Immagini della pagina
PDF
ePub

380

T. LIVII genio ferocem, rebellatricem, confeciffe. Pauca cie vitates, ut quidem ego audio, quas vicina maxihiberna premebant, in jus ditionemque venerunt, ulteriores in armis funt. que quum ita fort, ego jam hinc predico, Patres confcripti, me exercitu eo, qui nunc eft, rempublicam adminiftraturum: fi deducat fecum Flaccus legiones, loca pacata me ad hibernacula ele&turum, neque nouum militem ferocisimo hofti objecturum.

XXXVI. Legatus ad ea, quæ interrogatus erat, respondit, Neque se, neque quemquam alium diri. nare poffe, quid in animo Celtiberi haberent, aut porro habituri effent. Itaque negare non posse, quin re&tius sit, etiam ad pacatos barbaros, nondum futis affuetos imperio, exercitum mitti, novo autem, an vetere exercitu opus fit; ejus effe dicere, qui scire poffit, qua fide Celtiberi in pace mansuri fint: simul doo qui illud exploratum habeat, quieturos

. milites, si diutius in provincia retineantur, si ex eo, quod aut inter fe loquantur, aut fucclamationibus apud concionantem imperatorem figuificent, quid Sentiant, conjectandum fit; palam vociferatos esse, aut imperatorem in provincia retenturos, aut cum eo in Italiam venturos effe. Disceptationem inter prætorem legatumque confulum relatio interrupit: qui suas ornari provincias, priufquam de prætoris exercitu ageretur, æquum cenfebant. Novus omnis exercitus consulibus est decretus: binæ legiones Romanæ cum suo equitatu, & fociûm Latini nominis, quantus semper numerus, quindecim millia peditum, & o&tingenti equites. cum hoc exercitu Apuanis Liguribus ut bellum inferrent, mandatum est. P. Cornelio & M. Bæbio proro.

gatum tifex

mam.

gatum imperium: jussique provincias obtinere, donec consules venissent. tum imperatum, ut, dimiffo quem

haberent exercitu, reverterentur Ro

De Ti. Sempronii deinde exercitu actum est. novam legionem ei quinque millium & du. centorum peditum cum cquitibus quadringentis confules fcribere jufli: & mille præterea peditum civium Romanorum, quinquaginta equites: & fociis è nomine Latino imperare feptem millia peditum, trecentos equites. cum hoc exercitu placuit ire in Hispaniam citeriorem Ti. Sempronium. Q. Fulvio permiffum, ut, qui milites, ante Sp. Postumium & Q. Marcium consules, cives Romani fociive in Hifpaniam transportati effent, & præterea, supplemento adducto, quod amplius duabus legionibus, quàm decem millia & quadringenti pedites, fexcenti equites essent, & fociúm Latini nominis duodecim millia, sexcenti equites, quorum forti opera

duobus adversus Celtiberos prceliis usus Q. Fulvius effet, eos, fi videretur, secum deportaret. Et fupplicationes decretæ, quod is prospere rempublicam geffiffet: & ceteri prætores in provincias miffi. Q. Fabio Buteoni prorogatum in Gallia imperium eft. Octo legiones, præter exercitum veterem, qui in Liguribus in spe propinqua mislionis erat, eo anno esse placuit. & is ipfe exercitus ægre explebatur propter pestilentiam, quæ jam tertium annum urbem Romanam atque Italiam vaItabat.

XXXVII. Prætor Ti. Minucius, & haud ita multo poft conful C. Calpurnius moritur, multique alii omnium ordinum illustres viri: poftremò prodigii loco ea clades haberi cæpta eft. C. Servilius pon382 T. LIVII tifex maximus, piacula ira Deûm conquirere juffus, decemviri libros infpicere; consul Apollini, Æsculapio, Saluti dona vovere, & dare figna inaurata. quæ vovit deditque. Decemviri supplicationem in biduum, valetudinis cauffa, in urbe & per omnia fora conciliabulaque edixerunt: majores duodecim annis, omnes coronati & lauream in manu tenentes, fupplicaverunt. Fraudis quoque humanæ insinua. verat suspicio animis: & veneficii quæftio ex senatusconsulto, quod in urbe propiusvc urbem decem millibus paffuum esset commiffum, C. Claudio prætori, qui in locum Tib. Minucii erat suffectus; ultra decimum lapidem per fora conciliabulaque C. Mænio, priufquam in Sardiniam provinciam trajiceret, decreta. Suspecta consulis erat mors maxi mé. necatus à Quarta Hoftilia uxore dicebatur. ut quidem filius ejus Q. Fulvius Flaccus in locum vitrici consul est declaratus; aliquanto magis infamis mors Pifonis coepit effe : & restes existebant, qui post declaratos consules Albinum & Pifonem, quibus comitiis Flaccus tulerat repulfam, & exprobratum ei à matre dicerent, quòd jam ei tertiùm negatus consulatus petenti effet, & adjecisse, pararet fe ad petendum; intra duos menses effecturam, ut consul fierer. Inter multa alia testimonia ad cauffam pertinentia, hæc quoque vox, nimis vero eventu comprobata, valuit, cur Hoftilia damnare: tur. Veris principio hujus, dum consules novos delectus Romæ tenet; mors deinde alterius, & creandi comitia consulis in locum ejus omnia tardiora fecerunt; interim P. Cornelius & M. Bæbius, qui in consulatu nihil memorabile gefferant, in A. puanos Ligures exercitum induxerunt.

XXXVIII, Ligu

[ocr errors]

XXXVIII. Ligures, qui ante adventum in provinciam consulum non exspectáffent bellum, improvisò oppreffi, ad duodecim millia hominum dediderunt fc. · Eos, confulto per literas priùs fenatu, deducere ex montibus in agros campestres procul ab domo, ne reditus fpes esset, Cornelius & Bætin us ftatuerunt: nullum alium ante finem rati fore Li

guftini belli. Ager publicus populi Romani erat in & Samnitibus, qui Taurasinorum ** traducere Ligures

Apuanos vellent; edixerunt, Ligures ab Anido montibus descendere cum liberis conjugibufque: fua omnia secum portarent. Ligures fæpe per legatos deprecati, ne penates, fedem in qua geniti ellent, fepulchra majorum cogerentur relinquere, arma, oblides pollicebantur. posteaquam nihil impetrabant, neque vires ad bellandum erant, edicto paruerunt. Traducti sunt publico furoptu ad quadraginta millia liberorum capitum cum feminis puerisque, argenti data centum & quinquaginta millia feftertiûm, unde in novas ædes compararent quæ opus effent. agro dividendo dandoque iidem, qui traduxerant, Cornelius & Bæbius præpositi

. poftulantibus tamen ipfis, quinqueviri ab senatu dati, quorum ex confilio ' agerent.

Tranfaéta re, quum veterem exercitum Romam deduxissent, triumpbus ab senatu est decretus. Hi omnium primi nullo bello gesto triumphârunt. tantûm hoftes ducti ante currum: quia nec quid ferretur, neque quid duceretur captum, neque quid militibus daretur, quicquam in triumphis eorum fuerat.

XXXIX. Eodem anno in Hispania Fulvius Flaccus proprætor, quia fucceffor in provinciam tardiùs veniebat, educto exercitu ex hibernis, ulteriorem

Celti

[ocr errors]

1

Celtiberiæ agrum, unde ad deditionem non venerant, institit vastare. qua re irritavit magis, quàm conterruit animos barbarorum: & clam comparatis copiis faltum Manlianum, per quem tranfiturum exercitum Romanum fatis sciebant, obsederunt. In Hispaniam ulteriorem eunti L. Poftumio Albino collegæ Gracchus mandaverat, ut Q. Fulvium certiorem faceret, Tarraconem exercitum adduceret. ibi dimitti veteranos, supplementaque diftribuere, & ordinare omnem exercitum fefe velle; dies quo. que, & ea propinqua, edita Flacco eft, qua succes for esset venturus. Hæc nova allata res, omiffis quæ agere instituerat, Flaccum raptim deducere exercitum ex Celtiberia quum coëgisset; barbari, causfx ignari, suam defectionem & clam compara. ta arma fensiffe eum, & pertimuisse rati, eo ferociùs faltum insederunt. Ubi eum faltum prima luce agmen Romanum intravit, repente ex duabus partibus fimul exorti hostes Romanos invaseruat. quod ubi vidit Flaccus, primos tumultus, in agmine per centuriones ftare omnes fuo quemque loco & arma expedire jubendo, fedavit: &, farcinis jumentisque in unum locum coactis, copias omnes partim ipse, partim per legatos tribunosque militum, ut tempus & locus poftulabat, fine ulla trepidatione inftruxit; cum bis deditis rem esse admonens. Scelus doo perfidiam illis, non virtutem nec animum acceffiffe. Reditum ignobilem in patriam, clarum ac memorabilem eos fibi feciffe: cruentos ex recenti cade hoftium gladios, do manantia fanguine spolia, Romam ad triumphum delaturos. Plum dici tempus non patiebatur. invehebant fe hoftes, & in partibus extremis jam pugnabatur, deinde acies concurrerunt,

XL. Atrox

« IndietroContinua »