Immagini della pagina
PDF
ePub

Proërnam 19 inde recepit, et quæ circa eam castella erant. Ducere tum porro in sinum Maliacum coepit. Appropinquante faucibus, super quas siti Thaumaci sant, deserta urbe, juventus omnis armata sylvas et itinera insedit, et in agmen Romanum ex superioribus, locis incursavit. Consul primo mittere, qui ex propinquo colloquentes deterrerent eos a tali furore : postquam perseverare in incepto vidit, tribuno cum duorum signorum militibus circummisso, interclusit ad urbem iter armatis, vacuamque eam cepit. Tum, clamore ab tergo captæ urbis audito, refugientium undique ex sylvis insidiatorum cædes facta est. A Thaumacis altero die consul ad Sperchium 20 amnem

amnem" pervepit: inde Hypatæorum agros vastavit.

15. Cum hæc agebantur, Chalcide erat Antiochus: qui, jam tum' cernens, nihil se ex Græcia, præter amoena Chalcide hyberna et infames nuptias, petisse, Ætolorum vana promissa incusare et Thoantem ; Hannibalem vero, non ut prudentem tantum virum, sed prope vatem omnium, quæ tum evenirent, admirari. Ne tamen temere coepta segnitia insuper everteret, nuntios in Ætoliam mittit, ut, omni contracta juventute, convenirent Lamiam; et ipse eo decem millia fere peditum, ex iis, qui postea venerant ex Asia, expleta, et equites quingentos duxit. Quo cum ali

[ocr errors]

2

18 Profectus eæd.–19 Steph. Proarna neutro genere scribendum esse docet. Mos Td eam, quod circa simpliciter fere apud Livium poni soleat, delendum putabat J. F. Gron. suffragante Crev. Sed cum hanc vocem, ambiguitatis evitandæ causa fere necessariam, constanter tneantur omnes codd. ego illam cum Drak. servandam putavi.' Doering.--20 Spercheum Kreyssig.

1 Antiochus, jam tum Kreyssig. et mox idem petisse. Tunc Ætolorum.2. Ita recepi ex emend. Duk. quia inepte vulgo legitur convenirent. Jam et ipse eo cet. Nomen loci excidisse tum ex his verbis, tum ex seqq. quo cum aliquanto pauciores cet. patet.' Rupert. Concenirent. Jain et ipse Gron. Doujat.

NOTE 1 Proërnam inde recepit] Arne in Thaumacis. Estiæotide fuit ad Caralium : sed u Sperchium amnem] Fluvius est Proërne, (ut Straboni dicitur,) vel Pro Phthiotidis e Pindo in Maliacum sione, (ut Steph. appellat,) quam hic num rapido cursu labens, nunc ab quærimus, in Thessaliotide erat, cir. aliis Agriomela, ab aliis Selambria dica Othrym montem in agro Melien. citur, Sophiano teste. siam seu Melitæorum, non procul

quanto pauciores, quam unquam antea, convenissent," et principes tantummodo cum paucis clientibus essent, atque ii dicerent, omnia sedulo ab se facta, ut quam plurimos ex civitatibus suis evocarent, nec auctoritate, nec gratia, nec imperio adversus detrectantes militiam valuisse; destitutus undique et ab suis, qui morabantur in Asia, et ab sociis, qui ea, in quorum spem vocaverant, non præstabant, intra saltum Thermopylarum sese recepit. Id jugum, sicut Apennini dorso Italia dividitur, ita mediam Græciam dirimit. Ante saltum Thermopylarum in septemtrionem versa + Epirus et Perrhæbia et Magnesia? et Thessalia est, et Phthiotæ Achæi et sinus Maliacus. Intra fauces ad me. ridiem vergunt Ætoliæ pars major et Acarnania et cum Locride Phocis et Bæotia adjunctaque insula Eubea, et, excurrente in altum, velut promontorio, Attica terra, sita ab tergo et Peloponnesus. Hoc jugum, ab Leucates et mari ad occidentem verso per Ætoliam ad alterum mare

Crev. Doer. Mox pro expleta, cod. Mog. exhibet et Creta.—3 • Malim equidem adessent, quod fere res ipsa flagitare videtur.' Doering.–4 Thermopyla

NOTÆ * Convenissent] Ætoli.

strictius acceptam. y Saltum Thermopylarum] Per sal a Phthiotæ Achæi] Vetustis temtum Thermopylarum intelligit tam poribus Phthiotis sedes fuit Achæomontem, aliosque montes, qui in me. rum, quorum pars magna in Pelo. ridiem et occasum ab extrema in Aus.

ponneso : nam Achæus Xuthi filius, trum Thessalia ad mare usque lo. Æoli primi nepos, com in Ægialeam nium, procul a Thermopylis, pertio- Peloponnesi secessisset, postea in gentes, Epirum ab Acarnania, magna Thessaliam rediit,ibiqne regnavit. In ex parte, ab Etolia Ætolorumque Mss. tamen, quos vidi, vocantur per Helladem, seu Græciam proprie Phthiote, pulla cognominis Achæorum dictam, ditione dirimebant.

mentione. 2 Et Perrhabia et Magnesia) Per. • Et Acarnania] Lege et Acarnaniæ ; rhæbia, de qna loquitur hic Livius, in supple major pars ; si enim hoc ju. ter Penenm fluvium et Pierium mon gum, sive hic saltus ab Leucade urbe, tem sita, ut ex superioribus apparet, ant vicino promontorio Lencate ini. parum distat a Pelasgiotide Ptole. tium habet ; pars Acaroaniæ Ambra. mæi, quæ, cam Magnesia atque Esti. cio sinui et Amphilochis subjecta, ad æotide, pars fuit Thessaliæ late sum septemtrionem vergit, non ad meri. tæ. Sed hic Thessaliæ nomine intel. diem. ligit Thessaliotidem sive Thessaliam

orienti objectum tendens, ea aspreta rupesque interjectas habet, ut non modo exercitus, sed ne expediti quidem facile ullas 6 ad transitum calles inveniant. Extremos ad orientem montes Etam vocant, quorum quod altissimum est, Callidromon appellatur; in cujus valle ad Maliacum sinum vergente iter est non latius, quam sexaginta passus. Hæc una militaris via est, qua traduci exercitus, si non prohibeantur, possint. Ideo Pylæ, et ab aliis, quia calidæ aquæ in ipsis faucibus sunt, Thermopylæ locus appellatur, nobilis Lacedæmoniorum adversus Persas morte magis memorabili, quam pugna.

16. Haudquaquam pari tum animo Antiochus, intra portas loci ejus castris positis, munitionibus insuper saltum impediebat; et, cum duplici vallo fossaque et muro etiam, qua res postulabat, ex multa copia passim jacentiam lapidum, permunisset omnia, satis fidens, nunquam ea? vim Romanum exercitum facturum, Ætolos ex quatuor millibus (tot enim convenerant) partim ad Heracleama præsidio obtinendam, quæ ante ipsas fauces posita est, partim Hypatam mittit, et Heracleam haud dubius consulem oppugnaturam, et jam multis nuntiantibus, circa Hypatam omnia evastari. Consul, depopulatus Hypatensem

rum septentrionem versus edd. ante Sigon.—5 Olim legebatur Leucade.-6 Ul. los Gron. Doujat. Crev.

7.' In omnibus editt. vett. et recentt. simpliciter legitur ea scil. via ; sed id nimis durum mihi videbatur: recepi igitar lectionem, quam exbibet apud Drakenb. cod. Lov. 1. in ea, sc. quæ permunita essent. Primum quidem, nondum inspecta editione Drak. conjeceram per ea.' Doering.–8 Relativum a nullo scripto alio agnoscitur, nec etiam ab Thuan. et exulet sane, cum scribendum appareat obtinendam (ante ipsas fauces posita est) partim.'

NOTÆ Morte magis memorabili] Notum tam mortem se devovit. est Leonidæ Spartanorum ducis fac. d Partim ad Heracleam) Hæc Heratum, qui quatuor millibus militum clea, Trachinia dicta, inter Sperchi. triduo angustias Thermopylarum ad. um et Asopum ad sinum Maliacam, versus decies fere centena millia qui nunc Golfo de Zeyton. Persarum tuitus, quarta die, occu. e Hypatam mittit] Thessaliotidis pato a XX. millibus hostium cacu. caput fuit Hypata, in montis vertice, mine, solos sexcentos Lacedæmonios supra fontes Spercbii, ad quam Æni. secum retinuit, cum quibus ad cer. anes populi.

primo, deinde Heracleensem agrom, inutili utrobique auxilio Ætolorum, in ipsis faucibus prope fontes calidarum aquarum adversus regem castra posuit. Ætolorum utræque, manus' Heracleam " sese incluserunt. Antiochum, cui, priusquam hostem cerneret, satis omnia permunita et præsidiis obsepta videbantur, timor deinde incessit, ne quas" per imminentia juga calles inveniret ad transitum Romanus. Nam et Lacedæmonios 8 quondam ita a Persis circumitos fama erat, et nuper Philippum ab iisdem Romanis. Itaque nuntium Heracleam ad Ætolos mittit, ut banc saltem sibi operam eo bello præstarent, ut“ vertices circa montium occuparent obsiderentque, ne qua transire Romanus posset. Hoc nuntio audito, dissensio inter Ætolos orta est. Pars imperio parendum regis atque eundum censebant, pars subsistendum Heracleæ ad utramque fortunam; ut, sive victus a consule rex esset, in expedito haberent integras copias ad opem propinquis ferendam civitatibus suis, sive vinceret, ut dissipatos in fugam Romanos persequerentur. Utraque pars non mansit modo in sententia sua, sed etiam exsecuta est consilium. Duo millia Heracleæ substiterunt: duo trifariam divisa Callidromum et Rhoduntiam et Tichiunta (hæc nomina cacuminibus sunt) occupavere.

Jac. Gron.—9 Malit J. F. Gron. utraque, improb. Doer.–10

· Forte Hera. cleæ, aut Heraclea ex Harl. et Lov. 4. Rupert.--11 Quos Gron. Doujat. Crev.-12 ' Posterius ut a Mogunt. est. Ceterum alterum baud dubie redundat.' J. F. Gron.

NOTÆ Utræque manus] Intelligit Æto rentur, Ephialtes Trachinius nomioalorum copias, seu militum corpora tur. duo, tum eorum qui Hypatam, tum h Et nuper Philippum] Non apud eorum qui recta Heracleam missi Thermopylarum angustias, sed in fuerant. Parum autem interest, an saltu ad Aoum fluvium, et fauces in multitudinis numero legatur utræ quæ in Epiri et Macedoniæ Illyricæ que manus; an vero in numero singu. confinio, ubi per pastorem a Charopo lari utraque manus.

Epirotarum principe missum deducti * Nam et Lacedæmonios] Auctor supra caput hostium milites T. QuinPersis ejus consilii, nt, occupato ca.

tii. Vide lib. XXXII. capp. 5. 11. et camise, Spartanos a tergo aggrede. 12.

17. Consul postquam insessa superiora loca ab Ætolis vidit, M. Porcium Catonem et L. Valerium Flaccum, consulares legatos, cum binis millibus delectorum peditum,"3 ad castella Ætolorum, Flaccum in Rhoduntiam et Tichiunta, Catonem in Callidromum mittit. Ipse, priusquam ad hostem copias admoveret, vocatos in concionem milites paucis est allocutus: 'Plerosque omnium ordinum, milites, inter 14 vos esse video, qui in hac eadem provincia T. Quintii ductu auspicioque militaveritis. Macedonico bello in. exsuperabilis magis saltus ad amnem Aoum fuit, quam hic. Quippe portæ sunt hæ, et unus, inter duo maria clausis omnibus, vel ut naturalis transitus est. Munitiones et locis opportunioribus tunc fuerunt, et validiores impositæ:15 i exercitus hostium ille et numero major, et militum genere aliquanto melior. Quippe illic Macedones Thracesque et Illyrii erant, ferocissimæ omnes gentes; hic Syri et Asiatici Græci sunt, levissima genera hominum et servituti

13 Militum Gron. Donjat. Crev.-14 Ordinum milites inter Gron. Doujat. -15 Vid. Not. Delph. inf. Gronovii conjecturam improb. Doer, cujus no. ta est, «Quis enim in hac dura et moleste incedente oratione agnoscat Livi. um? Difficultas, qnam pariunt voces validiores imposita, tollitur, si recepta lectione plurium codd. apnd Drakenb. impositi pro imposite, locum ita dis. tinxeris : munitiones et locis opportunioribus ium (in bello Macedonico) fuerunt, et calidiores impositi (fuerunt) exercitus. Hostium enim (nempe Philippi) ille (exercitus) et numero major cett. Quod si vero lectio impositæ a manu Livii

NOTÆ Munitiones et locis opportunioribus ris quod secutus ex Andrea paululum tæne fuerunt, et validiores impositæ] immutato Gron, munitioribus et tunc Variant hic admodum lectiones. Hæc fuerunt et validiores impositi exercitus vulgata ex codice Moguntino est. hostium locis: nisi quod Philippi ad. Andreas et priores sic ediderant: mu versus Quintiom unus in pugna ad nitioribus tunc fuerunt, et calidioribus Aoum exercitus fuerat, non plures. impositi exercitus hostium locis : exer Itaqne receptæ ex Moguntino scripcitus ille, &c. Regius major, qui Jo. turæ standum censeo : validi quidem Moreti fuerat, sic habet: munitioribus nomen simpliciter hominibus sæpius tunc fuerunt et validioribus impositi qnam locis : sed et his aliquando triexercitus hostium ; ille numero, 8c. buitur a priscis scriptoribus. Sallust. Coib. scribit munitionibus ; cetera "validum oppidum'dixit : Tacit.'vaomnino similis. In Regio, qui autea lidiores provinciæ. Noster 1. xxxix. Naadæi, legitur, munitiores tunc fue- 'validam urbem.' runt, et calidiores impositi exercitus * Levissima genera hominum] Syri hostium. Mibi probaretur præ cete raro servare fidem dicuntur apud Vo

« IndietroContinua »