vero ultra fluvium Strymonem vero sæpius muro interclusæ fuerunt erant. Vide supra Jamphorina lib. ad arcendos hostes. Thermopylæ XXVI. C. 25.

autem appellatæ ob vicinas thermas, • Thermopylarum saltum] Græci id est, calida lavacra. Nunc Italis Thermopylas appellarunt fauces sive vocantur Bocca di Lupo, Græcis Ly. angustias, quibus ex Helladis pro costoma. Has angustias trecenti Sparvincia Locride in Phthiotidem Thes. tani, Leonida duce, adversus immensaliæ aditus patet, non ultra pedes sas Xerxis Persarum regis copias quinque et viginti latus. Hæ inter propugnarunt, donec vita superfuit.

angustæ fauces coarctant iter, fossa valloque intercludi ab Ætolis, nuntiabant, ne transitum ad sociorum urbes tuendas Philippo darent. Vel segnem ducem tot excitare tumultus circumfusi poterant. Legationes dimittit, pollicitus, prout tempus ac res se daret, 10 t omnibus laturum se auxilium. In præsentia, quæ maxime urgebat res, Peparethum " " præsidium urbi mittit; unde allatum erat, Attalum, ab Lemno classe transmissa, omnem circa urbem agrum depopulatum. Polyphantam cum modica manu " in Boeotiam, Menippum item quemdam ex regiis ducibus cum mille peltastis * (pelta cetræ haud dissimilis est) Chalcidem mittit. Additi quingenti Agrianum, '3 y ut omnes insulæ

10 • Put. Flor. tempus ac resideret. Inde nihil potuit fieri commodius quam, res se daret ; quod clare conspicitur in Men. Voss. et uno Pal. Neque tamen absurdum Rhenani, tempus ac res sineret, quamvis id locum hic babere neget Modius.' J. F. Gron.-11 Olim legebatur, quæ maxime urgebant res, pararent, tum præsidium. 'Lectionem Peparethum ex corruptarum lectionum vestigiis feliciter Nostro restituerunt Sigon, et Gron.' Doer. 'Pnt. Reg. Men. urgebat respirarentlium præsidium : ultima varietas aliter habetur in duobus poste. rioribus : nam Men. Pal. et Voss. Limnum. Reg. Petav. et Pal. aller Lemnum.' J. F. Gron.-12 Ante Gron. Polyphuntum cum modica.—13' Ita pro Enianum leg. ex Polyb. cui ’Aypiâves dicuntur 11. 65. v. 79. x. 42. populus

NOTÆ Ibi habebatur totius Græciæ con confirmat Gron, hac lectione : quæ ventus, sive concilium Ampbictyo. maxime urgebat res: Peparethum prenum.

sidium urbi mittit : quo intelligatur ' Prout tempus ac res se daret] Ita missas in insulam Peparethum coColb. Reg. autem, prout tempus ac res pias, quæ in ea urbem ejusdem nosineret ; neutrum absurdum, illud e minis tuerentur. Est enim PepareJegantius, quicquid reclamet Rhen. thus insula exigua maris Aigei, baud sic Plant. in Bacchid. "an nescie. multum distans ab Thessaliæ contibat,' inquit, quam ejusmodi homini vente, ejusque regione Magnesia, inraro tempus se daret ?' Adjungi alia termedia Scyatho insula paulo mino. possunt his quæ profert in hanc rem re: hodie Saraquino ex Sophiano; Gronov.

alii Piperi dici aiunt. u Peparethum] Scribebatur vulgo : » Cum mille peltastis] Pellasta voquæ maxime urgebant res pararent. cabantur apud Græcos peltis armati; Tum præsidium urbi mittit. In ono quod brevis clypei genus sine umboColb. scribitur hic locus per verba ne, forma lunæ sensiplenæ. Amazosingularis numeri : quæ maxime urge num pelta hederæ figuram imitaba. bat respiraret. Humum præsidium ur tur, auctore Xenoph. bi mittit. Ex ambobus, emendatis y Quingenli Agrianum] Vulgo ÆÆni. uit par est, confici potest sensuis qnem anum: sed ex Polybio Agrianes resti. ex Polyb. eruerat Sigon. et quem tuit Sigon, quos Stephanus Peoniæ

« IndietroContinua »