Immagini della pagina
PDF
ePub

vestem stragulam pretiosam, plagulas, et alia textilia, et, quæ tum magnificæ supellectilis habebantur, monopodia et abacos Romam advexerunt. Tunc psaltriæ e sambucistriæque, et convivalia ludionum oblectamenta addita epulis; epulæ quoque ipsæ et cura et sumtu majore apparari coeptæ: tum coquus, vilissimum antiquis mancipium et æstimatione et usu, in pretio esse, et, quod ministerium fuerat, ars haberi coepta. Vix : tamen illa, quæ tum conspiciebantur, semina erant futuræ luxuriæ.

7. In triumpho tulit Cn. Manlius coronas aureas ducentas duodecim pondo,& argenti pondo ducenta viginti millia, auri pondo duo millia centum tres, to i tetradrachmum Atticum centum viginti septem millia, cistophorum du

Et mimi atque histriones inter epulas adhibiti.

meo qualicumqne judicio, non satis aptum, aut nimis certe argatum est : aptius vero, si pro semina legeris omina, h. e. indicia, ut sensus sit, vix tamen aliquis tum augurari potuisset, tantam olim luxuriam fore, quanta nuoc est.' Rupert.

9 Malit Crev. duodena.--10 MMCCIII. Gron. Crev, duo millia ducenta tria

NOTÆ lectos probat Sigon. ex Plin. qui lib. 5 Argenti pondo ducenta viginti milXXXIV. cap. 3. testatur triclinia lia] Gallice, le poids de deux cents vingt ærata, abacosque et monopodia Cn. mille livres Romaines, valant 7920000. Manlium Asia devicta primum invex- livres. isse triumpho suo.'

Auri pondo duo millia centum tres e Psaltria] Hæ sunt mulieres psal. [ducenta tria] Gallice, deux mille deur lendi peritæ, quæ præsertim cithara cents trois livres Romaines d'or, qui vaucanupt..

droient a-peu-près 1233120. livres. | Sambucistriæque] A sambuca sive * Tetradrachmum Atticum centum risambyce sic dicebantur mulieres, ginti septem millia] Vulgo tetradrachquæ ejusmodi instrumento capebant, ma Attica : emendavit Gronov, quod quæ, nomine Latino, dicuntur etiam observasse sibi videatur quoties nu. sambucinæ. Est autem sambuca trian. merus millia non excedit, tum rem nu. gulum instrumentum nervis tum lon meratam semper a Livio efferri pagitudine, tum crassitie inæqualibus trio casa: cum vero super millia ou. compositum. Apparet idem fuisse cum merus alius inferior adjicitur, tum eo qui vulgo apud nos, une harpe. non perpetuo rem numeratam pro

8 Duodecim pondo] Gallice, des cou nuntiari eo casu, quem exigebat ad tonnes d'or du poids de douze livres Ro millia : sed interdum eo, quem re. maines, et de la valeur de six mille sept cipit adjectus posterior numerus, cents vingt livres.

Quam observationem exemplis con

[ocr errors]

n

centa quinquaginta, Philippeorum aureorum nummorum sedecim millia trecentos viginti, et arma spoliaque multa Gallica, carpentis transvecta. Duces hostium duo et quinquaginta ducti ante currum. Militibus quadragenos binos denarios divisit, duplex centurioni; et stipendium duplex in pedites dedit, triplex in equites." Multi omnium ordinum, donati militaribus donis, currum secuti sunt: carminaque a militibus ea in imperatorem dicta, ut facile appareret, in ducem indulgentem ambitiosumque ea dici; triumphum esse militari magis favore, quam populari, celebrem. Sed ad populi quoque gratiam conciliandam amici Manlii valuerunt: quibus adnitentibus senatus consaltum factum est, ' Ut ex pecunia, quæ in triumpho translata esset, stipendium, collatum a populo in publicum, quod ejus solutum antea non esset, solveretur.'13 Vicenos quinos et semisses in millia æris P quæstores urbani cum fide et cura solverunt. Per idem tempus tribuni militum duo ex duabus Hispaniis cum literis C. Atinii 14 et L. Manlii, qui eas provincias obtinebant, venerunt. Ex iis literis cognitum est, Celtiberos Lusitanosque in armis esse, et

Doujat.-11 Gron. mavult Philippeos aureos nummos.-12 Dukerns post duplex centurioni, scribarum fortasse negligentia, voces triplex equiti h. I. excidisse suspicatur. Idem verba sequentia, et stipendium duplex in ped, dedit, tria plex in equites, cum centurionum, qui liberalitatis indulgentis et ambitiosi ducis neutiquam expertes fuisse videantur, nulla omnino mentio fiat, vix integra esse autumat. Quem quidem a Dukero injectum scrupulum Drak.. eximi posse pntat, si, paucarum vocum trajectione admissa, legeris militibus quadragenos binos denarios divisit, duplex centurioni, triplex in equites : et stipendium duplex in milites dedit.' Doering.–13 · Crev. et Drak. hunc locum, ut obscurum et vix expediendum, in medio relinquendum putarunt.' Doering.

NOTÆ firmat. Hæc porro. summa nostra renos, et dnodecim stuveros. J. Cle. moneta 203550 1.

ricus. · Cistophorum ducenta quinquaginta] • Militibus quadragenos binos dena. Gallice, la valeur d'environ 56250. rios] Id est, Gallicæ monetæ sedecim. livres, en petites pièces d'argent. ferme libras cum totidem assibus.

to Philippeorum aureorum nummo p Vicenos quinos et semisses in millia. rum sedecim millia trecentos viginti] æris] Gallice, vingt-cinq sous et demi Gallice, la valeur de 220320. livres, en pour mille, sur l'urgent que Manlius monnoie d'or de Macédoine.

avoit apporté au trésor. » Quadragenos binos] Duodecim floDelpk.et Var, Clus. Livius.

10 E

sociorum agros populari. De ea re consultationem integram senatus ad novos magistratus rejecit. Ludis Romanis eo anno, quos P. Cornelius Cethegus, A. Postumius Albinus faciebant, malus in circo instabilis in signum Pollentiæ 15 procidit,9 atque id dejecit. Ea religione moti Patres et diem unum adjiciendum ludorum celebritati censuerunt, et signa duo pro uno reponenda, et novum auratum faciendum. Et plebeii ludi ab ædilibus C. Sempronio Blæso et M. Furio Lusco 167 diem unum instaurati sunt.

8. Insequens apnus Sp. Postumium Albinum et Q. Marcium Philippum consules ab exercitu bellorumque et provinciarum cura ad intestinæ conjurationis vindictam avertit. Prætores provincias sortiti sunt, T. Mænius urbanam, M. Licinius Lucullus inter cives et peregrinos, C. Aurelius Scaurus Sardiniam, P. Cornelius Sulla Siciliam, L. Quintius Crispinus Hispaniam citeriorem, C. Calpurnius Piso Hispaniam '7 ulteriorem. Consulibus ambobus quæstio de clandestinis conjurationibus decreta est. Græcus ignobilis in Etruriam primum venit nulla cum arte earum, quas multas ad animorum corporumque cultum nobis eruditissima omnium gens invexit,» sacrificulus "et vates; nec is, qui

Vid. Not. Var.-14 Catinii ut sup. edd. ante Sigon.—15 Pelloniæ conj. Argolus ad Panvin, de Lud. Circ.-16. Furiorum cognomen est Fusus, ut est in Cap. tab. non Luscus ant Fuscus, ut est in vulgat, et Mss. libris.' Sigon.

17 Delend. putat Td Hispaniam J. F. Gron.—18 ' Ante sacrificulus on issum sed tantum monet Bauer. Frobenius et alii inseruere sed, quod abesse debet

NOTÆ 9 In signum Pollentiæ procidit] Pol. tatoribus Indorum. lentia, vel Potentia, idem significant, * M. Furio Lusco] Immo Furio Fr. ut Festus docet: nam et verbum so, quod cognomen est Furiorum

pollere' idem fere est ac posse. Ejus in tabulis Capitolinis, ut Sigon, novero Deæ numen in honore apud Ro tat. manos fuit, cum nominis significatio • Eruditissima omnium gens incexit] parum distet ab ipsius Romæ Græca Fuit quidem ejusmodi Græca gens significatione. Malus autem, quo de cum Latinis comparata. Ceterum jectum dicitur ejus Deæ simulacrum, pleraque quæ a Græcis didicere Rorecte, opinor, Marcell. Donatus ar mani, constat Græcos ab Ægyptiis bitratur unum ex illis fuisse, quibus prius et Chaldæis, nisi potius ab Hevela tensa funibus alligata fulcieban- bræis, accepisse. tur ad arcendas aëris injurias a spec

aperta religione, propalam et quæstum et disciplinam profitendo, animos horrore 19 imbueret,' sed occultorum et pocturnorum antistes sacrorum. Initia erant,' quæ primo paucis tradita sunt; deinde vulgari cæpta sunt 20 per viros mulieresque. Additæ voluptates religioni vini et epularum, quo plurium animi illicerentur. Cum vinum animos,' et nox* et 'mixti foeminis mares, ætatis teneræ majoribus, discrimen omne pudoris extinxissent; corruptelæ primum omnis generis fieri coeptæ, cum ad id quisque, quo natura pronioris libidinis esset, paratam voluptatem haberet. Nec unum genus noxæ, stupra promiscua ingenuorum foeminarumque, erant; sed falsi testes, falsa signa testimoniaque ? et indicia ex eadem officina exibant. Venena indidem intestinæ. que cædes;. ita ut ne corpora quidem interdum ad sepulturam extarent. Multa dolo, pleraque per vim audebantur. Occulebat vim, quod, præ ululatibus tympanorumque et cymbalorum strepitu, nulla vox quiritantium inter stupra et cædes exaudiri poterat.

Homicidia domestica, et occulte intra domos patrata.

ex more eleganter loquentium.' J. F. Gron.--19 Errore Crev. Vid. Not. Delph. inf. Mox et nocturnorum del. Gron. Doujat. Crev.-20 • Alterum sunt forte del. quod solus cod. Mog. addit.' Rupert. Sunt del. Gron. Doujat. Crev.-1. Fuerunt, qui in voce animos vitium subodorarentur. Hinc J. F. Gron. pro animos tentabat clamores, et J. Clericus amor. Neutra emendatio placet.' Doering. Vid. Not. J. Clerici iuf.—2 Testamentaque Kreyssig. quod Rupert. et all. mopuere.

NOTÆ + Animos horrore imbueret] Alias, adolescens qui compresserat virgi. errore; sed probat ex veteri libro nem vini vitio,' inquit,' atque amoSigon. horrore, id est, metu religio. ris feci ;' et versu 20. nimis vile est nis, ut lib. 1. dicitur, ' qui perfundere vinum, atque amor, si ebrio atque religione animum posset.'

amanti impune facere quod lubeat li. • Initia erant] Mysteria intellige, cet.' Quin et noctu factnm dicitur quibus initiabantur ; seu potius su vers. 65. · Cereris vigiliis.' Ovidius perstitiones et scelera ad quæ imbue- Amor. lib. 1. Eleg. 6. 59. Nox, et bantur.

amor, vinumque pihil moderabile suas Vinum animos, et nox] Legendum dent, Illa pudore vacat, liber, amor. videtur, vinum, amor et nox. Sic apud que metu.' J. Clericus. Plautum Aulul act. 4. scen. 10. 15.

9. Hujus mali labes 33 ex Etruria Romam, velut contagione morbi, penetravit. Primo urbis magnitudo, capacior patientiorque talium malorum, ea celavit : tandem indicium hoc maxime modo ad Postumium consulem pervenit. P. Æbutius,4 cujus pater publico equo stipendia fecerat, pupillus relictus, mortuis deinde tutoribus, sub tutela Duroniæ matris et vitrici T. Sempronii Rutili educatus fuerat. Et mater dedita viro erat; et vitricus, quia tutelam ita gesserat, ut rationem reddere non posset, aut tolli pupillum, aut obnoxium sibi vinculo aliquo fieri cupiebat. Via una corruptelæ Bacchanalias erant. Mater adolescentulum appellat,' Se pro ægro eo vovisse, ubi primum convaluisset, Baccbis eum se initiaturam :* damnatam voti Deum benignitate exsolvere id velle. Decem dierum castimonia opus esse: decimo die conatum, deinde pure lautum in sacrarium deducturam.' Scortum nobile libertina Hispala Fecenia, non digna quæstu,76 cui ancillula assuerat,' etiam postquam manumissa erat, eodem se genere tuebatur. Huic

3 ' Hujus mali labes c. Mog. In reliquis Mss. et edd. antt. tabes, quod pla. cere potest. Sed ita Livius videtur potius dicturus fuisse hoc malum velut tabes contagione.' Rupert.—4 Ebutius edd. ante Sigon.—5 Bacchanalium cod. Gaertn. ed. Ald. et Frob. forte rectius. Rupert.-6 Pro ægroto rovisse a Cur. et Gryph. primis adoptatum.—7 Vid. Noi. Delph. inf. Mox assuecerat Gron. Poujat. Crev.

NOTÆ Hujus mali labes) Legit Tan. Fa. b Non digna quæstu] Hoc est, dig. her tabes, propter ad contagione. Et na quæ honestiore ratione viveret, optime potuit eo tabis vocabulo uti cum Æburium non quæstus causa a. Livius : non tamen idcirco damdan maret. Nibil ergo mutandum. J. Cledum est nomen labes, quod rei non ricus. male convenit.

e Non digna quæstu, cui ancillula as? Bacchanalia erant] Bacchanaliam suerat] Mavalt Aurelius ad Taci. scilicet nomine committebantur hor. tum III. Annalium, landante Gronorenda illa scelera ; unde facile pote- vio, non indigna ; quasi sit non inepta, rat hac via pupillus corrumpi. sed formæ et morum ad quæstum

a Bacchis eum se initiaturam] Sa- ejusmodi accommodatorum. Mibi crum illud quod tunc adeo abomi- haud displicet non digna, quasi quæ nandam, fæminarum antea proprium honestis et liberalioribus, quam pro fuerat : unde Bacchis initiari est ancilla moribus meruisset meliorem committere se sacris Baccharum seu fortunam, ingenuosque natales. Et Bacchantium.

sequentia hoc suadent.

« IndietroContinua »