Immagini della pagina
PDF

mum eff , & multas fraudes excogitat contra_ utilitatem viatorum , f?atuimus , quod Poteßas præcife teneatur duabus vicibus quolibet menfe . fui regiminis facere fieri diligentem inquifitioInem , utrum ipß Nauclerii habeant inter fe . aliquam Confæderationem , $ocietatem , vel Se&iam , tacitam vel expreffam , in navigando naves ad voltam , vel alterius alicujus maneriei . Et fi inventum fuerit , aliquos ex eis feciffe . aliquam de praediétis jij; , feu machinationibus, vel de fa&io tacite eas obfèrvare : teneatur Poteßas, quemlibet eorum pro qualibet hujufnodi fraude , feu malitia^, condemnare , pro qualibet vice in centum $olidis Ferrar. Et

teneatur Potefias de praedi£iis inquifitionibus quolibet menfè fiendis facere fieri publica inßru

menta , ita quod tempore fyndicatus poffint fidem facere Syndicis , fe feciffè fieri inquifitiones £f# ; alioquin perdat de fuo fàlario Liras decem Ferrar. qualibet vice , qua omitteret facere praeditiam inquifitionem , fecundùm formar* prædiétam . Ut fupra indicavi, Principibus nonnullis aut Re&oribus Urbium ejufmodi coetus hominum fufpe&i erant, quum occafione eorum conventuum conjurationes ac prava confilia inirentur in incommodum aut periculum Reipublicae . Heic autem interdicuntur Collegia, fìve Scholæ Artium quarumlibet , & mercationum , five . negociationum cujufcumque maneriei. Ergo Artificum Collegia tunc exfiftebant , eaque etiam Jcholæ appelIabantur , quo, infuper vocabulo donatam fuiffe heic quoque videmus Lanionum feu Beccariorum Artém : ita ut quas $cholas Venetiis antea vigentes confpicimus , non immeritò opinari denuo poffimus Collegia Artium fuiffe , quibus fuus erat locus in publicis Supplicationibus . Infra additur : Excipimus etiam, Congregationes fatias , &* ordinamenta. ad bonorem Dei , &• reverentiam $an&iorum , , pro $acrificiis & Oblationibus faciemdis , Exfequiis mortuorum, &• de providendo Fratribus in tempore neceffitatis ; quas &• quae in fua fìrmitate volunus permanere. Ergo jam ifißi. tuta fuerant Sodalicia Pietatis & Caritatis Fer. rariae , eaque diverfa fuiffe videntur a $cbolis 4rtium . Videntur, inquam : nam opinio mea e(t , jam tum pias hafce Congregationes ex Artificibus præcipue fuiffe coípóíitas : heic autem tantummodo profcribi Collegia ex fingularum Artium hominibus compa&a ad fuæ Artis negotia pertraétanda , quæ Saeculo eo. dem , ac potiffimum fubfequenti , variarum . υrbium regimen , dejeétis Nobilibus , ufurparunt ; minime verò vetari , quin Artifices ipfi conventus faciant ad pia opera , quibus fefe in pio aliquo Sodalicio devoverant . ' Florentiæ Affno MCCLXVI. ejufmodi Artium Collegiis Confules & duces dati fuere , multumqüe . etiam au&oritatis collatum fingulis , fub fuo Vexillo procedentibus. Vide Johannem Villanium Lib. 7. Cap. 13. Hiftoriar. Neque diver. fæ fuerunt Patavinæ Urbis Frataliae. In Annalibus ejufdem Civitatis editis Tomo VIII. Rer. Italicar. pag. 383. ad Annum MCCXCIII. fcriptum eft? Ânno praefenti quælibet Fratalia PaJuani Communis fecit fuum Confalonem fìngulariter ; in quo erat pi£ta armatura Commumantiae Paduâ, & cujuslibet Frafaliæ . Et per Potef?atem Paduae cuilibet Caffaldioni Frataliae fuit confignatum Vexillum Frataliae ad eum. pertinentis. Ad Annum verò MCCXCV. Heic quælibet Fratalia Communis Paduæ f?atuit inter fe , quod Caßaldiones omnium Frataliarum, Tom. J^I.

[merged small][ocr errors]

omni primâ die Dominica menfîs cujuslibet , deberent in Ecclefia Palatii Communis Paduae comvenire , & ibi Mißá completâ , Caßaldiones folummodo deberent in Ecclefia remanere , é» inter propofitionem facere generalem , quid fuper ßatu Civitatis fìt plenarie faciendum- . Ergo Patavinæ Frataliae fuiffe videntur Collegia Artium , quibus olim amplum jus fuit inregimine Urbiüm. Idem apertis verbis teftatur Confortus Pulex in Hiftor. Vicentinâ , Tomo XIII. Rer. Italicar. pag. 1^49. cujus verba_, funt : $imiliter quoqüe Artiffae , claußs ßationibus , Fratalia quælibet per fe , habens novam divifam , totâ die variis inßrumentis choreizando &c. Caftaldiones autem iidem tunc fuere , atque olim Tribuni Plebis , Muffato tefte Lib. 2. Rubric. 6. Hiftor. Aug. Praeterea alia . interdum fuit partitio Plebis:Tdividebatur enim Populus in varias , ut ita dicam , legiones , $$$$ Florentiae fa&um traditTRicoranus Malafpina ad Annum Chrifti MCCL. Johannes de Bazano in Chronico Mutinenfi , Tomo XV. Rer. Italicar. ad Annum MCCCX. auétor eft , Vicarium Cæfaris a Mutinenfibus jucundiffime receptum fuiffe , cum J^exillis Artium , & $ocietatum : quibus verbis diftinguere videtur Collegia Artium a Societatibus. Verùm pergamus quærere alibi piarum Confraternitatum inftituta , earumquè originem. Campius in Hiftor. Ecclef. Placentin. Lib. 17. fcribit , Placentiæ inftitutam fuiffe Anno MCCXL. Confraternitatem piorum Verberantium in Oratorio Sanéti Savini : qui vefte candidâ amiéti procedebant . Nullas ille tabulas adfert . Tum ad Annum MCCLX. dubitare l videtur , an ii Confratres ufum verberationis a novitate Flagellantium acceperint . Veri mihi videtur fimilius , Anno eodem , non autem. MCCXL. idem Sodalicium prodiiffe . Ghirardaccio quoque tefte , Sodalitas J^itae eodem. Anno MCCLX. in(tituta fuit Bononiæ : uti & [Mantuæ Confraternitas Mortis ; & Bergomi Confratermitas Sanítæ Crucis', Anno MCCLIII. | fi Donifmundo in Hiftor. Ecclef. Mantuan. &c Caeleftino Capuccino in Hiltor. Bergom. habenda eft fides . Supra etiam audivimus Sanfovinum tradentem, Venetiis geminas ejufmodi Societates piorum hominum Annis MCCLX. & MCCLXI. originem habuiffe . Quamobrem videas , non immerito fcriptum fuiffe a Sigonio de Regno Ital. Lib. 19. ad Annum MCCLX. Hic Annus gemeralis Devotionis Annus ef? appellatus. Manfìt inde im multis Civitatibus claIra hujus religionis memoria , facris ]^erberantium $odaliciis ejus rei monumento aliquot inffitutis . Sigonio quoque præivere in eâdem fententiâ Annales Bononienfes , a me editi inTomo XVIII. Rer. Italicar. ubi hæc leguntur ad eumdem Annum MCCLX. Qftelli d' ImolaL vennero a Bologma a di dieci d' Ottobre , battendoß , e chiamando Mifericordia e Pace. E dopo i Bologneß incominciarono a fare il fimile : e. andarono a Modena , battendofi , a di diecinove d'Ottobre. Altora fu it principio delle Compagnie de' Battuti in carità ed amore . Sed graviorem etiam teftem dabo , nempe Francifcum Pipinum Ordin. Prædicator, cujus Chronicom. evulgavi Tom. IX. Rer. Italicar. Is ante Annum IMCCLX. natus, circiter Annum MCCCXVII. fuam Hiftoriam literis confignabat . Defcribit ergo & ille Lib. 3. Cap. 36. hanc ipfam novitatem P^erberantium in Italua ; tum narrationem hifce verbis concludit : Tyranni

[ocr errors]

firmam novitatem compefcuerunt . Quae tamen . wfque in ho fiern um die n perdurat in hominibus, qui fua Collegi a pie fecerunt. Nihil aliud Collegia ifta funt , quàm Sodalicia, de quibus nunc agimus , , ita ut jam tamdem habeamus , ad Annum præcipue MCCLX. referendum effe . illorum exordium ; ac proinde omnino eorum effe opinionem repudiandam , qui veluti primam & reliquarum exemplum , Confraternitatem Confalonis Romæ Anno MCCLXVII. enatam nobis propinarunt , quum conftet , ejufmodi inftitutum oéto faltem ante annis prodiifTe . Neque fortaffis a vero abludet , qui illum quoque pium Romanorum coetum ipfomet Anno MCCLX. pullulaffè fufpicetur, probatumque poftea fuiffe , & Indulgentiis ditatum Anno MCCLXVII. a Clemente IV. Pomtifice Romano. Opinari quoque liceat , jam. tum coepiffe Fratres in ejufmodi Collegia adleêtos uti certis indumentis ( facco præcipue ) quibus a reliquo Populo diftinguerentur , quoties congregati fub fuo Vexillo procedebant . Sed fieri etiam potuit , ut procedente tempore inter alia ornamenta addita veftis etiam unicolor accefferit . Anno autem MCCCXXXIV. uti Johannes Villanius, & Anonymus Scriptor Hißoriae Romanæ , quam in hoc Opere evulÉÉÉ Leétor accipiet , fcribunt ( ad A inum. CCCXXXV. hoc alii retulere) Frater l^enturinus Bergomas Ord. Prædicator. quem inter Beatos pii Populi confenfus recenfuit , lucrandarum ánimarum cupiditate impulfus , decem {altem hominum millibus ftipatus , inter quos plurimi Nobiles ( alii triginta millia hominum èi tribuunt ) Poenitentiam ubique fuadens ac pacem , Romam ufque contendit . Tunc ergo, non par certe priori , ingens tamen Populo. rum commotio eft faéta. Sed quum fine jufta miffione hæc agerentur , atque ipfe Romanus Pontifex Johannes XXII. pertimefceret , ne ad res novafidas ejufmodi motus tenderent , ca lumniis etiam intercurrentibus , advocaturn ad fe Fratrem Venturinum , virum alioqui ob fan&iffimos mores , ac fidem illibatam meliori fortunâ dignum , carcere , exfilio , aliifque_ aerumnis mültavit . Graphice defcribit memoratus nuper Anonymus Romanus , qualis effet ami&us tantae turbæ, Italiam cum Fratre Venturino percurfantis . Ego tamen heic utar verbis Johannis Antonii Flaminii Forocornelienfis, qui 'apud Leandrum Albertum Lib. 5. de Vir. IllufHfib. Ordin. Prædicator. Beati Venturini gefta enarrans, hæc fcribit : l^effem albam . interiorem tegebat caerulea im nigrum tendens , du bus crucibus , alterâ rubente , alterâ albâ ex panno fignatâ. In parte ßnißra eminebat Columiba c in fida rumum olivae ore ferens . Frontem pilei Thau Ezechielis Prophetae fìgnum ormab it . In manibus baculos , fèd nullo fcrro raefixos , more peregrinantium gef?abant . Fun.culos item fèptem nodis diffinéios , quibus f< . eaederent : 6* orationes Dominicas , quas recitabant , numerarent &c Reliqua praetereo. Vide etiam Chronicon Modoëtienfe Morigiæ Lib. 3. Cap 46. Tomo XII. Rer. Jtalicatum, , qui áe eo'mülta habet. Prof étò fi qua fortè erant e Sodaliciis jam inftitutis , a quibus peculiare aliquod vettium genus nondum fufceptum fuiffet , faltem proficere ex novo ifto exemplo illa potuerunt. - - Verùm Anno MCCCXCIX. majori etiam , Populorum commotione laudabilem hunc deὐδίionis æftum renafcentem vidit Italia. Tefte Anonymo Auétore Chronici Patavini , quod

A, huic Operi adjungam , vulgatus fuit rumor,

in Hibernia ex miraculo coelitus pera$o exor. dium fuiffe factum novæ Flagellantium trans. migrationi . Poftea , ut ferebatur , penetravit devotus Populorum motus in Angliam, deinde in Franciam , poßea in Pedemontium , deinde. 3anuam , & in Lombardiam , in Tufeiam., Romam , Ducatum Apuliae , Marchiam Anco. nitanam , im Romandiolam , Bononiam , Ferra. riam , Paduam . Procedebant tam viri quàm. feminæ , pannis lineis albus & longis ufqüe in. terram induti , loris fefe verberantes , & Pa. cem ubique deprædicantes atque ferentes, & emendationem vitiorum præ ceteris fuadentes. Mirabilem fane fru&um ex hujufmodi novitate retulerunt Italicae gentis mores. Vide inTomo XIX. Rer. Italicar. quæ de hifce piorum motibus fcripferint Frater Hieronymus de Forolivio , Leonardus Arretinus , & Jannotius Manettus : ex quibus duo primi rem'fub oculis fuis a&tam monumentis Annalium mandarunt. Confule etiam , quæ Matthæus de Grif. fonibus , & Auétores Hiftoriæ Mifcellæ Bono. nienfis in Tom. XVIII. Rer. Italicarum , & Jacobus de Delayto ad eumdem Annum. MCCCXCIX. literis prodidere, teftes & ipfi admirandæ illius commotionis. Au&or eft Delaytus , immanem illum Flagellantium coetum appellatum fuiffe la Compagnia de' Bianchi : nam præcedentibus inditum fuerat nomen le. Compagnie de' B itturi. Atque inde fa&um eft, ut in compluribus Italiae Urbibus homines pii, quibus fummopere cordi erat continuatio tam. utilis Religionis, novas inftituerint Scholas & Confraternitates Secularium virorum , qui lineis albis veftibus induti operibus pietatis infiftere perrexerunt . Accipe quæ inter ceteros Scriptores de Patavio habet nuper laudatus Anonymus Patavini Chronici Auétor . Et in. t intum pl ucuit omnibus if? Devotio , & talis Habitus, quod in Padua fa£}ae fuerunt fx Frataleæ de di?o Habitu : quarum quælibet unâ Dominicâ ibat per Paduam, intrando omnes Ecclefias ; &• aliâ Dominicâ alia Fratalea , & fic fucceffve. Multi fuerunt , qui dum viderent fe in cafu mortis, ordinabant, dum mortui forent, fe portari in dutos de Albo , & ab de Albo indutis : quod auidem erat maxima compaffio ad videndum . Habes heic exordium ritus, ad haec ufque tempora continuati , fcilicet candidæ veftis , five cappæ , qua tot virQrum cadavera ami&a ad tuiiulum apud nos deferúntur. Ceterum pio ifto ChriftianiPopuli œltro iifdem temporibus excitatus J^incentius Ferrcrius ex Ordin. Prædicator. vir poftea fan&itate ££leberrimus ( uti in ejus Vitâ apud Bollandiltas fcribit Petrus Ranzanus Lib. z. Cap. z. nonincredibilia tamen portenta illa enarrans , qu* nunc non fine indignatione meliorum quandoque audiuntur ) défèendit in Italiam , &, un* ùerfas regiones'& Urbes Pedis.montium luftrarii, atque multas Lombardiæ terras & Civitgf* peragrams , demum venit Genuam, ubi uno fere menfè commoratus ef?. Difcurrit præterea Gmnem illam maritimám regionem , quam. vu]3° Genuae Ripariam appellaïus &c. Hæc ille A* no MCCCCI. & MCCCCV. & fingulari quidem Chriftianæ rei emolumento T Ferretio deinde fuccefTit in Apoftolico ejufmodi mag£3° ferventiffimus ejus imiitator, & in facris Mißonibus ardentifTimus divini verbi præco Bern'* dinus $enenfis ex Ordine Minorum , cujus VI° tutes & fan&itas celebratiffima nullis meis. i'*

[ocr errors]

rabilis Evangelii præco perluftrans , voce & exemplo innúmeros e vitiorum coeno eduxit , & méliora fapere docuit . Numquam verò fpe&acula hæc Pietatis tam late fonantia Italiam concutiebant , quin eâ occafione , atque ad eorum memoriam , pium aliquod Sodalicium_, confiuretur. Mutinæ quum Anno MCDXXIII. incredibili fru&u idem Bernardinus Senenfis verba Dei diffeminaret , Mutinenfis Populus novas duas Confrateraitates inftituit , quarum una J^irginis , ut ajunt , Annuntiatae , âltera , San&ii Er fmi , apellatæ funt. Peftilentia quo

ue graffans originem dedit alicui ex ittiufmo$ Sodaliciis. Sed jam de iis fatis verborum , dedimus : quorum quidem uti eft oppidò com

[blocks in formation]

- • - - - -

[ocr errors]
[graphic]
[graphic]

A Q U I L A N A R U M RERUM SCRIPTORES , , ,A L I Q U o T R U D E s, , , E VARIIS MANUSCRIPTIS, ANTONII ANTINORII, c I v I s A QU I L A N I,

[ocr errors][merged small]
« IndietroContinua »